Digwyddiad Laschamp

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolgwrthdroad daear-fagnetig Edit this on Wikidata
Dyddiad414 g CC Edit this on Wikidata

Roedd digwyddiad Laschamp yn wyriad geomagnetig (gwrthdroad byr o faes magnetig y Ddaear). Digwyddodd hyn 41,400  o flynyddoedd yn ôl, yn ystod diwedd y Cyfnod Rhewlifol Olaf . Mae'n hysbys o anghysonderau geomagnetig a ddarganfuwyd yn y 1960au mewn llifoedd lafa Laschamps yn Clermont-Ferrand, Ffrainc . [1]

Digwyddiad Laschamp oedd y gwyriad geomagnetig cyntaf y gwyddys amdani ac mae'n parhau i fod yr un a astudiwyd fwyaf trylwyr ymhlith y gwyriadau geomagnetig hysbys. [2]

Darganfyddiad ac ymchwil bellach[golygu | golygu cod y dudalen]

Digwyddodd gwyriad Laschamp oddeutu 41,400 (± 2,000) o flynyddoedd yn ôl yn ystod diwedd y Cyfnod Rhewlifol Olaf ; cafodd ei gydnabod gyntaf fel gwyriad geomagnetig yn 1969 yn llifiau lafa Laschamps yn ardal Clermont-Ferrand yn Ffrainc . [1]

Ers hynny mae'r gwyriad magnetig wedi ei ddangos mewn archifau daearegol o sawl rhan o'r byd. [2] Gwrthdrowyd y maes magnetig am oddeutu 440 mlynedd, gyda'r trawsnewidiad o'r maes arferol yn para oddeutu 250 mlynedd. Roedd y maes gwrthdroi yn 75% yn wannach, ond gostyngodd y cryfder i ddim ond 5% o'r cryfder cyfredol yn ystod y cyfnod pontio. Arweiniodd y gostyngiad hwn yng nghryfder maes geomagnetig at fwy o belydrau cosmig yn cyrraedd y Ddaear, gan achosi cynhyrchiad mwy o'r isotopau cosmogenig beryllium 10 a charbon 14 .

Mae Cyngor Ymchwil Awstralia yn ariannu ymchwil i ddadansoddi coeden kauri a ddatgelwyd yn Seland Newydd yn 2019. Yn ôl ei ddyddiad carbon, roedd y goeden yn fyw yn ystod y digwyddiad (41,000–42,500 flynyddoedd yn ôl). [3] [4]

Roedd y maes geomagnetig ar lefelau isel o 42,200-41,500 o flynyddoedd yn ôl. Gelwir y cyfnod hwn o faes magnetig isel yn Ddigwyddiad Adams . [5] [6] Yn ystod y cyfnod hwn, gostyngodd maes magnetig y Ddaear i lai na 6% o'r lefel gyfredol, cynyddodd cynhyrchiad carbon 14, gostyngodd lefelau osôn, a newidiodd y cylchrediad atmosfferig. [7] Honnwyd hefyd bod y golled hon o'r darian geomagnetig wedi achosi difodiant megaffawna Awstralia, difodiant y Neanderthaliaid, ac ymddangosiad celf ogof . [8] [9]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 Bonhommet, N.; Zähringer, J. (1969). "Paleomagnetism and potassium argon age determinations of the Laschamp geomagnetic polarity event". Earth and Planetary Science Letters 6 (1): 43–46. Bibcode 1969E&PSL...6...43B. doi:10.1016/0012-821x(69)90159-9.
  2. 2.0 2.1 Laj, C.; Channell, J.E.T. (2007-09-27). "5.10 Geomagnetic Excursions" (PDF). In Schubert, Gerald (gol.). Treatise on Geophysics. 5 Geomagnetism (arg. 1st). Elsevier Science. tt. 373–416. ISBN 978-0-444-51928-3. Cyrchwyd 18 Chwefror 2021 – drwy elsevier.com.
  3. Piper, Denise (2019). "Ancient Northland kauri tree reveals secrets of Earth's polar reversal". i.stuff.co.nz. Cyrchwyd 29 Medi 2019.
  4. Greenfieldboyce, Nell (2021-02-18). "Ancient trees show when the Earth's magnetic field last flipped out". National Public Radio. Cyrchwyd 2021-02-18.
  5. Cooper, Alan; Turney, Chris (May 2020). "The Adams Event, a geomagnetic-driven environmental crisis 42,000 years ago" (yn en). EGU General Assembly Conference Abstracts: 12314. Bibcode 2020EGUGA..2212314C. https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2020EGUGA..2212314C.
  6. Mitchell, Alanna (18 February 2021). "A Hitchhiker's Guide to an Ancient Geomagnetic Disruption". The New York Times.
  7. "A global environmental crisis 42,000 years ago". Science 371 (6531): 811-818. 19 Chwefror 2021.
  8. "NZ's ancient kauri yields major scientific discovery". NZ Herald (yn Saesneg). 19 Chwefror 2021.
  9. "End of Neanderthals linked to flip of Earth's magnetic poles, study suggests". the Guardian (yn Saesneg). 18 Chwefror 2021. Cyrchwyd 19 Chwefror 2021.