Alban Elfed

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Diagram yn dangos golau'r Haul ar wyneb y Ddaear yn ystod un o'r ddwy cyhydnos.
Dyddiad ac amser (UTC) heuldroadau a chyhydnosau
blwyddyn Cyhydnos
Mawrth
Alban Eilir
Heuldro
Mehefin
Alban Hefin
Cyhydnos
Medi
Alban Elfed
Heuldro
Rhagfyr
Alban Arthan
dydd  amser  dydd  amser  dydd  amser  dydd  amser 
2016 20 04.30 20 22.34 22 14.21 21 10.44
2017 20 10.28 21 04.24 22 20.02 21 16.28
2018 20 16.15 21 10.07 23 01.54 21 22.22
2019 20 21.58 21 15.54 23 07.50 22 04.19
2020 20 03.49 20 21.43 22 13.30 21 10.02
2021 20 09.37 21 03.32 22 19.21 21 15.59
2022 20 15.33 21 09.13 23 01.03 24 21.48
2023 20 21.24 21 14.57 23 06.49 22 03.27
2024 20 03.06 20 20.50 22 12.43 21 09.20
2025 20 09.01 21 02.42 22 18.19 21 15.03

Cyhydnos yr Hydref neu Alban Elfed yw'r 20ed neu'r 21ain o fis Medi; diwrnod pan fo dydd a nos yr un hyd. Dyma un o wyliau pwysicaf calendr y Celtiaid a sawl diwylliant arall o gwmpas y byd.

Iolo Morganwg a fathodd y gair 'alban' (a'r term 'Alban Elfed') ar ddiwedd y 18g i ddynodi un o'r pedwar chwarter mewn blwyddyn. Yr ŵyl draddodiadol Gymreig agosaf iddi oedd Calan Hydref, a ddathlid ar y 1af o Hydref.

Arferid galw'r lleuad llawn cynta ar ôl Cyhydnos yr hydref (22ain o Fedi) yn 'Lleuad Fedi' neu 'Leuad y Cynheuaf', pryd y ceid y 'Naw Nos Olau'. Byddai'r Naw Nos Olau yn eithriadol o bwysig i ffermwyr ar un adeg oherwydd ei goleuni llachar - bron fel golau dydd am o leia' y 4 noson cyn, ac ar ôl y lleuad llawn ei hun. Roedd hyn yn eithriadol o hwylus at gario'r ysgubau ŷd i'r teisi ac am y byddai'r lleuad yn codi hefo'r machlud gellid dal ati i gario o'r caeau (h.y. cyn dyddiau'r dyrnwr medi) ymhell i'r nos – hyd y wawr pe bai angen.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Saturn template.svg Eginyn erthygl sydd uchod am seryddiaeth. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.