San Steffan

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Erthygl am yr ardal yn Llundain yw hon. Am y llywodraeth a'r senedd a'u trawsenwir fel "San Steffan", gweler Llywodraeth y Deyrnas Unedig a Senedd y Deyrnas Unedig; am y fwrdeistref, gweler Dinas San Steffan. Am y sant Cristnogol, gweler Sant Steffan.
Map o ardal San Steffan

San Steffan (Saesneg: Westminster) yw'r enw a roddir ar ardal yng nghanol Llundain. Dyma ganolbwynt gwleidyddol y Deyrnas Unedig am i'w Senedd gyfarfod ym Mhalas San Steffan, ac o ganlyn defnyddir "San Steffan" yn aml fel trawsenw ar gyfer naill ai'r llywodraeth neu'r senedd. Crëwyd y fwrdeistref fodern llawer ehangach, Dinas San Steffan, ym 1900.

Hen enw Saesneg San Steffan yw Thorney Island, o'r dyddiau pan oedd y tir yn gorsiog ac yn anaddas ar gyfer adeiladu. Cyfeiria'r enw modern Westminster at yr Abaty a'i leolir yma, ond mae'r enw Cymraeg yn cyfeirio at addoldy sydd bellach wedi'i ddinistrio. Roedd capel y palas brenhinol gwreiddiol, a'i hadeiladwyd ar gyfer Harri III, wedi'i gysegru at Sant Steffan. Daeth y capel yma yn fan cyfarfod ar Dŷ'r Cyffredin, a dyna y bu nes i'r palas losgi i lawr ym 1834. Yn lle'r hen balas codwyd yr adeilad Fictoraidd adnabyddus, Palas San Steffan.

Cyferbyn â Phalas San Steffan, fe geir Abaty San Steffan, hen adeilad crefyddol a'i sefydlwyd gan Edward Gyffeswr yn yr 11eg ganrif. Mae coroni bron pob brenin a brenhines Lloegr wedi digwydd yn yr eglwys hon ers 1066, ac mae llawer ohonynt wedi'u claddu yno, ynghŷd ag amryw o enwogion eraill. Penodwyd yr ardal sy'n cynnwys y Palas, yr Abaty ac Eglwys y Santes Fererid yn Safle Treftadaeth y Byd gan UNESCO ym 1987. Yng nghanol yr ardal hon mae Sgwâr y Senedd (Parliament Square), lle ceir nifer o gerfluniau o wleidyddwyr o bwys megis Winston Churchill; yn ddiweddar ychwanegwyd David Lloyd George a Nelson Mandela at eu plith. Mae Goruchaf Lys y Deyrnas Unedig, Neuadd Canolog y Methodistiaid a Chanolfan Cynadledda Brenhines Elisabeth II hefyd gerllaw, fel y mae ysgol bonedd San Steffan.

Ar hyd Heol y Neuadd Wen (Whitehall) gerllaw ceir canolbwynt traddodiadol peirianwaith llywodraethu Lloegr a'r Deyrnas Unedig - y gweinyddiaethau (yn cynnwys y Trysorlys) a Stryd Downing lle mae'r Prif Weinidog yn byw a gweithio. Saif y stryd yma ar safle hen balas brenhinol y Neuadd Wen, a losgodd ym 1698. Yr unig ran ohoni sydd bellach yn sefyll yw'r Tŷ Gwledda a'i gynlluniwyd gan Inigo Jones ym 1622.

I'r gogledd mae Sgwâr Trafalgar a Pharc Iago Sant, i'r gorllewin mae ardal gorsaf reilffordd Victoria a Phalas Buckingham, i'r de mae Pimlico ac i'r dwyrain dros afon Tafwys mae Lambeth.

Dolenni allanol[golygu]

  • (Saesneg) Westminster, gan Syr Walter Besant, Geraldine Edith Mitton a Mrs A. Murray Smith, 1902, o Brosiect Gutenberg