Ystafell stêm
 | |
| Enghraifft o: | cyfleuster  |
|---|---|
| Math | lle mewnol, bath, sawna |
| Dynodwyr | |
| Freebase | /M/02qt6s9 |
 Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia | |
Mae ystafell stêm neu baddon stêm, yn ystafell gynnes o 40 i 60 gradd Celsius gyda lleithder uchel o tua 98%. Mae'r lefel lleithder yn 100 y cant felly mae anwedd dŵr yn sefyll yn yr awyr.[1] Mewn ystafell o'r fath, gall ymdrochwyr lanhau eu croen trwy aros yno am ychydig — megis, 10 i 20 munud — gan achosi i'r croendyllau agor a baw gael ei ddiosg trwy chwysu. Mae'r croen yn dod yn feddal ac yn hyblyg gyda chylchrediad y gwaed. Yn ogystal, mae'n helpu pobl i ymlacio. Bellach, lleolir ystafelloedd stêm mewn amryw leoliadau megis canolfannau hamdden, campfeydd, gwestai, neu sbas iechyd.[1] Yn ddiwylliannol, megis gyda brodorion America, defnyddir ystafell stêm neu'r hyn a elwir yn "caban chwysu" (sweat lodge) neu'r hyn a elwir yn bania yn Rwsieg, ar gyfer glanhau'r ysbryd yn ogystal â'r corff.[2]
Cwrs
[golygu | golygu cod]Yn union fel gyda sesiwn sawna, treulir amser yn y bath stêm bob yn ail â chyfnodau oeri. Fel arfer, mae'r ymdrochwr yn noeth ac, yn wahanol i'r sawna, nid yw'n eistedd ar dywel.
Buddion iechyd
[golygu | golygu cod]Mae llawer o fathau o feddyginiaeth naturiol a meddygaeth draddodiadol yn defnyddio baddonau stêm.[3][4] Mae gwyddonwyr hefyd wedi astudio baddonau stêm i weld beth maen nhw'n ei wneud a beth nad ydyn nhw'n ei wneud mewn gwirionedd i helpu'r corff dynol. Er enghraifft, edrychodd un astudiaeth ar bobl â rhinitis alergaidd a oedd yn cymryd baddonau stêm, rhai gyda phlanhigion meddyginiaethol yn y stêm a rhai gyda stêm yn unig. Gwelodd y gwyddonwyr fod y baddon stêm wedi helpu'r holl gleifion p'un a oeddent yn defnyddio planhigion ai peidio.
Mae gwyddonwyr yn dweud bod eistedd mewn baddon stêm yn dda ar gyfer cylchrediad, neu lif y gwaed trwy'r corff. Mae hyn oherwydd bod y gwres a'r stêm yn gwneud i'r capilarïau fynd yn ehangach. Y capilarïau yw pibellau gwaed lleiaf y corff. Gall baddonau stêm hefyd ostwng pwysedd gwaed a helpu'r croen i wella.[1][3]
Mae baddonau stêm yn dda i'r croen oherwydd eu bod yn gwneud i'r person chwysu ac maent yn agor mandyllau'r croen.[1]
Gall eistedd mewn baddon stêm ar ôl ymarfer corff leihau cyhyrau poen a chadw cryfder.[1]
Gall eistedd mewn baddon stêm annog y corff i wneud mwy o hormonau "da," sef endomorffinau, a chynhyrchu llai o hormonau "drwg" a achosir gan straen, er enghraifft cortisol.[1]
Gall eistedd mewn bath stêm hefyd agor y sinwsau yn y trwyn, a helpu pobl i anadlu.[1] Astudiodd rhai gwyddonwyr bobl â rhinitis alergaidd a chanfod bod bath stêm yn eu helpu.[4]
Nid yw gwyddonwyr wedi canfod bod eistedd mewn baddon stêm yn gwneud i unrhyw un golli pwysau braster, er y gall pobl sy'n eistedd mewn ystafelloedd stêm am ormod o amser golli llawer o "bwysau dŵr" wrth i'w cyrff golli gormod o ddŵr ar ffurf chwys.
Mae bacteria a ffyngau yn tueddu i dyfu (ac yn gyflym) mewn mannau cynnes, gwlyb, felly ni ddylai pobl â heintiau ffwngaidd ddefnyddio baddonau stêm.[1]
Hanes
[golygu | golygu cod]
Cafwyd baddonau stêm yn bennaf yn yr Ymerodraeth Otomanaidd fel rhan o hammam. Dyma pam y cyfeirir at faddon stêm weithiau fel "ystafell stêm Twrcaidd". Roedd y sudatorium Rhufeinig yn debyg i hyn.
Yn aml ychwanegir persawr, fel ewcalyptws, pinwydd, neu lemwn, at ddŵr y generadur stêm. Mewn rhai gwledydd, defnyddir ffynhonnau geothermol neu geysers, fel yng Ngwlad yr Iâ a Seland Newydd.
Gwahaniaethau â'r sawna
[golygu | golygu cod]Mae sawna sych yn defnyddio gwres sych, a gynhyrchir gan wresogyddion is-goch, trydan, neu stôf llosgi coed. Maent yn cynnal tymereddau o 65°C i 90°C gyda lefelau lleithder isel o 5% i 10%.
Ar y llaw arall, mae ystafell stêm neu faddon stêm yn darparu gwres llaith. Cânt eu hadeiladu o deils neu wydr fel arfer, a chânt eu cynhesu gan generaduron sy'n cynhyrchu stêm, gan gadw tymereddau tua 43°C, gyda bron i 100% o leithder. Oherwydd y lleithder uchel, mae ystafelloedd stêm yn cynnig manteision ar gyfer hydradiad y croen a'r system resbiradol.[5]
Gweler hefyd
[golygu | golygu cod]Dolenni allanol
[golygu | golygu cod]- Sauna vs Steam Room : Health Benefits, Differences & What to Choose fideo ar Youtube, 2025
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- 1 2 3 4 5 6 7 8 "What are the benefits of a steam room". Medical News Today. Cyrchwyd 8 Gorffennaf 2021.
- ↑ Suemedha Sood (29 Tachwedd 2012). "The origins of bathhouse culture around the world" (yn Saesneg). BBC Travel. Cyrchwyd 8 Gorffennaf 2021.
- 1 2 M. Pandiaraja; A.Vanitha; K. Maheshkumar; V. Venugopal; S. Poonguzhali; L. Radhika; N. Manavalan (11 Mehefin, 2020). "Effect of the Steam bath on Resting Cardiovascular Parameters in Healthy Volunteers (Abstract)". Advances in Integrative Medicine 8 (3): 199–202. doi:10.1016/j.aimed.2020.06.001. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S221295882030118X.
- 1 2 Parunkul Tungsukruthai; Preecha Nootim; Wiwan Worakunphanich; Nareerat Tabtong (2018). "Efficacy and safety of herbal steam bath in allergic rhinitis: a randomized controlled trial". Journal of Integrative Medicine 16 (1): 39–44. doi:10.1016/j.joim.2017.12.010. PMID 29397091. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2095496417300195. Adalwyd 8 Gorffennaf 2021.
- ↑ "Do You Use A Sauna or Steam Room First?". Gwefan Palmako. Cyrchwyd 20 Gorffennaf 2026.