Neidio i'r cynnwys

William Scawen

Oddi ar Wicipedia
William Scawen
Enghraifft o'r canlynolbod dynol Edit this on Wikidata

Roedd William Scawen (16001689) yn un o arloeswyr adfywiad yr iaith Gernyweg. Roedd yn wleidydd a eisteddodd yn Nhŷ'r Cyffredin yn 1640 ac a ymladdodd dros achos y Brenhinwyr yn Rhyfel Cartref Lloegr. Bu hefyd yn gohebu gyda'r Cymro a'r ieithydd cynnar, Edward Lhuyd.

Bywyd[golygu | golygu cod]

Roedd Scawen yn fab i Robert Scawen, St. Germans ac Isabella Nicholls, merch Humphrey Nicholls, Sant Tudy.[1][2] Roedd yn ŵr bonheddig o Gernyw ac yn Is-Warden y Stannaries. Ym mis Ebrill 1640 etholwyd ef yn Aelod Seneddol dros St Germans a thros East Looe yn y Senedd Fer.[3] Ni pharhaodd y senedd yn ddigon hir i bob etholiad dwbl o'r fath gael ei ddatrys. Roedd yn cefnogi achos y Brenhinwyr yn y Rhyfel Cartref ac yn ymladd ochr yn ochr â milwyr oedd yn siarad Cernyweg.[4] Ar yr Adferiad yr oedd yn un o'r rhai a gynigiwyd i anrhydeddu Marchog y Royal Oak.

Sylweddolodd Scawen fod y Gernyweg yn darfod ac ysgrifennodd lawysgrifau manwl y dechreuodd weithio arnynt pan oedd yn 78. Rhwng 1679 a 1680, gwnaeth gyfieithiad Saesneg o gerdd angerdd ganoloesol Gernyweg, "Pascon aggan Arluth".[4] Roedd ei brif waith yn cynnwys sylwadau ar y llawysgrif hynafol, o'r enw "Passio Christi", a ysgrifennwyd yn yr iaith Gernyweg, ac sydd bellach wedi'i chadw yn Llyfrgell Bodley ym Mhrifysgol Rhydychen (a gyhoeddwyd yn Llundain yn 1777).[5] Ceir ynddo hanes iaith, moesau, ac arferion y Gernyweg. Yr unig fersiwn a gyhoeddwyd erioed oedd drafft cyntaf byr, ond mae’r llawysgrif, a ddatblygodd yn barhaus hyd ei farwolaeth, yn gannoedd o dudalennau o hyd – gyda nodiadau bach yn sownd drwyddi yn ei lawysgrifen gynyddol annarllenadwy. Nododd un ar bymtheg o resymau dros ddirywiad yr iaith Gernyweg a oedd yn cynnwys gelyniaeth bonedd at yr iaith, agosrwydd Dyfnaint Saesneg ei hiaith, colli cofnodion yn y Rhyfel Cartref, diffyg Beibl yn y Gernyweg, diwedd perfformiadau drama wyrthiol iaith frodorol a cholled. o gysylltiad â Llydaw.[4]

Cyhoeddodd hefyd lawysgrif Antiquities Cornubrittanic.[6]

Yr oedd yn gohebu â'r Cymru, Edward Lhuyd, gŵr pwysig arall ym mudiad adferiad Cernyweg.

Priododd chwaer Scawen, Elizabeth, Martin Keigwin, ac yr oedd yn fam i John Keigwin. Bu'r Keigwiniaid hefyd yn weithgar yn hybu adfywiad yr iaith Gernyweg.[7]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod]

  1. Visitation of the County of Cornwall in 1620
  2. St Tudy church, Cornwall; flickr
  3. Nodyn:Cite Notitia Parliamentaria
  4. 4.0 4.1 4.2 VCH Explore William Scawen and the Cornish Revival
  5. (Saesneg) Spriggs, Matthew. "Scawen, William". Oxford Dictionary of National Biography (arg. online). Gwasg Prifysgol Rhydychen. doi:10.1093/ref:odnb/74429.CS1 maint: ref=harv (link) (mae angen tanysgrifiad neu aelodaeth o lyfrgell gyhoeddus i ddarllen yr erthygl)
  6. "William Scawen's manuscript entitled 'Antiquities Cornubrittanic', 1688. Contents (in..." The National Archive. Cyrchwyd 14 Medi 2022.
  7.  Lee, Sidney, gol. (1892). "Keigwin, John" . Dictionary of National Biography. 30. Llundain: Smith, Elder & Co.

Dolenni allanol[golygu | golygu cod]

Eginyn erthygl sydd uchod am Gernyw. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato