Neidio i'r cynnwys

Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched

Oddi ar Wicipedia
Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched
Enghraifft o:mudiad gwleidyddol, women's organization, sefydliad Edit this on Wikidata
Cyllidebwomen's suffrage movement Edit this on Wikidata
Daeth i ben1917 Edit this on Wikidata
Dechrau/Sefydlu10 Hydref 1903 Edit this on Wikidata
SylfaenyddEmmeline Pankhurst, Christabel Pankhurst Edit this on Wikidata
PencadlysLlundain Edit this on Wikidata
GwladwriaethTeyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon Edit this on Wikidata
Dynodwyr
Freebase/M/02rx9l edit this on wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Mudiad gwleidyddol i fenywod yn unig oedd Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched neu Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Menywod (WSPU) sy'n gyfieithiad o the Women's Social and Political Union, sefydliad milwriaethus blaenllaw a ymgyrchai dros bleidlais i fenywod yng ngwledydd Prydain rhwng 1903 a 1917. O 1906 ymlaen, adnabyddid aelodau'r WSPU fel "swffragetiaid". Rheolwyd yr aelodaeth a pholisïau'r undeb yn dynn gan Emmeline Pankhurst a'i merched Christabel a Sylvia, er i Sylvia gael ei diarddel o'r undeb yn ddiweddarach. Ymgyrchai'r muduad dros ddiwygio cymdeithasol. Mabwysiadwyd y slogan "Deeds, not words". Erbyn 1913, penodwyd Nora Dacre Fox (neu Norah Elam) fel Ysgrifennydd Cyffredinol yr Undeb.[1]

Daeth aelodaeth WSPU yn adnabyddus am anufudd-dod sifil a gweithredu uniongyrchol. Roedd yr aelodau'n aml yn defnyddio tactegau fel heclo (gweiddi ar draws gwleidyddion), cynnal gwrthdystiadau a gorymdeithiau, torri'r gyfraith a gorfodi'r heddlu i'w harestio, torri ffenestri mewn adeiladau amlwg, a rhoi blychau post ar dân. Ar ôl eu carcharu — aeth llawer o'r menywod hyn ar streic newyn, gan ddioddef cael eu bwydo drwy rym.

Y dyddiau cynnar

[golygu | golygu cod]

Sefydlwyd Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Menywod fel mudiad menywod annibynnol ar 10 Hydref 1903 yn 62 Nelson Street, Manceinion, cartref y teulu Pankhurst.[2] Roedd Emmeline Pankhurst, ynghyd â dwy o'i merched, Christabel a Sylvia, a'i gŵr, Richard, cyn ei farwolaeth ym 1898, wedi bod yn weithgar yn y Blaid Lafur Annibynnol (ILP), a sefydlwyd yn 1893 gan Keir Hardie, ffrind i'r teulu.[3] Yn ddiweddarach sefydlodd Hardie y Blaid Lafur.

Dros amser, teimlai Emmeline Pankhurst nad oedd y Blaid Lafur Annibynnol yn ateb gofynion menywod. Ar 9 Hydref 1903, gwahoddodd nifer o aelodau lleol yr ILP i'w chartref, gan ddweud wrthynt fod yn rhaid i fenywod sefyll ar ei traed eu hunain, ac anogodd fudiad annibynnol i ymgyrchu dros eu hawliau. Nid oedd y mudiad newydd ynghlwm wrth unrhyw blaid, a dim ond merched gai ymuno â hi. Yn Ionawr 1906 datganodd y papur newydd Daily Mail ei fod o blaid etholfraint (suffrage) i ferched a disgrifiodd y merched fel "etholfreinnwyr" sef ""swffragetwyr".[3][3][4]

Cyfeiriadau

[golygu | golygu cod]
  1. ↑ McPherson, Angela; McPherson, Susan (2011). Mosley's Old Suffragette – A Biography of Nora Elam. ISBN 978-1-4466-9967-6. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-01-13. Cyrchwyd 2021-02-22.
  2. ↑ Purvis, June (2002). Emmeline Pankhurst: A Biography. London: Routledge. t. 67. ISBN 978-0-415-23978-3.CS1 maint: ref=harv (link)
  3. 1 2 3 Purvis, June (1996). "A 'pair of … infernal queens'? A reassessment of the dominant representations of Emmeline and Christabel Pankhurst, first-wave feminists in Edwardian Britain". Women's History Review 5 (2): 260. doi:10.1080/09612029600200112.
  4. ↑ Pankhurst, Christabel (1959). Unshackled: The Story of How We Won the Vote. London: Hutchison, tud. 43.
Wedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Undeb_Cymdeithasol_a_Gwleidyddol_y_Merched&oldid=13944894"