Thomas Assheton Smith

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Thomas Assheton Smith
Thomas Assheton-Smith.jpeg
Ganwyd 1752 Edit this on Wikidata
Bu farw 12 Mai 1828 Edit this on Wikidata
Alma mater Coleg Eton Edit this on Wikidata
Gwaith Cricedwr, person busnes, gwleidydd edit this on wikidata
Aelod o 14eg Senedd Prydain Fawr, 18fed Senedd Prydain Fawr, Senedd 1af y Deyrnas Unedig, ail Senedd y Deyrnas Unedig, 3ydd Senedd y Deyrnas Unedig, 4ydd Senedd y Deyrnas Unedig, 5ed Senedd y Deyrnas Unedig, 6ed Senedd y Deyrnas Unedig, 7fed Senedd y Deyrnas Unedig Edit this on Wikidata

Roedd Thomas Assheton Smith (1752 - 12 Mai 1828) yn dirfeddiannwr a fu a rhan bwysig yn natblygiad diwydiant llechi Cymru.

Roedd Smith yn fab i Thomas Assheton o Ashley yn Swydd Gaer yn Lloegr. Ychwanegodd y "Smith" at ei gyfenw pan etifeddodd ystadau Y Faenol a Tedworth oddi wrth ei ewythr, William Smith. Bu'n Uchel Siryf Sir Gaernarfon yn 1783-4 ac yn Aelod Seneddol y sir o 1774 hyd 1780. Yn 1806 perswadiodd y Senedd i basio mesur yn cau tir comin plwyf Llanddeiniolen, gan ychwanegu'n fawr at ei diroedd. Yn 1809 cymerodd reolaeth y chwareli llechi ar ei dir i'w ddwylo ei hun, gan ffurfio cwmni o bedwar, gydag ef ei hun yn Llywydd. Yn ddiweddarach dadgorfforwyd y cwmni a daeth ef yn gyfrifol am y busnes ar ei ben ei hun. Erbyn 1826 roedd Chwarel Dinorwig yn cyflogi 800 o ddynion ac yn cynhyrchu 20,000 tunnell o lechi y flwyddyn. Datblygodd Assheton Smith borthladd yn Y Felinheli dan yr enw Port Dinorwic i allforio'r llechi o'r chwarel.

Priododd Assheton Smith ag Elizabeth, merch Watkin Wynn o'r Foelas. Bu farw yn Tedworth yn 1828, ac etifeddwyd ystad y Faenol gan ei ail fab, yntau hefyd yn Thomas Assheton Smith (1776-1858).

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Y Bywgraffiadur Cymreig hyd 1940 (Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion, 1953).