Terry Jones

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Terry Jones
Terry Jones.jpg
Ganwyd Terence Graham Parry Jones
(1942-02-01) 1 Chwefror 1942 (74 oed)
Bae Colwyn, Cymru
Yn enwog am Monty Python
Galwedigaeth Actor, difyrrwr, awdur
Priod Alison Telfer (ysgarwyd)
Anna Söderström (2012–presennol)

Actor, awdur a chomedïwr yw Terence Graham Parry Jones (ganwyd 1 Chwefror 1942). Fel rhan o'r tîm comedi Monty Python, roedd yn gyfrifol am gynhyrchu nifer o sgetshis gyda'i gyd-awdur, Michael Palin. Aeth ymlaen i gyfarwyddo Monty Python and the Holy Grail (1975) a nifer o ffilmiau eraill.

Enwyd yr asteroid 9622 Terryjones ar ei ôl.

Mae Terry Jones hefyd yn academydd cydnabyddedig ar hanes y canol oesoedd. Yn awdur nifer o lyfrau ac wedi cyflwyno nifer o raglenni teledu ar y pwnc.[1]

Cefndir Cymreig[golygu | golygu cod y dudalen]

Er iddo adael Cymru i fyw yn Surrey yn ifanc iawn, mae Terry Jones wedi datgan yn aml ei fod yn falch o'i gefndir Cymreig.

I bitterly didn’t want to leave and hated being transported to the London suburbs. I always regretted that and was always saying ‘I’m Welsh’.[2]

Yn 2009 cymerodd ran mewn rhaglen BBC Wales Coming Home yn olrhain ei gysylltiadau teuluol Cymreig. Yn 2008 cyflwynodd cyfres deledu Terry Jones' Great Map Mystery yn dilyn map a gyhoeddwyd ym 1675 ar draws Cymru, yn datgelu fod y map yn rhan o gynllwyn gwleidyddol.[3]

Bywyd cynnar[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganwyd Terry Jones ym Mae Colwyn; "Bodchwil" oedd enw cartre'r teulu. Symudodd y teulu i Surrey pan oedd Terry yn 4½. oed.[4] Addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Guildford,[5] wedyn yn Neuadd Sant Edmwnd, Prifysgol Rhydychen lle cofrestrwyd ef ar gyfer Saesneg ond "crwydrodd mewn i Hanes".[6]

Gyrfa[golygu | golygu cod y dudalen]

Hiwmor teledu[golygu | golygu cod y dudalen]

Troed enwog Monty Python

Ymddangosodd yn Twice a Fortnight (1967) gyda Michael Palin, Graeme Garden a Bill Oddie, ac mewn rhaglen deledu The Complete and Utter History of Britain (1969). Ymddangosodd hefyd ar y rhaglen deledu comedi arloesol i blant Do Not Adjust Your Set (1967–69) gyda Palin, Eric Idle a David Jason. Ysgrifennodd sgriptiau ar gyfer The Frost Report a nifer o raglenni eraill David Frost ar deledu Lloegr.

Roedd gan Jones ddiddordeb mewn dyfeisio fformat newydd ar gyfer rhaglen gomedi a arweiniodd i greu Monty Python's Flying Circus yn 1969 ar y cyd gyda Graham Chapman, John Cleese, Terry Gilliam, Eric Idle a Michael Palin.

Yn seiliedig yn fras ar raglen sgetshis roedd sefyllfaoedd Monty Python yn llifo tu hwnt i unrhyw synnwyr gan dorri gyda realiti i wthio'r hiwmor i eithafion swreal. Cymerodd Jones ddiddordeb mawr yn y proses o gyfarwyddo'r rhaglenni ac aeth ymlaen i fod yn gyfarwyddwr ffilmiau.

O'i gyfraniadau fel perfformiwr, mae ei ddehongliadau o ferched canol-oed yn aros yn y cof. Yn cydweithio gyda Michael Palin, roedd eu sgriptiau Python yn dueddol o fod yn ddamcaniaethol ac absẃrd. Mae sgetshis nodweddiadol o'i steil yn cymryd y hiwmor i afrealrwydd afresymegol. Er enghraifft yn y Summarise Proust Competition mae Jones yn cymryd rhan cyflwynydd sioe cystadleuaeth seimllyd i grynhoi gwaith athronyddol dwys Marcel Proust mewn 15 eiliad, eu sgôr yn cael eu cofnodi ar y 'Proustometer'.[7]

Mae ei frwdfrydedd am hanes hefyd yn amlygu ei hun trwy Monty Python gyda’r Oesoedd Canol a’r oes Rufeinig yn themâu cyson.

Cyfarwyddo ffilmiau[golygu | golygu cod y dudalen]

Poster Ffilm Wreiddiol

Gwnaeth Jones cyd-gyfarwyddo Monty Python and the Holy Grail (1975) gyda Terry Gilliam, ac ar ben ei hun, cyfarwyddodd Monty Python's Life of Brian (1979) a Monty Python's The Meaning of Life (1983) gan ddatblygu steil weledol oedd yn gweddu gyda'r hiwmor. Mae ei ffilmiau diweddarach yn cynnwys The Wind in the Willows, (1996).

Awdur[golygu | golygu cod y dudalen]

Cydysgrifennodd Ripping Yarns (1976-9), cyfres BBC gyda Palin, a sgript Labyrinth (1986) er i'w ddrafftiau cael eu haddasu sawl tro cyn ffilmio. Mae Jones hefyd wedi ysgrifennu sawl llyfr plant yn cynnwys Fantastic Stories, The Beast with a Thousand Teeth, a chasgliad o gerddi digrif The Curse of the Vampire's Socks.

Mae Jones wedi ysgrifennu nifer o ddarnau golygyddol i The Guardian, The Daily Telegraph a The Observer yn condemio rhyfel Irac. Cyhoeddwyd llawer o'r erthglau golygyddol yma mewn casgliad Terry Jones's War on the War on Terror.

Lanswyd ei lyfr Evil Machines ar lein gan y cyhoeddwyr cyllid tyrfa (crowdfunding) yn 2011, gyda Jones yn cefnogi sefydlu'r fenter.[8]

Hanesydd[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn hanesydd cydnabyddedig, mae Jones wedi ysgrifennu nifer o lyfrau ac wedi cyflwyno rhaglenni dogfen ar yr Oesoedd Canol a’r oes glasurol. Mae ei waith yn aml yn herio agweddau poblogaidd tuag at hanes: er enghraifft mae Terry Jones' Medieval Lives (2004) yn dadlau fod yr Oesoedd Canol yn fwy soffistigedig nag y credir yn gyffredinol. Tra mae Terry Jones' Barbarians (2006) yn cyflwyno'n bositif gwreiddiad y bobloedd a oresgynnwyd gan y Rhufeinwyr, wrth feirniadu'r Rhufeinwyr am fod y gwir 'Barbariad' a ormesodd a ddifethwyd gwarediadau uwch.[9]

Mae Chaucer's Knight: The Portrait of a Medieval Mercenary (1980) yn cynnig agwedd wahanol ar The Knight's Tale gan Geoffrey Chaucer. Yn lle fod yn gristion da mae Jones yn dadlau fod y marchog yn lladdwr creulon.

Terry Jones' Great Map Mystery[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn 2008 cyflwynodd gyfres deledu Terry Jones' Great Map Mystery yn dilyn trywydd map a gyhoeddwyd ym 1675 gan John Ogilby (1600 – 1676).[3]

Trwy'r pedwar pennod mae Jones yn teithio o Loegr i Dŷ Ddewi, Aberystwyth i Dreffynnon i Gaer gan orffen yng Nghaergybi.

Mae Jones yn dadlau fod y map yn rhan o gynllwyn yn erbyn brenhiniaeth a llywodraeth Lloegr am iddo nodi ffyrdd pererinion a mannau cysegredig. Yn y 17 ganrif roedd Pabyddiaeth wedi'i wahardd gyda chosbau llym gan frenin a llywodraeth Protestaniaid Llundain. Mynnai Jones ni thalodd werin bobl Cymru fawr o sylw i awdurdodau Lloegr ac oedd yn Gatholigion o hyd. Roedd arferion fel ymweld â mannau cysegredig Catholig yn dal yn gryf iawn ar lawr gwlad. Gwir bwrpas y map, yn ôl Jones, oedd nodi lleoliadau megis Ffynnon Wenffrewi, Treffynnon a oedd dal yn atyniad i filoedd o bererinion ac felly o ddiddordeb mawr i gynllwynwyr Pabyddol a oedd yn gobeithio disodli'r frenhiniaeth.[3]

Bywyd personol[golygu | golygu cod y dudalen]

Priododd Jones â Alison Telfer ym 1970, a chawsant ddau o blant; Sally (ganwyd 1974) a Bill (ganwyd 1976), ond fe'i adawodd am Anna Soderstrom, a ganwyd eu merch Siri ym Medi 2009.[10]

Yn Medi 2016 cyhoeddwyd fod Jones yn dioddef o affasia cynradd flaengar, math o dementia sy'n effeithio ar y gallu i siarad a chyfathrebu, felly nid oedd yn gallu gwneud cyfweliadau bellach. Cyhoeddwyd ei fod wedi ennill gwobr BAFTA Cymru am gyfraniad eithriadol i Ffilm a Theledu, a cyflwynwyd yr anrhydedd iddo yn seremoni BAFTA Cymru ar 2 Hydref 2016.[11]

Llyfryddiaeth ddethol[golygu | golygu cod y dudalen]

Ffuglen

  • Douglas Adams's Starship Titanic (1997), ISBN 0-330-35446-9 – nofel yn seiliedig ar gêm gyfrifiadurol Douglas Adams. (Mynnai Jones iddo ysgrifennu'r llyfr cyfan tra'n noethlymun.)
  • Evil Machines (2011), ISBN 978-1-908717-01-6
Darlunwyd gan Michael Foreman
Darlunwyd gan Brian Froud
Darlunwyd gan Martin Honeysett and Lolly Honeysett

Ffeithiol

Gyda Alan Ereira

Sgriptiau

  • And Now for Something Completely Different (1972) gyda Graham Chapman, John Cleese, Terry Gilliam, Eric Idle, and Michael Palin
  • Secrets (1973) – Drama teledu gyda Michael Palin
  • Monty Python and the Holy Grail (1975) gyda Graham Chapman, John Cleese, Terry Gilliam, Eric Idle, a Michael Palin
  • Monty Python's Life of Brian (1979) gyda Graham Chapman, John Cleese, Terry Gilliam, Eric Idle, and Michael Palin
  • Monty Python's The Meaning of Life (1983) gyda Graham Chapman, John Cleese, Terry Gilliam, Eric Idle, a Michael Palin
  • Labyrinth (1986)
  • Erik the Viking (1989)
  • The Wind in the Willows (1996)
  • Absolutely Anything (2015) gyda Gavin Scott

Rhaglenni dogfen

  • Crusades (1995)
  • Ancient Inventions (1998)
  • The Surprising History of Egypt (USA, 2002)
  • The Surprising History of Rome (USA, 2002)
  • The Surprising History of Sex and Love (2002)
  • Terry Jones' Medieval Lives (2004)
  • The Story of 1 (2005)
  • Terry Jones' Barbarians (2006)
  • Terry Jones' Great Map Mystery (2008)

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Monty Python MontyPythonFootLeftSmall.jpg
Aelodau: Graham ChapmanJohn CleeseTerry GilliamEric IdleTerry JonesMichael Palin
Ffilmiau: And Now For Something Completely DifferentMonty Python and the Holy GrailMonty Python's Life of BrianMonty Python Live at the Hollywood BowlMonty Python's The Meaning of Life