Teddy Morgan

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Teddy Morgan
Dr. Morgan mewn crys Cymru (c 1895)
Enw llawn Edward T. Morgan
Dyddiad geni (1880-05-22)22 Mai 1880
Man geni Aberdâr
Dyddiad marw 1 Medi 1949(1949-09-01) (69 oed)
Lle marw North Walsham, Lloegr[1]
Taldra 171 cm (5 ft 7 in)
Pwysau 70 kg (11 st 0 lb)
Ysgol U. Coleg yr Iesu, Aberhonddu[2]
Prifysgol Ysbyty Guy's
Notable relative(s) William Llewellyn Morgan, brawd
Guy Morgan, nai
Gwaith meddyg
Gyrfa rygbi'r undeb
Gyrfa'n chwarae
Safle Asgellwr
Clybiau amatur
Blynyddoedd Clwb / timau
1901-03
?
1900-?
?
1906
Casnewydd
Ysbyty Guy's
Cymry Llundain
Abertawe
Sir Forgannwg
Timau cenedlaethol
Blynydd. Clybiau Capiau
1902–1908
1904
Cymru Cymru
Y Deyrnas Unedig Prydain Fawr
16
4
(42)
(3)

Roedd Edward "Teddy" Morgan (22 Mai 18801 Medi 1949)[3] yn chwarae rygbi'r undeb dros Gymru. Roedd yn aelod o'r tim a drechodd y Crysau Duon yn 1905 ac mae'n cael ei gofio am sgorio'r cais i ennill y gem. Chwaraeodd rygbi i glybiau Cymry Llundain ac Abertawe.

Gyrfa[golygu | golygu cod y dudalen]

Daeth Morgan yn feddyg yn Sgeti, Abertawe, cyn symud i feddyga newydd yn East Anglia. Tra oedd yn Sgeti ar ddechrau'r 1920au, ymunodd chwaraewr rygbi rhyngwladol arall ag ef yn y feddygfa, D. Bertram, a enillodd gyfanswm o 11 cap i'r Alban.[4] Bu farw Morgan ar 1 Medi 1949 yng Ngogledd Walsham. Yn 2008, cafodd Morgan ei goffau gan y cyngor lleol pan benderfynwyd gosod llechen las ar ei fan geni.[5]

Gyrfa rygbi[golygu | golygu cod y dudalen]

Cymru[golygu | golygu cod y dudalen]

Carfan Cymru 1905, Morgan, y rhes flaen, ar y chwith

Symudodd Morgan o Gasnewydd i Lundain yn 1902 i lenwi swydd yn Ysbyty Guy's, a dechreuodd chwarae rygbi i Gymry Llundain. Yn y cyfnod hwnnw y cafodd ei alw i chwarae dros Gymru am y tro cyntaf, a hynny yn erbyn Lloegr. Sgoriodd 14 o geisiau dros Gymru, gan gynnwys y gais i ennll y gem yn erbyn y Crysau Duon yn 1905. Yn y gem fawr rhwng dim Crysau Duon nad oedd wedi eu curo o'r blaen a thim Cymru a oedd wedi ennill y Goron Driphlyg, mae'n debyg bod Morgan wedi ysgogi ei dim i ganu anthem genedlaethol Cymru mewn ymateb i'r haka.[2] Dyma'r tro cyntaf i anthem genedlaethol gael ei chanu mewn digwyddiad chwaraeon.[6] Mewn gem ffyrnig o gystadleuol, un sgor oedd yn gwahanu'r ddau dim. Yn y pumed munud ar hugain, pasiodd y mewnwr Dicky Owen y bell i Cliff Pritchard, a dderbyniodd y bel wrth ei bigyrnau cyn gwibio ymlaen. Wedi iddo fynd heibio i Bob Dean, pasiodd Pritchard y bel i Rhys Gabe ac yntau wedyn i Morgan. Ffugiodd Morgan bas i dwyllo George Gillet a gosod y bel yn y gornel.[7]

Yn ogystal a sgorio'r cais i ennill y gem yn erbyn y Crysau Duon yn 1905, bu Morgan yn rhan o ddigwyddiad dadleuol yn ystod y gem. Yn ystod y gem, plymiodd Bob Deans am linell gais y Cymry a chafodd ei daclo gan Cliff Pritchard a Rhys Gabe. Penderfynodd y dyfarnwr nad oedd Deans wedi cyrraedd y llinell, a gwrthodwyd y cais. Dywedodd Morgan yn ddiweddarach bod y bel wedi ei thirio ac y dylai'r cais fod wedi ei rhoi i'r Crysau Duon.[8][9]

Gemau rhyngwladol a chwaraeodd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cymru[10]

Ynysoedd Prydain[golygu | golygu cod y dudalen]

In 1904 Morgan was one of the Welsh players chosen to tour Australasia[11] under the captaincy of Bedell-Sivright. Morgan would captain the British team against both Australia and New Zealand during this tour.[8]

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Jones, Stephen; Paul Beken (1985). Dragon in Exile, The Centenary History of London Welsh R.F.C. London: Springwood Books. ISBN 0-86254-125-5.
  • Parry-Jones, David (1999). Prince Gwyn, Gwyn Nicholls and the First Golden Era of Welsh Rugby. Bridgend: seren. ISBN 1-85411-262-7.
  • Thomas, Wayne (1979). A Century of Welsh Rugby Players. Ansells Ltd.
  • Smith, David; Williams, Gareth (1980). Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union. Cardiff: University of Wales Press. ISBN 0-7083-0766-3.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Newport RFC Personnel Profile
  2. 2.0 2.1 "School remembers Teddy's 1905 try". BBC. 4 Chwefror 2005. Cyrchwyd 10 Gorffennaf 2008.
  3. WRU player profile
  4. Swansea R.F.C. player profiles
  5. Blue plaques mark proud heritage BBC News 24 September 2008
  6. "THE 1905/06 'ORIGINALS'". rugbymuseum.co.nz. Cyrchwyd 10 July 2008.
  7. Parry-Jones (1999), pg 152.
  8. 8.0 8.1 Thomas (1979), pg39.
  9. Parry-Jones (1999), pg 156.
  10. Smith (1980), pg 467.
  11. Smith (1980), pg 148.