Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Ffiji

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Ffiji
Lliwiau cartref
Lliwiau oddi cartref
Cwpan y Byd
Ymddangosiadau 7
Tîm Ffiji yn perfformio'r ddawns her, cibi
Ffiji yn ennill y lein yn erbyn Canada

Mae tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Ffiji yn cynrychioli cenedl wladwriaeth Ffiji sydd casgliad o ynysoedd yn y Môr Tawel. Mae'r tîm wedi cystadlu ym mhob Cwpan Rygbi'r Byd ers sefydlu'r twrnament yn 1987 (heblaw 1995 yn Ne Affrica). Bu iddynt drechu Cymru yng cwpan Rygbi'r Byd 2007 a hefyd Ariannin yn 1987. Mae Ffiji hefyd yn chwarae gemau prawf yn rheolaidd yn ystod cyfnodau prawf Mehefin a Thachwedd ac yn chystadleuaeth Cwpan Cenhedloedd y Môr Tawel - gan ennill y Bencampwriaethau Tair Gwlad y Môr Tawel mwyaf o'r tri thîm arall sy'n cymryd rhan.

Ffiji yw un o'r ychydig wledydd lle rygbi'r undeb yw'r brif gamp. Mae tua 80,000 o chwaraewyr cofrestredig o gyfanswm poblogaeth o oddeutu 950,000. Un o'r problemau i Ffiji yn syml yw cael eu chwaraewyr rygbi i chwarae i Ffiji fel gwlad, gan fod gan lawer gontractau yn Ewrop neu gyda thimau Super Rugby lle mae'r arian yn llawer mwy gwerth chweil. Mae cyflogau dychwelyd ei sêr tramor wedi dod yn rhan bwysig o rai economïau lleol.

Nodweddion hynod[golygu | golygu cod y dudalen]

Llysenw'r tîm yw'r Flying Fijians oherwydd natur ei chwarae agored ac anturus.

Perfformir y ddawns ryfel cibi (ynganner ˈðimbi) gan dîm rygbi Ffiji cyn pob gêm Brawf - hawns ryfel debyg i'r haka o Seland Newydd. Fe'i defnyddiwyd ar y cae rygbi er 1939, er bod ei darddiad yn dyddio'n ôl i amseroedd rhyfelgar y wlad gyda'i chymdogion Môr Tawel.

Yn ogystal â rygbi pymtheg dyn, mae Ffiji yn enwog am ei champau fel tîm rygbi saith bob ochr, ac yn rhagori yn y maes honno. Ceir hefyd tîm rygbi'r gynghrair.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Tîm Ffiji, 1924
Tîm Ffiji, 1932
Tîm Ffiji, 1948
Tîm Ffiji, 1964

Blynyddoedd cynnar[golygu | golygu cod y dudalen]

Chwaraewyd y rygbi gyntaf yn Ffiji ym 1884, gan filwyr Ewropeaidd a Ffijïaidd yr Native Constabulary yn Ba, Viti Levu.[1] Dechreuodd ddenu sylw'r cyfryngau ac ymgartrefu yn y wlad yn gynnar yn 1890.[1] Ar y dechrau roedd y rhan fwyaf o'r chwaraewyr yn dramorwyr, ond trefnwyd cystadleuaeth gyda thimau lleol mor gynnar â 1904. Sefydlwyd y clwb rygbi go iawn cyntaf, y "Pacific Club", ym 1913 gan P.J. Sheehan, a oedd gyda'i weithwyr o Seland Newydd ac Awstralia, eisiau gwneud iawn am ddiffyg clybiau chwaraeon a chystadlaethau 2. Roedd gan y clwb cyntaf hwn ddeugain aelod.

Daeth y gemau hyn yn boblogaidd ymhlith trigolion lleol ac Ewropeaidd eraill yn Ffiji. Cysylltwyd â Sheehan i ffurfio sefydliad rygbi, a dyna sut y ffurfiwyd Undeb Rygbi Ffiji ("Fiji Rugby Football Union"). Sefydlwyd dau glwb arall, y Cadets Club a'r United Services Club, bryd hynny. Fe roddodd Syr Ernest Bickham Sweet-Escott, llywodraethwr y Wladfa, Darian Escott fel tlws ar gyfer cystadleuaeth rygbi. Enillodd clwb y Môr Tawel y tlws am y tro cyntaf.

Ym mis Rhagfyr 1913, roedd y Crysau Duon, a oedd wedi bod ar daith llwyddiannus yng Nghaliffornia, ar eu ffordd yn ôl i Seland Newydd. Trefnodd Sheehan ar ran Undeb Rygbi Ffiji gêm gyda nhw ym Mharc Albert, y gêm gynrychioliadol gyntaf i gael ei chwarae yn y diriogaeth Brydeinig. Ewropeaid oedd tîm Ffiji. Enillodd y Crysau Duon 67–3; daeth pwyntiau Fiji o gais a sgoriwyd gan eu capten a’u hyfforddwr, PJ Sheehan.[2] Erbyn 1914 cychwynwyd 'cystadleuaeth frodorol' ac ym 1915 dechreuwyd Undeb Brodorol Ffiji a daeth yn gysylltiedig ag RFU Ffiji.

Cyfnod rhwng dau Ryfel Byd[golygu | golygu cod y dudalen]

Chwaraeodd tîm Ffiji eu gêm brawf gyntaf ar 18 Awst 1924 gan chwarae yn erbyn tîm Samoa. Chwaraewyd y gêm hon am saith y bore fel y gallai'r Ffijiaid barhau â'u taith i Tonga wedi'r gêm (roedd y gêm gynnar hefyd yn caniatáu i'r Samoiaid wneud eu diwrnod o waith ar ôl Gêm!).[3] Enillodd Fiji yr ornest o 6-0 ac yna parhau â'u taith naw gêm yn Tonga. Bryd hynny roedd y Ffijiaid yn chwarae gyda crys du. Ym 1926, mabwysiadodd y Ffijiaid eu lliwiau traddodiadol, crys gwyn a siorts du, gan eu gwisgo am y tro cyntaf ar achlysur ymweliad Prifysgol Auckland a thîm Tonga.

Dechreuodd cystadlaethau ysgolion ym 1928. Ym 1939, gwnaeth tîm Ffiji eu taith gyntaf yn Seland Newydd, a oedd yn llwyddiant mawr gyda saith buddugoliaeth ac un gêm gyfartal. Gwnaeth y Ffijian argraff ar eu gwesteiwyr, gan chwarae eu gêm agored, gynhyrfus sydd wedi dod i'w nodweddu.[1]

Cyfnod Wedi'r Ail ryfel Byd[golygu | golygu cod y dudalen]

Aeth tîm Ffiji ar daith newydd yn Seland Newydd ym 1951, a oedd hefyd yn llwyddiant gydag wyth buddugoliaeth, pum colled a dwy gêm gyfartal.[1] Y flwyddyn ganlynol, aethon nhw ar daith o amgylch Awstralia pan enillodd Ffiji y gêm brawf gyntaf a cholli'r ail yn erbyn tîm Awstralia. Denodd y daith hon lawer o wylwyr, roedd y ddwy flynedd ganlynol hyd yn oed yn fwy llwyddiannus gyda'r cyhoedd a hefyd arwain at glymu buddugoliaethau rhwng y ddau dîm.[1]

Yn 1963, newidiwyd yr enw swyddogol o'r Fiji Rygbu Football Union i'r enw symlach, Fiji Rugy Union (FRU).[1]

Gwnaeth tîm Ffiji eu taith Ewropeaidd gyntaf ym 1964.[4] Roedd eu gêm gyntaf yn erbyn tîm Ffrainc ym Mharis a gwelwyd trechu'r Ffijiaid erbyn 21-3. Fe wnaethant hefyd chwarae pum gêm arall yn erbyn timau Ffrainc. Yna fe wnaethant chwarae yn erbyn tîm Cymru yng Nghaerdydd (gan golli'n agos i'r Cymry o 28 i 22) a thri thîm arall o Gymru.

Cyflwynwyd Twrnamaint Saith-bob-ochr Hong Kong yn 1976. Enillodd y Ffijiaid ail gyfres y twrnamaint hwn ym 1977 ac ennill eto ym 1978, 1980 a 1984. Enillodd tîm Fiji y twrnamaint Hong Kong bum gwaith yn y 1990au, gan wneud rygbi saith-bob-ochr yn arbenigedd Ffijiaidd.

Oes fodern[golygu | golygu cod y dudalen]

Roedd y cyfnod 1982 - 1984 yn gadarnhaol iawn i dîm Fiji, gyda chyfres o bymtheg buddugoliaeth yn olynol. Gwahoddwyd y Ffijiaid i gymryd rhan yng Nghwpan y Byd 1987. Fe guron nhw’r Ariannin o 28 i 9 a’r Eidal o 18 i 15, ond fe’u trechwyd gan y Crysau Duon (74-13). Fe'u derbyniwyd i'r ail rownd a'u colli i Ffrainc yn rownd yr wyth olaf erbyn 31-16.

Chwaraeodd y tîm yn erbyn Cymru ym mis Tachwedd 2010 gan gynnal sgôr gyfartal, 16-16 yn Stadiwm Genedlaethol (y Stadiwm y Principality bellach), diolch i giciau cosb Seremaia Bai.

Cwpan Rygbi'r Byd[golygu | golygu cod y dudalen]

Ffiji v De Affrica, CRB 2007
  • 1999 - cymhwysodd Ffiji eto ar gyfer ail rownd Cwpan y Byd a cawsant ei ddileu yn y chwarae ail gyfle (gan gymhwyso ar gyfer rownd yr wyth olaf) wrth golli i Lloegr o 45-24.
  • 2003 - yng Nghwpan 2003, enillodd Ffiji ddwy gêm ond colli dwy gêm arall (yn erbyn Ffrainc a'r yr Alban), ac ni allai symud ymlaen i'r rowndiau terfynol.
  • 2007 - mae Fiji yn creu’r teimlad trwy gymhwyso ar gyfer rownd yr wyth olaf yng Nghwpan y Byd ar ôl buddugoliaeth ddramatig yn erbyn Cymru 38-34 yn y gêm ddiwethaf y grŵp.[6] Yn rownd yr wyth olaf, collodd y Ffijiaid i Dde Affrica 20-37 er iddynt sgorio dau gais mewn dau funud gydag un chwaraewr yn llai ar y cae.[7]
  • 2011 - siomedig bu record Ffiji yng Nghwpan y Byd 2011 (yn wahanol i 2007). Collodd y tîm tair gêm yn y rownd gyntaf - yn erbyn De Affrica (49-3), Samoa (27-7) a Chymru (66-0). Gorffennodd y Ffijiaid 4ydd yn y grŵp gan iddynt guro Namibia 49-25.

Ystadegau Chwaraewyr[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae 600 clwb cofrestriedig yn y wlad, gydag 14 talaith, 80 000 o chwarewyr trwyddiedig (60,000 oedolyn, 20,000 plentyn). rygbi yw gêm genedlaethol y wlad, boed yn rygbi'r undeb, rygbi'r gynghrair neu rygbi saith bob ochr.[8].

Record Chwarae[golygu | golygu cod y dudalen]

30 safle uchaf ar 28 Hydref 2019[9]
Safle Newid* Tîm Pwyntiau
1 increase1  Lloegr 092.29
2 increase2  De Affrica 090.71
3 Decrease2  Seland Newydd 089.92
4 Decrease1  Cymru 087.21
5 steady  Iwerddon 084.45
6 steady  Awstralia 081.90
7 steady  Ffrainc 080.88
8 steady  Japan 079.28
9 steady  Yr Alban 079.23
10 steady  Yr Ariannin 078.31
11 steady  Ffiji 076.21
12 steady  Yr Eidal 072.04
13 steady  Tonga 071.44
14 steady  Georgia 071.26
15 steady  Samoa 070.72
16 steady  Sbaen 068.15
17 steady  Unol Daleithiau America 068.10
18 steady  Wrwgwái 067.41
19 steady  Rwmania 066.69
20 steady  Rwsia 063.09
21 steady  Portiwgal 061.33
22 steady  Canada 061.12
23 steady  Namibia 061.01
24 steady  Hong Cong 059.64
25 steady  Yr Iseldiroedd 058.46
26 steady  Brasil 057.84
27 steady  Gwlad Belg 057.35
28 steady  Yr Almaen 054.96
29 steady  Chile 054.56
30 steady  Y Swistir 053.19
*Newid o'r wythnos flaenorol
Safleoedd blaenorol Fiji
Fiji IRB World Rankings.png
Ffynhonnell: World Rugby - Diweddarwyd y graff i 7 Ionawr 2019[9]

Mae'r tabl isod yn record o'r gemau cystadleuol prawf mae tîm cenedlaethol Ffiji wedi chwarae hyd at 16 Awst 2019.[10]

Gwrthwynebwyr Chwarae Ennill Colli Cyfartal % Ennill O blaid Yn erbyn Gwahaniaeth
 Yr Ariannin 4 1 3 0 25.0% 96 130 −34
 Awstralia 21 2 18 1 9.5% 248 611 −363
Barbarian 2 0 2 0 0.0% 26 83 −57
 Gwlad Belg 1 1 0 0 100.0% 76 0 +76
British and Irish Lions flag.svg Y Llewod 1 1 0 0 100.0% 25 21 +4
 Canada 12 9 3 0 75.0% 409 221 +188
 Canada XV 1 1 0 0 100.0% 13 3 +10
 Chile 1 1 0 0 100.0% 41 16 +25
Y Crysau Duon Clasurol 1 1 0 0 100.0% 33 14 +19
 Ynysoedd Cook 2 2 0 0 100.0% 161 13 +148
 Lloegr 7 0 7 0 0.0% 109 303 −194
 England XV 3 0 3 0 0.0% 38 92 −54
 Ffrainc 10 1 9 0 10.0% 132 371 −239
 France XV 1 0 1 0 0.0% 4 13 −9
 Georgia 3 2 1 0 66.67% 64 48 +16
 Hong Cong 3 3 0 0 100.0% 155 33 +122
 Iwerddon 4 0 4 0 0.0% 51 172 −121
 Ireland XV 2 0 2 0 0.0% 15 24 −9
 yr Eidal 12 6 6 0 50.0% 275 282 −7
 Japan 18 14 4 0 77.8% 488 346 +142
 Namibia 2 2 0 0 100.0 116 43 +73
 Māori'r Crysau Duon 29 7 20 2 24.1% 383 517 −134
 Seland Newydd 5 0 5 0 0.00% 50 364 −314
 New Zealand XV 5 0 5 0 0.00% 25 155 −130
 Niue 1 1 0 0 100.0% 120 4 +116
 Papua Gini Newydd 3 3 0 0 100.0% 253 3 +250
 Portiwgal 2 2 0 0 100.0% 62 30 +32
 Rwmania 3 2 1 0 66.7% 70 42 +28
 Samoa 53 30 20 3 59.4% 1049 921 +128
 yr Alban 8 2 6 0 25.0% 189 258 −69
 Scotland XV 2 0 2 0 0.0% 22 53 −31
 Ynysoedd Solomon 2 2 0 0 100.0% 199 13 +186
 De Affrica 3 0 3 0 0.0% 41 129 −88
 Sbaen 1 1 0 0 100.0% 39 20 +19
 Tonga 91 61 27 3 67.0% 1780 1218 +562
 Unol Daleithiau America 6 5 1 0 83.3% 143 97 +46
 Wrwgwái 3 3 0 0 100.0% 154 46 +108
 Cymru 11 1 9 1 9.1% 145 329 −184
 Wales XV 3 0 3 0 0.0% 33 67 −34
Total 341 167 164 10 48.97% 7332 7099 +233

Record Cwpan y Byd[golygu | golygu cod y dudalen]

Record Cwpan y Byd Record Gemau rhagbrofol Cwpan y Byd
Blwyddyn Cymal P W D L F A P W D L F A
AwstraliaSeland Newydd 1987 Cymal Gogynderfynol 4 1 0 3 72 132 Automatically qualified
Y Deyrnas UnedigIwerddonFfrainc 1991 Cymal y Grwpiau 3 0 0 3 27 63
De Affrica 1995 Heb gymwyso 2 1 0 1 26 34
Cymru 1999 Play-off 4 2 0 2 148 113 2 2 0 0 73 17
Awstralia 2003 Pool Stage 4 2 0 2 98 114 4 3 0 1 123 80
Ffrainc 2007 Cymal Gogynderfynol 5 3 0 2 134 173 4 3 0 1 74 83
Seland Newydd 2011 Pool Stage 4 1 0 3 59 167 Automatically qualified
Lloegr 2015 Pool stage 4 1 0 3 84 101 1 1 0 0 108 6
Japan 2019 Wedi Cwymwyso 4 4 0 0 101 60
Ffrainc 2023 I'w gadarnhau I'w gadarnhau
Cyfanswm 8/9 28 10 0 18 622 863 17 14 0 3 505 280

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 www.teivovo.com
  2. www.teivovo.com
  3. www.lexpress.fr
  4. fr.rugbyworldcup.com
  5. www.france2007.fr
  6. fr.rugbyworldcup.com
  7. fr.rugbyworldcup.com
  8. www.teivovo.com
  9. 9.0 9.1 "Men's World Rankings". World Rugby. Cyrchwyd 30 Medi 2019.
  10. Fiji rugby statistics
Rugby Union Stub.svg Eginyn erthygl sydd uchod am rygbi'r undeb. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.