Spigyn pengoch

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Spigyn pengoch
Gomphidius roseus

Gomphidius roseus.jpg

Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Fungi
Dosbarth: Basidiomycota
Urdd: Boletales
Teulu: Gomphidiaceae
Genws: Gomphidius[*]
Rhywogaeth: Gomphidius roseus
Enw deuenwol
Gomphidius roseus

Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r Gomphidiaceae yw'r Spigyn pengoch (Lladin: Gomphidius roseus; Saesneg: Rosy Spike).[1] Y Spigynnau yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Hoelen trwchys hyd at 30 cm a ddefnyddid i ddal distiau mawr o bren at ei gilydd oedd 'spigynnau' (Saesneg: spikes). Mae'r teulu Gomphidiaceae yn gorwedd o fewn urdd y Boletales.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop.

Lliw sborau'r fadarchen hon yw blackish-brown. O ran siâp, disgrifir y capan, neu gap y fadarchen fel un fflat. Gelwir y rhan oddi tan y capan yn hadbilen (neu'n 'hymeniwm') a cheir sawl math: arwyneb llyfn, tegyll, chwarennau (tyllau bychan), rhychau ayb; mae gan y fadarchen hon yr hyn a elwir yn: tegyll. O ran y broses o gymeryd maeth, fe'i disgrifir fel mycorhisa.

Ffyngau[golygu | golygu cod y dudalen]

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion.[2] Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (mykes) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.[3] Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Gomphidiaceae[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan Spigyn pengoch ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

Rhestr Wicidata:


rhywogaeth enw tacson delwedd
Chroogomphus helveticus Chroogomphus helveticus
Chroogomphus helveticus 71400 crop.jpg
Chroogomphus pseudovinicolor Chroogomphus pseudovinicolor
Chroogomphus pseudovinicolor 182522.jpg
Chroogomphus tomentosus Chroogomphus tomentosus
2011-12-04 Chroogomphus tomentosus (Murrill) O.K. Mill 187387.jpg
Chroogomphus vinicolor Chroogomphus vinicolor
Chroogomphus vinicolor 116581.jpg
Gomphidius oregonensis Gomphidius oregonensis
Gomphidius oregonensis 1624.JPG
Gomphidius subroseus Gomphidius subroseus
Gomphidius subroseus 2.jpg
Spigyn coprog Chroogomphus rutilus
Chroogomphus rutilus Bryonia orig.jpg
Spigyn gludiog Gomphidius glutinosus
Gomphidius glutinosus 131007.jpg
Spigyn llarwydd Gomphidius maculatus
2008-11-16 Gomphidius maculatus (Scop.) Fr 29283.jpg
Spigyn pengoch Gomphidius roseus
Gomphidius roseus.jpg
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Gwefan y Bywiadur; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
  2. Erthygl Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr Microbiology Spectrum, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
  3. Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.
Safonwyd yr enw Spigyn pengoch gan un o brosiectau . Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran Bywiadur, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.