Seren ddaear garpiog

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Seren ddaear garpiog
Geastrum corollinum
Geastrum corollinum...jpg
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Fungi
Dosbarth: Basidiomycota
Urdd: Geastrales
Teulu: Geastraceae
Genws: Geastrum[*]
Rhywogaeth: Geastrum corollinum
Enw deuenwol
Geastrum corollinum

Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r Geastraceae yw'r Seren ddaear garpiog (Lladin: Geastrum corollinum; Saesneg: Weathered Earthstar).[1] 'Sêr Daear' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Enwir y grwp yn 'seren' oherwydd fod “petalau” y ffwng ar ffurf seren. Mae'r teulu Geastraceae yn gorwedd o fewn urdd y Geastrales.

Ceir cryn dystiolaeth, dros y blynyddoedd, na ellir bwyta'r ffyngau hyn.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop.

Lliw sborau'r fadarchen hon yw brown. O ran siâp, disgrifir y capan, neu gap y fadarchen fel un heb gapan. Gelwir y rhan oddi tan y capan yn hadbilen (neu'n 'hymeniwm') a cheir sawl math: arwyneb llyfn, tegyll, chwarennau (tyllau bychan), rhychau ayb; mae gan y fadarchen hon yr hyn a elwir yn: gleba. O ran y broses o gymeryd maeth, fe'i disgrifir fel maethiad saproffytig.

Ffyngau[golygu | golygu cod y dudalen]

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion.[2] Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (mykes) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.[3] Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Geastraceae[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan Seren ddaear garpiog ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

Rhestr Wicidata:


rhywogaeth enw tacson delwedd
Geastrum pectinatum Geastrum pectinatum
Geastrum pectinatum 135825.jpg
Geastrum rufescens Geastrum rufescens
Geastrum rufescens Rotbrauner Erdstern.jpg
Geastrum saccatum Geastrum saccatum
Geastrum 20070721.jpg
Pot pupur Myriostoma coliforme
Myriostoma coliforme.jpg
Seren ddaear dorchog Geastrum triplex
Geastrum triplex 55659.jpg
Seren ddaear ddigoes Geastrum fimbriatum
Geastrum fimbriatum 566.jpg
Seren ddaear garpiog Geastrum corollinum
Geastrum corollinum...jpg
Seren ddaear pedruollt Geastrum quadrifidum
Geastrum quadrifidum 89496.jpg
Seren ddaear resog Geastrum striatum
Gaestrum striatum 1.jpg
Seren goronnog Geastrum coronatum
Geastrum coronatum Pers 711777.jpg
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Gwefan y Bywiadur; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
  2. Erthygl Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr Microbiology Spectrum, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
  3. Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.
Safonwyd yr enw Seren ddaear garpiog gan un o brosiectau . Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran Bywiadur, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.