Rudolf Hilferding

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Rudolf Hilferding
Bundesarchiv Bild 102-00144, Rudolf Hilferding.jpg
Ganwyd 10 Awst 1877 Edit this on Wikidata
Fienna Edit this on Wikidata
Bu farw 11 Chwefror 1941 Edit this on Wikidata (63 oed)
Paris Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Awstria, Ymerodraeth yr Almaen Edit this on Wikidata
Alma mater
Galwedigaeth economegydd, gwleidydd, ysgrifennwr, meddyg Edit this on Wikidata
Swydd aelod o Reichstag Gweriniaeth Weimar, Q104177022, Q104177022 Edit this on Wikidata
Adnabyddus am Finance Capital Edit this on Wikidata
Plaid Wleidyddol Plaid Sosialaidd, Democrataidd yr Almaen, Plaid Sosialaidd Ddemocrataidd Annibynnol yr Almaen, Plaid Ddemocrataidd, Sosialaidd Awstria Edit this on Wikidata
Priod Margarete Hilferding Edit this on Wikidata
Plant Peter Milford-Hilferding, Karl Hilferding Edit this on Wikidata

Gwleidydd Awstriaidd-Almaenig oedd Rudolf Hilferding (10 Awst 1877Chwefror 1941) a oedd yn un o ladmeryddion Awstro-Farcsiaeth. Gwasanaethodd yn swydd gweinidog ariannol yr Almaen ym 1923 ac ym 1928.

Ganed yn Fienna, Awstria-Hwngari, i deulu Iddewig rhyddfrydol. Astudiodd feddygaeth ym Mhrifysgol Fienna, ac yno cyfarfu â nifer o sosialwyr a Marcswyr, gan gynnwys Otto Bauer, Karl Kautsky, ac August Bebel. Ym 1906 cafodd Hilferding waith mewn ysgol hyfforddi dan nawdd Plaid Ddemocrataidd Gymdeithasol yr Almaen (SPD) ym Merlin.[1]

Hilferding oedd awdur y gyfrol gyntaf – Böhm-Bawerks Marx-Kritik (1904) – yng nghyfres Marx Studien (1904–22) yr Awstro-Farcswyr. Ei brif waith yw Das Finanzkapital (1910), sydd yn trafod rôl y bancwyr a'r arianwyr mewn imperialaeth economaidd a rhyfel. Hilferding oedd golygydd gwleidyddol Vorwärts, prif gylchgrawn yr SPD, o 1907 i 1915. Cafodd ei alw i'r fyddin Awstriaidd yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, a gwasanaethodd yn feddyg ar ffrynt yr Alpau. Derbyniodd ddinasyddiaeth Almaenig ym 1920. Am gyfnod bu'n olygydd Die Freiheit, cylchgrawn y Democratiaid Cymdeithasol Annibynnol.[1]

Gwasanaethodd yn ddirprwy yn y Reichstag o 1924 nes i Adolf Hitler esgyn i rym ym 1933. Ffoes Hilferding o'r Almaen Natsïaidd, ac ym 1934 sefydlodd gynllun ar gyfer sosialwyr Almaenig alltud.[1] Cafodd ei arestio gan awdurdodau Vichy ym 1940 a'i drosglwyddo i'r Gestapo. Bu farw yn y ddalfa ym Mharis yn 63 oed.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 1.2 (Saesneg) Rudolf Hilferding. Encyclopædia Britannica. Adalwyd ar 22 Hydref 2020.