Rhythm a blŵs

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Clawr yr albwm "Dangerously in Love" gan Beyoncé.
 Rhybudd! Broom icon.png Mae angen cywiro iaith yr erthygl hon.
Beth am fynd ati i'w chywiro?

Dyma restr o erthyglau i'w cywiro: Tudalennau â phroblemau ieithyddol.

Math o gerddoriaeth Americanaidd Affricanaidd boblogaidd a ddechreuwyd yn y 1940au[1] yw rhythm a blŵs (Saesneg: rhythm and blues), sy'n cael ei fyrhau i R&B fel arfer.

Mae R&B mor boblogaidd heddiw nac yr oedd pan ddechreuodd hi yn y 1940au cynnar. Mae'n yn cynnwys jump blues, doo-wop, soul, y twist, Motown, disco, funk, rap a hip-hop. Gan fod R&B wedi newid llawer dros y blynyddoedd, gellir cyfeirio at yr arddull cynnar fel "rhythm a blŵs traddodiadol" a'r diweddar fel "rhythm a blŵs cyfoesol". Fe ddechreuodd hi yn ystod yr Ail Ryfel Byd pan yr oedd mudiad llawer o bobl dduon o dde'r Unol Daleithiau i weithio yn y dinasoedd mawr.

Fe ddefnyddiwyd yr ymadrodd "Rhythm and Blues" yn gyntaf ym 1949 gan Jerry Wexler yng nghylchgrawn y "Billboard" (ac "Atlantic Records" wedi hynny). Fel mae'r ymadrodd yn awgrymu, mae rhythm a blŵs yn ddisgynnydd o'r blŵs. Mae'r gerddoriaeth yn debyg iawn i'r blŵs ond mae ganddi rythm cryf a chaled. Mae gan y rhan fwyaf o ganeuon R&B bedwar curiad i'r bar gyda'r acen ar yr ail a'r bedwerydd curiad.

R&B cynnar[golygu | golygu cod y dudalen]

Fe recordiodd Louis Jordan "G. I. Jive" ym 1944, "Caldonia" ym 1945 a "Choo Choo Ch'Boogie" ym 1946, mewn arddull a elwir jump blues.

Y 1950au[golygu | golygu cod y dudalen]

Chuck Berry, "brenin R&B"

Ym 1949, fe recordiodd Fats Domino "The Fat Man" ac ym 1956 fe recordiodd fersiwn o'r gân "Blueberry Hill". Fe recordiodd Chuck Berry "Maybellene" ym 1955 a "Roll Over Beethoven" ym 1956. Gelwir Chuck Berry yn frenin R&B.

Un arall oedd Little Richard a recordiodd "Tutti Frutti" yn 1955, "Long Tall Sally" a "Good Golly Miss Molly" yn 1958.

Yn y 1950au fe ddatblygodd R&B i roc a rôl pan osododd gerddorion gwynion fel Bill Haley ac Elvis Presley alawon gwlad i rythmau R&B. Gelwir R&B yn "roc a rôl ddu" weithiau ac mae cerddorion fel Fats Domino, Chuck Berry a Little Richard ymhlith arloeswyr roc a rôl.

Soul[golygu | golygu cod y dudalen]

Ystyr soul yw "enaid". Dywedir mai'r canwr a phianydd Ray Charles a ddyfeisiodd soul. Dechreuodd e recordio yn 1951.

Un arall i ddechrau'r un adeg oedd James Brown a ddatblygodd funk. Mae funk yn debyg i soul ond bod yr acen ar guriad cyntaf y bar a bod ganddo rythm wedi ei drawsacennu.

Y 1960au[golygu | golygu cod y dudalen]

Y Twist[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn 1959 fe recordiodd Hank Ballard and the Midnighters "Teardrops on Your Letter". Ar gefn y record roedd yna gân o'r enw "The Twist". Yn 1960 fe recordiodd Chubby Checker fersiwn ei hunan o "The Twist" ac fe ddyfeisiodd ddawns fach i fynd gyda'r gân. Daeth y ddawns yn boblogaidd dros ben o gwmpas y byd-eang. Y flwyddyn ganlynnol fe ysgrifennodd a recordiodd Chubby Checker y gân "Let's Twist Again".

Motown[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn 1959 fe sefydlodd Berry Gordy gwmni recordio "Motown" yn Detroit. Canwyr mwyaf poblogaidd Motown ydy Diana Ross, Smokey Robinson, Stevie Wonder a Michael Jackson.

R&B ym Mhrydain[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn y 1960au roedd bandiau fel y Rolling Stones, Manfred Mann a'r Kinks yn arfer gwrando ar hen recordiau R&B a chwarae arddull drydanol o R&B.

Enwogion eraill R&B[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae enwogion eraill R&B yn cynnwys Booker T and the MG's, Sly & The Family Stone, Ike Turner, Tina Turner, Whitney Houston, Destiny's Child (yn cynnwys Beyoncé), Luther Vandross, Alexandra Burke a Mary J Blige.

Ffynonellau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. The new blue music: changes in rhythm & blues, 1950–1999, p.172

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]