Rhys Gryg

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Rhys Gryg
St.David's Cathedral - Grab Rhys Grygg.jpg
Beddrod Rhys Gryg yng Ngadeirlan Eglwys Tyddewi
Ganwyd 1160 Edit this on Wikidata
Cymru Edit this on Wikidata
Bu farw 1234 Edit this on Wikidata (74 oed)
Gwaith Tywysog, teyrn Edit this on Wikidata
Plant Rhys Mechyll, Maredudd ap Rhys Gryg Edit this on Wikidata
Castell Dryslwyn a Bryn Gronger

Rhys Gryg neu Syr Rhys Gryg (bu farw 1234) oedd yr olaf o dywysogion annibynnol teyrnas Deheubarth. Roedd yn bedwerydd fab i'r Arglwydd Rhys. Ei fam oedd Gwenllïan ferch Madog ap Maredudd ac felly roedd yn gefnder i Lywelyn Fawr.

Bywgraffiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Ochrodd gyda Llywelyn yn erbyn y brenin John o Loegr yn 1216. Ond trodd Llywelyn arno yn 1220 a meddianu rhai o'i diroedd. Dros dro oedd yr anghydfod ac o hynny ymlaen brwydrodd Rhys gyda Llywelyn yn erbyn y Saeson yn y de.

Cafodd ei anafu mewn brwydr gerllaw Caerfyrddin yn 1234. Er gwaethaf triniaeth gan Feddygon Myddfai, bu farw o'i glwyf, ymhen ychydig, yn Llandeilo (efallai yn abaty Llandeilo Fawr).

Canodd y bardd Llywarch ap Llywelyn ('Prydydd y Moch') awdl fawreddog i Rys Gryg (tua 1220 efallai). Canodd y Prydydd Bychan iddo yn ogystal.[1]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Elin M. Jones (gol.), Gwaith Llywarch ap Llywelyn 'Prydydd y Moch' (Caerdydd, 1991). Testun 26.


Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Erthygl Rhys Gryg yn y Bywgraffiadur Cymreig

Baner CymruEicon person Eginyn erthygl sydd uchod am Gymro neu Gymraes. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.