Rhesin

Rhesin
Enghraifft o:	cynhwysyn bwyd
Math	ffrwythau sych
Deunydd	grawnwin
Gwlad	Gweriniaeth Pobl Tsieina, Iran
Dynodwyr
Freebase	/M/0syzv
Thesawrws y BNCF	37346
Quora	Raisins
	Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Grawnwin sych yw rhesin. Ceir y cyfeiriad cofnodedig cynharaf o'r gair 'rhesin' mewn gwaith gan Iolo Goch o'r 15g, a daw o'r Hen Ffrangeg 'resin'.^[1] Mae'r gair Ffrangeg yn dod o'r Lladin racemus neu'r Lladin Llafar racīmus sy'n golygu 'grawnwin'.

Gellir bwyta rhesins yn amrwd neu fel rhan o rysáit. Maent yn adnabyddus am fod yn fyrbryd uchel eu protein: mae 14g o resin yn cynnwys 500 miligram o brotein.^[2]

Defnyddir y gair "rhesin" yn gyffredin am rawnwin sych lliw tywyll di-had,^[3] tra bod syltana yn rawnwin sych lliw euraid, a chyrains yn rawnwin Corinth Du bach sych di-had.^[4]

Cânt eu cynaeafu pan fyddant yn aeddfed ac yna'u sychu yn yr haul neu'r cysgod nes bod cynnwys lleithder y grawnwin wedi gostwng i tua 15 i 18%. Mae hyn yn cynyddu cyfran y ffrwctos i tua 33%. Mae ganddynt liw melyn mêl i frown tywyll. Mae pedwar i bum cilogram o rawnwin yn cynhyrchu un cilogram o resins.

Sychu grawnwin i gynhyrchu rhesin

Mae sawl dull ar gyfer sychu grawnwin:

sychu yn yr haul: mae ffrwyth yn cael eu gosod ar raciau sy'n agored yn uniongyrchol i'r haul, neu mae bwndeli yn cael eu hongian o wifrau neu eu gadael ar y winwydden (proses a elwir yn passerillage) ar ôl troelli'r coesyn (fel a gwneir â grawnwin Muscat o Alexandria yn Sbaen);
sychu yn yr awyr: mae bwndeli'n cael eu hongian mewn siediau sychu sydd wedi'u hawyru'n dda (fel a gwneir ar Wastadedd Turpan, Xinjiang, Tsieina);
trochi: mae'r ffrwyth yn cael eu trochi am 15–20 eiliad mewn dŵr poeth iawn (87–93°C) ac yna'n cael eu pasio trwy dwneli dadhydradu ar 71°C am 20 i 24 awr.^[5]

Yn ystod y sychu, mae'r aeron yn newid lliw yn sylweddol wrth i bigmentau brown ymddangos, pigmentau sy'n deillio o ocsideiddio cyfansoddion ffenolaidd. Yr ensymau sy'n ymwneud â'r ocsideiddio hwn yw ocsidasau polyffenol (PPO); o dan amodau ffisiolegol arferol, mae'r rhain wedi'u lleoli mewn gwahanol adrannau cellog (waliau celloedd a phlastidau) na'r polyffenolau (sydd wedi'u lleoli yn y gwactod). Mae technegau sychu yn achosi i'r adrannau hyn chwalu trwy newid athreiddedd y bilen, gan ganiatáu i'r ensym a'r polyffenolau ddod i gysylltiad.

I gynhyrchu rhesins euraid, mae bwndeli grawnwin Thompson Seedless yn cael eu trochi mewn dŵr poeth ac yna eu mygdarthu â sylffwr deuocsid (SO2) i ddadactifadu'r ocsidasau polyffenol.

Gwerth maethol

Mae rhesins yn wahanol i rawnwin ffres gan eu bod tua phedair gwaith yn uwch mewn calorïau (tua 300kcal, neu 1260kJ, fesul 100g) ac maent hefyd yn cynnwys tua phedair gwaith y swm o fwynau ac elfennau hybrin (fel potasiwm) a charbohydradau.

Mae rhesins yn cynnwys 15% o ddŵr, 79% o garbohydradau (gan gynnwys 4% o ffibr), a 3% o brotein, ac maent yn cynnwys braster dibwys (tabl). Mewn swm cyfeirio o 100 gram (3.5 owns), mae rhesins yn cyflenwi 299 cilocalorïau a symiau cymedrol (10–19% DV) o'r Gwerth Dyddiol (DV) o ribofflafin, fitamin B6, a sawl mwyn dietegol sy'n gyfoethog o ran cynnwys (uwchlaw 20% DV), gan gynnwys potasiwm a chopr (tabl).

Cynhyrchwyr rhesin

Cynnyrch fesul tunnell yn 2004-2005^[6]
Twrci	329 000,00	30 %	343 100,00	30 %
UDA	310 500,00	28 %	320 000,00	28 %
Iran	145 000,00	13 %	145 500,00	13 %
Gwlad Groeg	73 269,00	7 %	71 194,00	6 %
Chile	53 700,00	5 %	64 000,00	6 %
De Affrica	39 500,00	4 %	40 000,00	4 %
Wsbecistan	37 500,00	3 %	37 500,00	3 %
Afghanisan	33 750,00	3 %	33 750,00	3 %
Awstralia	28 500,00	3 %	22 000,00	2 %
Syria	12 000,00	1 %	12 000,00	1 %
Gwledydd eraill	44 351,96	4 %	44 849,00	4 %
Cyfanswm	1 107 070,96	100 %	1 133 893,00	100 %