Protocol Alma-Ata

Oddi ar Wicipedia
Neidio i'r panel llywio Neidio i'r bar chwilio
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolcytundeb Edit this on Wikidata
Mathdatganiad Edit this on Wikidata
Rhan oDiddymiad yr Undeb Sofietaidd Edit this on Wikidata
Rhagflaenwyd ganCytundebau Belovezh Edit this on Wikidata
Olynwyd ganDeclaration of the USSR Council of the Republics regarding the establishment of the Commonwealth of Independent States Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

peidied drysu â Datganiad Gofal Iechyd Sylfaenol Alma-ata yn 1978

Leonid Kravchuk, Nursultan Naszrbayev, Boris Yeltsin a Stanislau Shushkevich (ch-dde) yn dilyn cyhoeddi Datganiad Alma Ata
Arwyddo Protocol sefydlu Cymanwlad y Gwladwriaethu Annibynnol yn Alma-Ata, 1991

Protocol Alma-Ata neu Datganiad Alma-Ata 1991 (Rwsieg: Алма-Атинская декларация) yw dogfen sefydlol Cymanwlad y Gwladwriaethau Annibynnol (CIS), sef sefydliad rhyngwladol a gwmpasodd nifer o gyn-weriniaethau'r Undeb Sofietaidd wedi i'r Undeb gomiwnyddol hwnnw ddod i ben y flwyddyn honno.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Gyda Datganiad Alma Ata ar 21 Rhagfyr 1991, cadarnhaodd penaethiaid gwladwriaeth Rwsia a deg gweriniaeth olynol arall yr Undeb Sofietaidd - Armenia, Azerbaijan, Belarws, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Moldofa, Tajicistan, Turkmenistan, Wcráin ac Uzbekistan y datganiad a wnaed yn flaenorol ar 8 Rhagfyr 1991 gan Stanislau Shushkevich ar gyfer Belarws, Boris Yeltsin ar gyfer Rwsia a Leonid Kravchuk ar gyfer Wcráin yng Nghytundebau Belovezh bod “yr Undeb Sofietaidd fel realiti geowleidyddol … yn dod â'i fodolaeth i ben”, ac ymunasant â Chymanwlad y Gwladwriaethau Annibynnol a sefydlwyd o dan Erthygl 1 o Gytundebau Belovezh[1] oedd eisoes yn cynnwys Rwsia, Belarws a'r Wcráin. Arwyddwyd y Datganiad ym mhrifddinas Kazakhstan, a alwyd yn Alma-Ata ar y pryd, ond Almaty heddiw.

Roedd Datganiad Alma-Ata yn un o'r digwyddiadau pwysig olaf yn ystod diddymiad yr Undeb Sofietaidd ac ehangodd y CIS yn sylweddol. Ni arwyddodd Georgia, Estonia, Latfia na Lithwania y datganiad: tynnodd cyn Weriniaeth Sofietaidd Georgia yn ôl yn gynharach, gan ddatgan annibyniaeth ar 9 Ebrill 1991; nid oedd cynrychiolwyr o'r tair genedl Baltig yn bresennol gan nad oeddent yn ystyried eu hunain yn daleithiau olynol i'r Undeb Sofietaidd. Fodd bynnag, cymerodd Georgia ran yn y gynhadledd fel sylwedydd[2] ac ymunodd â'r CIS yn 1993[3] yn unig, ond gadawodd eto yn 2009.[4]

Cytundeb ar Gynghorau Penaethiaid Gwladwriaethau a Llywodraeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Daeth cytundeb dros dro ar aelodaeth ac ymddygiad Cynghorau Penaethiaid Gwladwriaethau a Llywodraeth i ben rhwng aelodau Cymanwlad y Gwladwriaethau Annibynnol ar 30 Rhagfyr, 1991.

Cytundeb ar Heddluoedd Strategol[golygu | golygu cod y dudalen]

Daeth i ben rhwng yr 11 aelod o Gymanwlad y Gwladwriaethau Annibynnol ar 30 Rhagfyr, 1991.

Cytundeb ar y Lluoedd Arfog a Milwyr y Ffin[golygu | golygu cod y dudalen]

Daeth i ben rhwng aelodau Cymanwlad y Gwladwriaethau Annibynnol ar 30 Rhagfyr, 1991.

Arfau Niwclear[golygu | golygu cod y dudalen]

Llofnodwyd cytundeb ar wahân rhwng Belarws, Kazakhstan, Rwsia, ac Wcráin "Ynghylch mesurau cydfuddiannol mewn perthynas ag arfau niwclear".[5]

Testun[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae Cyfeiriad B o Gazette Cyfraith Ffederal Gweriniaeth Ffederal yr Almaen dyddiedig Chwefror 8, 2006 yn cyfeirio at y datganiad mewn detholiadau fel a ganlyn:

“Gyda chreu Cymanwlad y Gwladwriaethau Annibynnol, mae Undeb y Gweriniaethau Sosialaidd Sofietaidd yn peidio â bodoli. Mae aelodau’r gymuned, yn unol â’u gofynion cyfansoddiadol, yn gwarantu cyflawni rhwymedigaethau rhyngwladol sy’n deillio o gytundebau a chytundebau’r Undeb Sofietaidd gynt.”

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Россия, Украина и Беларусь создают Содружество Независимых Государств. Yn: Интерфакс. Cyrchwyd ar 7 Ionawr 2022.
  2. Yehuda Z. Blum Russia Takes Over the Soviet Union’s Seat at the United Nations. Yn: European Journal of International Law, 1992, S. 351. Cyrchwyd ar 8 Ionawr 2022.
  3. Commonwealth Of Independent States. Yn: WorldAtlas. Cyrchwyd ar 8 Ionawr 2022.
  4. Georgia Finalizes Withdrawal From CIS. In: RadioFreeEurope Radio Liberty. Cyrchwyd ar 8 Ionawr 2022.
  5. (Угода про спільні заходи щодо ядерної зброї). Verkhovna Rada. 21 December 1991