Protest Pont Trefechan 1963
.jpg) | |
| Enghraifft o: | protest  |
|---|---|
| Dyddiad | Chwefror 1963 |
| Lleoliad | Pont Trefechan |
| Gwladwriaeth | y Deyrnas Unedig |
| Dynodwyr | |
Protest dorfol gyntaf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg oedd Protest Pont Trefechan, y mae ganddi le pwysig yn hanes yr ymgyrch i ennill statws i'r iaith Gymraeg yng Nghymru. Ar 2 Chwefror 1963 ataliwyd y traffig ar Bont Trefechan, Aberystwyth, Ceredigion, gan fyfyrwyr o golegau Aberystwyth a Bangor yn bennaf. Digwyddodd hyn flwyddyn ar ôl i ddarlith Tynged yr Iaith Saunders Lewis gael ei darlledu gan y BBC ar 13 Chwefror 1962.
Ymgasglodd y protestwyr gyda'r bwriad o blastro Swyddfa Bost Aberystwyth gyda phosteri gan feddwl y byddai'r heddlu yn rhoi gwŷs iddynt a hwythau wedyn yn mynnu cael gwŷs Gymraeg. Ond anwybyddodd yr heddlu eu gweithredoedd. Er mawr siom i'r protestwyr, penderfynon nhw roi'r gorau iddi gan gasglu yn yr Home Café i drafod beth i'w wneud nesaf. Awgrymwyd y byddai atal y traffic ar y briffordd dros Bont Trefechan, y mynediad deheuol i'r dref, yn ddewis arall effeithiol i'r cynllun gwreiddiol. Ac felly y digwyddodd. Unwaith eto gwrthododd yr heddlu ymyrryd. Er bod llawer o'r protestwyr yn siomedig na wnaethant lwyddo yn eu nod o gael eu harestio, serch hynny cafodd y digwyddiad lawer iawn o gyhoeddusrwydd yn y wasg.[1]
Rhestr o'r protestwyr
[golygu | golygu cod]- Guto ap Gwent, cyfreithiwr o Abertawe[2][3][4]
- Huw Carrod
- Peter Cross
- Menna Dafydd
- Anna Daniel
- Enid Davies, priod Robat Gruffudd yn ddiweddarach
- Megan Kitchener Davies, sefydlydd Siop y Pethe (gyda'i gŵr Gwilym Tudur)
- Geraint Eckley
- Rodric Evans
- Catrin Gapper
- Gareth Gregory
- Robat Gruffudd, sefydlydd Gwasg Y Lolfa
- Ann Eirwen Gruffydd
- Aled Gwyn, un o fois Parc Nest, gweinidog, cyflwynydd ar Radio Cymru.
- Joy Harries, o Bontyberem, athrawes Gymraeg yn Ysgol Cwm Gwendraeth ac Ysgol Maes yr Yrfa
- Edgar Humphreys
- Rachael James, o Sir Benfro, cyfreithwraig
- Neil Jenkins
- Eurion John, o Lanelli, masnachwr
- Hafwen John, o Sir Benfro yn wreiddiol, athrawes Gymraeg yn Ysgol Y Berwyn, Y Bala
- Morwen John
- Angharad Jones
- Ann Eleri Jones
- Anne Morries Jones
- Beti Jones, priod Tegwyn Jones yn ddiweddarach
- Eric Jones
- Geraint Jones (Twm)
- Gwyneth Jones
- John Clifford Jones
- Llinos Jones, bellach yn briod â Cynog Dafis cyn Aelod Seneddol ac Aelod Cynulliad
- Penri Jones
- Tegwyn Jones
- Tomos Prys Jones
- Peter Meazey, sefydlydd Siop y Triban, Wyndham Arcade, Caerdydd, tua 1970
- Ruth Meredith, priod Meic Stephens yn ddiweddarach
- Giovanni Miseroti
- Mair Owen
- Rhiannon Price
- Dennis Roberts
- Gareth Roberts, o Dreffynnon, Cynghorydd Sir y Fflint (Plaid Cymru)
- Rhiannon Silyn Roberts
- Meic Stephens, llenor, golygydd swyddog Cyngor y Celfyddydau ac athro prifysgol
- Tegwen Roberts
- Gwyneth Rhys
- Dyfrig Thomas, sefydlydd Siop y Werin (Llanelli) 1970 a pherchenog Siop Tŷ Tawe, Abertawe 1988
- Gwilym Tudur, sefydlydd Siop y Pethe, Aberystwyth (gyda'i wraig Megan Kitchener Davies)
- Elenid Williams
- Gwyneth Wiliam
- Gruffydd Aled Williams, pennaeth Adran y Gymraeg, Prifysgol Aberystwyth
- Menna Williams
Oriel
[golygu | golygu cod].jpg)
.jpg)
.jpg)
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ "Atgofion protestwyr Pont Trefechan 50 mlynedd yn ddiweddarach", BBC Cymru Fyw, 3 Chwefror 2013; adalwyd 4 Chwefror 2025
- ↑ Meic Stephens, Cofnodion (Y Lolfa, 2012), t.76
- ↑ Y Faner Newydd
- ↑ Manylion personol gan Dyfrig Thomas am y bobl yn y brotest. Adnabyddiaeth bersonol.
Dolenni allanol
[golygu | golygu cod]- "Protest Pont Trefechan", Casgliad y Werin Cymru
- "Atgofion Gwilym Tudur o Brotest Pont Trefechan", Casgliad y Werin Cymru
- "Cymdeithas yr Iaith Gymraeg", Safle Owain Owain
- "Gwilym yn cofio Pont Trefechan", Cymru Fyw, 21 Awst 2012