Plaid Gomiwnyddol Fietnam
 | |
| Enghraifft o: | communist party  |
|---|---|
| Idioleg | Ho Chi Minh Thought, socialist patriotism, Vietnamese nationalism, Marcsiaeth–Leniniaeth, socialist-oriented market economy |
| Dechrau/Sefydlu | 3 Chwefror 1930 |
| Pennaeth y sefydliad | General Secretary of the Communist Party of Vietnam |
| Sylfaenydd | Ho Chi Minh |
| Pencadlys | Ba Đình District |
| Enw brodorol | Đảng Cộng sản Việt Nam |
| Gwladwriaeth | Fietnam, Indo-Tsieina Ffrengig |
| Gwefan | https://dangcongsan.vn |
| Dynodwyr | |
| Freebase | /M/023thv |
| Quora | Communist-party-of-vietnam |
 Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia | |
Unig blaid wleidyddol gyfreithlon Gweriniaeth Sosialaidd Fietnam yw Plaid Gomiwnyddol Fietnam (Fietnameg: Đảng Cộng sản Việt Nam), ynghynt Plaid Gomiwnyddol Indo-Tsieina (Ɖảng Cộng Sản Ɖông Dương; 1930–51) a Phlaid Gweithwyr Fietnam (Ɖảng Lao Ɖộng Việt Nam; 1951–76),[1] ac un o'r pum plaid gomiwnyddol lywodraethol yn yr 21g.[2] Sefydlwyd ym 1930 gan Ho Chi Minh, a daeth y blaid i rym yng Ngogledd Fietnam (Gweriniaeth Ddemocrataidd Fietnam) ym 1954 wedi Rhyfel Indo-Tsieina a Fietnam oll yn sgil aduno'r wlad ar ddiwedd Rhyfel Fietnam ym 1975. Mewn enw, mae'r blaid yn bodoli ar y cyd â Ffrynt y Famwlad—clymblaid o amryw grwpiau sy'n dominyddu'r Cynulliad Cenedlaethol. Serch hynny, cynhelir y Blaid Gomiwnyddol lywodraeth unedol, gyda rheolaeth ganoledig ar y wladwriaeth, y lluoedd arfog, a'r cyfryngau. Gwarantir goruchafiaeth y Blaid Gomiwnyddol gan Erthygl 4 y cyfansoddiad. Mae'r bobl yn Fietnam fel arfer yn cyfeirio ati fel "y Blaid" (Đảng) neu "ein Plaid" (Đảng ta).
Trefnir Plaid Gomiwnyddol Fietnam ar sail canoliaeth ddemocrataidd, egwyddor a luniwyd gan y chwyldroadwr Marcsaidd Vladimir Lenin. Corff uchaf y blaid ydy'r Gyngres Genedlaethol, sy'n ethol y Pwyllgor Canolog, sef y corff goruchaf wrth ymwneud â materion y blaid yn y cyfnodau rhwng cynnal y cyngresau. Ar ôl cyngres, mae'r Pwyllgor Canolog yn ethol y Politbiwro a'r Ysgrifenyddiaeth, ac yn penodi'r Ysgrifennydd Cyffredinol, sef y swydd uchaf o fewn y blaid. Fodd bynnag, mae ei swyddogaeth yn gyfyngedig i weithredu penderfyniadau sy'n seiliedig ar bolisïau a gymeradwywyd ymlaen llaw gan y Pwyllgor Canolog neu'r Gyngres Genedlaethol. Mae gan y 14eg Politbiwro, a etholwyd yn Ionawr 2026, 19 o aelodau.
Yn hanesyddol, dymchwelodd y blaid y frenhiniaeth yn heddychlon a bu'n gwrthdaro â charfanau gwrthwynebol yn ystod y cyfnod 1945–46. Yn ddiweddarach, ymladdodd yn erbyn Undeb Ffrainc ac yna De Fietnam (Gweriniaeth Fietnam) am reolaeth dros y wlad gyfan. Rhwng 1941 a 1950, gweithredodd y blaid dan faner anghomiwnyddol. Yn ystod y Rhyfel Oer, heriwyd ei grym fel Gweriniaeth Ddemocrataidd Fietnam gan fodolaeth y llywodraeth ddeheuol, gwrthgomiwnyddol yn Saigon rhwng 1949 a 1975. Yn y cyfnod hwn roedd y llywodraeth gomiwnyddol yn Hanoi wedi'i halinio â'r Undeb Sofietaidd a'i chynghreiriaid, a Saigon wedi ei chefnogi gan Unol Daleithiau America a gwledydd eraill y Gorllewin. Ar ôl sicrhau grym ar draws holl diriogaeth Fietnam, unwyd y wlad yn swyddogol fel Gweriniaeth Sosialaidd Fietnam ym 1976. Gweithredodd y blaid economi gynlluniedig yng Ngogledd Fietnam, ac yn ddiweddarach ledled Fietnam gyfan, ers 1954, cyn cyflwyno diwygiadau economaidd, a elwir yn Đổi Mới, ym 1986. Ar hyn o bryd, mae’r blaid yn adnabyddus am ei chefnogaeth i'r hyn a ddisgrifia fel "economi farchnad â chyfeiriadedd sosialaidd" ac i Feddwl Ho Chi Minh.
Er ei bod yn parhau'n swyddogol i lynu wrth Farcsiaeth–Leninaeth, mae'r nifer fwyaf o ffynonellau annibynnol yn dadlau bod y blaid wedi colli ei chyfreithlondeb ideolegol a moesol unigryw ers cyflwyno economi gymysg ddiwedd y 1980au a’r 1990au. Yn y blynyddoedd diwethaf, mae'r blaid wedi rhoi'r gorau i gynrychioli dosbarth penodol, gan honni yn hytrach ei bod yn cynrychioli "buddiannau'r bobl gyfan", gan gynnwys entrepreneuraid. Diddymwyd y rhwystr olaf o ran dosbarth yn 2006, pan ganiatawyd i aelodau'r blaid gymryd rhan mewn gweithgareddau preifat. Wrth leihau'r pwyslais ar Farcsiaeth–Leninaeth, mae'r blaid wedi canolbwyntio'n gynyddol ar genedlaetholdeb Fietnamaidd, datblygiadoliaeth, a syniadau sy'n deillio o Chwyldro America a'r Chwyldro Ffrengig, ynghyd â chredoau personol Ho Chi Minh. Mae Plaid Gomiwnyddol Fietnam yn cymryd rhan yng Nghyfarfod Rhyngwladol Blynyddol y Pleidiau Comiwnyddol a Gweithwyr (IMCWP). Ym 1988, daeth y blaid yn unig blaid wleidyddol Fietnam pan ddiddymodd ei dwy blaid ddibynnol. Gwrthwynebir trefn y blaid gan fudiad democrataidd Fietnam, yn enwedig gan wrth-gomiwnyddion y diaspora.
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ Bruce Lockhart a William J. Duiker, Historical Dictionary of Vietnam 3ydd argraffiad (Lanham, Maryland: The Scarecrow Press, 2006), t. .
- ↑ Y pedair plaid gomiwnyddol lywodraethol arall yn yr 21g yw Plaid Gomiwnyddol Tsieina, Plaid Gomiwnyddol Ciwba, Plaid Gweithwyr Corea, a Phlaid Chwyldroadol y Bobl Lao.