Philae (chwiliedydd)

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Philae
Philae lander (transparent bg).png
Darlun o Philae
Math o daith Glanio ar gomed
Corff neu gwmni rheoli Asiantaeth Ofod Ewropeaidd / Canolfan Ofod yr Almaen (DLR)
Dynodwr Rhyngwladol 2004-006C[1]
Gwefan www.esa.int/rosetta
Hyd y daith Cynlluniwyd: 1-6 wythnos
Hirgwsg: 15 Tachwedd 2014 – 13 Mehefin 2015
Manylion y cerbyd
Mas ar lansiad 100 kg (220 lb)[1]
Mas y prif lwyth 21 kg (46 lb)[1]
Maint (dimensiwn) 1 × 1 × 0.8 m (3.3 × 3.3 × 2.6 tr)[1]
Pwer 32 watt ar 3 Unedau seryddol[2]
Cychwyn y daith
Dyddiad lansio 2 Mawrth 2004 (2004-03-02) 07:17 UTC
Roced Ariane 5G+ V-158
Safle lansio Kourou ELA-3
Contractiwr Arianespace
67P/Churyumov–Gerasimenko glaniwr
12 Tachwedd 2014, 17:32 UTC[3]

Cerbyd glanio'r Asiantaeth Ofod Ewropeaidd yw Philae[5][6] Gellir ei ddiffinio fel cerbyd robotaidd gan fod ganddo elfen o reoli ei hunan, wedi iddo lanio. Fe'i cludwyd ar ei daith gan y cerbyd gofod Rosetta[7][8] nes y glaniodd ar gomed 67P/Churyumov–Gerasimenko, dros ddeg mlynedd wedi iddo adael y Ddaear.[9][10] Yn Nhachwedd 2014, ugain munud wedi iddo lanio, darganfu synhwyryddion sbectromedreg màs ar Philae polymer organig (sef polyoxymethylene) yn y llwch oedd ar wyneb y comed. Mae'r polymer hwn (sydd wedi'i wneud o garbon, hydrogen ac ocsigen) hefyd i'w canfod oddi fewn i foleciwlau biolegol organebau byw, ac felly mae'r canfyddiad hwn o bwys mawr i wyddoniaeth ac yn newid ein gwybodaeth am sut y cychwynodd bywyd.[11]

Ar 12 Tachwedd 2014, Philae oedd y cerbyd gofod cyntaf i lanio ar gomed.[12] Ffilmiodd, am y tro cyntaf erioed, luniau o wyneb comed.

Adroddiad fideo (Saesneg / Almaeneg) gan Ganolfan Ofod yr Almaen am daith Philae. (10 munud, mewn 1080p HD)

Mae Philae'n cael ei reoli gan Ganolfan Ofod yr Almaen (Almaeneg: Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt e.V.) yng Nghwlen (Cologne) yn yr Almaen.[13] Llwyddodd sawl offeryn ar fwrdd y cerbyd i gofnodi a dadansoddi gwneuthuriad cemegol a daearyddol y comed; llwyddodd hefyd i ddanfon yr wybodaeth hon yn ôl.[14]

Geirdarddiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Daw'r enw 'Philae' o enw'r obelisg a ddefnyddiwyd (gyda Charreg Rosetta i ddatrus a dehongli hieroglyffau Eifftaidd, gan fod arni destun dwyieithog wedi'i cherfio arni.

Y glanio[golygu | golygu cod y dudalen]

Ar 15 Tachwedd 2014, rhoddwyd Philae ar "safe mode" (neu 'hirgwsg') wedi i'w batris wacáu oherwydd y cysgodion dros y celloedd solar oedd yn eu pweru. Digwyddodd hyn gan i Philae lanio mewn man gwahanol i'r union fan a gynlluniwyd, gan iddi fownsio ar wyneb y comed, cyn dod i stop. Roedd gogwydd y comed, fodd bynnag, wedi newid erbyn Mehefin 2015, gan ganiatau i Philae fod yn llygad yr haul unwaith eto, ac ailgychwynodd yr offer. Ar 13 Mehefin 2015 roedd digon o bwer i ddanfon gwybodaeth i'w mham-gerbyd, y Rosetta, ac oddi yno i'r pencadlys yng Nghwlen, yr Almaen lle dadansoddwyd yr wybodaeth gan wyddonwyr. Ysbeidiol, fodd bynnag, yw'r trosglwyddiad.[15][16]


Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Juno (chwiliedydd): chwiliedydd sy'n cylchdroi'r blaned Iau. Cafodd ei lansio gan NASA o Orsaf Awyrlu Cape Canaveral ar 5 Awst 2011.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 "Philae". National Space Science Data Center. http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraftDisplay.do?id=2004-006C. Adalwyd 18 Tachwedd 2014.
  2. "Philae lander fact sheet" (PDF). Canolfan Ofod yr Almaen. http://www.dlr.de/dlr/Portaldata/1/Resources/documents/Philae_Lander_FactSheets.pdf. Adalwyd 28 Ionawr 2014.
  3. "Three Touchdowns For Rosetta's Lander". Asiantaeth Ofod Ewropeaidd. 14 Tachwedd 2014. http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Rosetta/Three_touchdowns_for_Rosetta_s_lander. Adalwyd 15 Tachwedd 2014.
  4. "Lander Instruments". European Space Agency. http://sci.esa.int/rosetta/31445-instruments/. Adalwyd 3 March 2015.
  5. "philae". Dictionary.com Unabridged. Random House. Retrieved 13 November 2014.  Check date values in: |access-date= (help)
  6. Ellis, Ralph (12 Tachwedd 2014). "Space probe scores a 310-million-mile bull's-eye with comet landing". CNN. http://www.cnn.com/2014/11/12/world/comet-landing-countdown/index.html. Adalwyd 13 Tachwedd 2014.
  7. Chang, Kenneth (5 Awst 2014). "Rosetta Spacecraft Set for Unprecedented Close Study of a Comet". The New York Times. http://www.nytimes.com/2014/08/06/science/space/rosetta-spacecraft-set-for-unprecedented-close-study-of-a-comet.html. Adalwyd 5 Awst 2014.
  8. "In Pursuit of an Oddly Shaped Comet". The New York Times. 23 Tachwedd 2014. http://www.nytimes.com/2014/11/24/opinion/in-pursuit-of-an-oddly-shaped-comet.html. Adalwyd 23 Tachwedd 2014.
  9. Biele, Jens (2002). "The Experiments Onboard the ROSETTA Lander". Earth, Moon, and Planets 90 (1–4): 445–458. Bibcode 2002EM&P...90..445B. doi:10.1023/A:1021523227314.
  10. Agle, D. C.; Cook, Jia-Rui; Brown, Dwayne; Bauer, Markus (17 Ionawr 2014). "Rosetta: To Chase a Comet". NASA. http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2014-015. Adalwyd 18 Ionawr 2014.
  11. The Independant; 31 Gorffennaf 2015; tudalen 23
  12. Agle, D. C.; Webster, Guy; Brown, Dwayne; Bauer, Markus (12 Tachwedd 2014). "Rosetta's 'Philae' Makes Historic First Landing on a Comet". NASA. http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2014-394. Adalwyd 13 Tachwedd 2014.
  13. "Rosetta Lander Control Center". German Aerospace Center. http://www.dlr.de/rb/en/desktopdefault.aspx/tabid-4539/. Adalwyd 20 Mawrth 2015.
  14. "Pioneering Philae completes main mission before hibernation". Asiantaeth Ofod Ewropeaidd. 15 Tachwedd 2014. http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Rosetta/Pioneering_Philae_completes_main_mission_before_hibernation. Adalwyd 3 Mawrth 2015.
  15. Biever, Celeste; Gibney, Elizabeth (14 Mehefin 2015). "Philae comet lander wakes up and phones home". Nature. doi:10.1038/nature.2015.17756.
  16. "Spacecraft That Landed on Comet Finally Wakes Up". The New York Times. Associated Press. 14 Mehefin 2015. http://www.nytimes.com/aponline/2015/06/14/science/ap-eu-sci-comet-landing.html. Adalwyd 14 Mehefin 2015.