Pharos Alecsandria

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Pharos Alecsandria
Lighthouse - Thiersch.png
Math Goleudy, cyn-adeilad, Wonder of the Ancient World Edit this on Wikidata
Enwyd ar ôl Pharos Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol Saith Rhyfeddod yr Henfyd Edit this on Wikidata
Lleoliad Pharos Edit this on Wikidata
Sir Alexandria Edit this on Wikidata
Gwlad Yr Hen Aifft Edit this on Wikidata
Gerllaw Nile Delta, Y Môr Canoldir Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 31.21417°N 29.885°E Edit this on Wikidata
Arddull pensaernïol Hellenistic architecture Edit this on Wikidata
Pharos Alecsandria (engrafiad lliwiedig gan Martin Heemskreck)

Goleudy enwog ar gopa dwyreiniol yr ynys fechan o'r un enw o flaen harbwr dinas Alecsandria yn yr Aifft ac un o Saith Rhyfeddod yr Hen Fyd oedd Pharos Alecsandria.

Roedd yn dwr wedi ei wneud â blociau o farmor gwyn. Fe'i codwyd gan Sostratus o Cnidus yn 270 CC ar gyfer y brenin Ptolemy Philadelphus. Gwariwyd 800 talent arian ar ei gyfer. Roedd yn codi fel pyramid ac iddo dri llawr (neu ragor), pob un yn llai na'r llall ac o siapiau gwahanol, y cyntaf yn siâp sgwâr, yr ail yn wythochrog, a'r olaf yn grwn. Fe'i addurnwyd â phileri ac orielau ysblennydd.

Ymddengys fod ei uchder o gwmpas 35m, ond mae rhai awduron diweddarach yn honni ei fod yn fwy o gryn dipyn, e.e. tua 1250m yn ôl Stephanus o Fysantium! Mae'r awdur Iddewig Josephus yn dweud fod twr Phasael yng Nghaersalem i'w gymharu â'r Pharos o ran ei uchder, sy'n rhoi uchder o tua 135 troedfedd (90 cubit) iddo.

Roedd y Pharos yn dal i sefyll mor ddiweddar â'r flwyddyn 1300. Yn ddiweddarach, mabwysiadwyd yr enw pharos ar gyfer pob goleudy arall yn yr Hen Fyd. Cododd y Rhufeiniaid nifer fawr ohonynt o gwmpas y Môr Canoldir, ond dim ond goleudy Ravenna a ddaeth yn agos i'r Pharos am ei uchder a'i ysblander.

Mae'r gair am 'oleudy' mewn sawl iaith Ewropeaidd yn deillio o'r gair pharos, e.e. phare (Ffrangeg) a faro (Portiwgaleg a Sbaeneg).

Ffynhonnell[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Oskar Seyffert, A Dictionary of Classical Antiquities (argraffiad newydd, Llundain, 1902)