Peter Stead
| Peter Stead | |
|---|---|
| Ganwyd | 22 Awst 1943  y Barri |
| Bu farw | 23 Mawrth 2026 |
| Dinasyddiaeth |  Cymru |
| Alma mater |
|
| Galwedigaeth | ysgrifennwr, hanesydd |
| Gwobr/au | Cymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru |
Awdur, darlledwr a hanesydd o Gymru oedd Peter Stead FLSW (22 Awst 1943 – 23 Mawrth 2026).[1]
Bywyd cynnar ac addysg
[golygu | golygu cod]Ganwyd Stead yn y Barri a mynychodd Ysgol Ramadeg y Barri i Fechgyn. Roedd ei dad yn blismon ac yn 1957 cafodd ddyrchafiad yn ei swydd. Symudodd y teulu i Dregŵyr ger Abertawe, a mynychodd Stead yr Ysgol Ramadeg yno.
Aeth ymlaen i astudio Hanes ym Mhrifysgol Abertawe o dan yr Athro Glanmor Williams. Graddiodd ym 1964 ac yna treuliodd ddwy flynedd fel myfyriwr ôl-raddedig. Teithiodd i'r Unol Daleithiau fel ysgolhaig Fulbright, yn Ngholeg Wellesley, ac ym Mhrifysgol Gogledd Carolina.[2]
Gyrfa
[golygu | golygu cod]Daeth yn ôl i Abertawe yn 1966 gan ymuno â staff y brifysgol. Roedd yn ddarlithydd ac yna'n Athro yn yr Adran Hanes cyn ymddeol yn 1997.
Ef oedd sylfaenydd a chadeirydd Gwobr Lenyddol Dylan Thomas ar gyfer awduron ifanc a newydd.[3] Ynghyd â Patrick Hannan, roedd Stead yn aelod o dîm Cymru yn y gyfres radio Round Britain Quiz am sawl blwyddyn. Yn 2013, etholwyd Stead yn Gymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru.[4]
Marwolaeth a theyrngedau
[golygu | golygu cod]Bu farw yn 83 mlwydd oed.
Cafwyd datganiad gan Wasg Prifysgol Cymru wrth golwg360 ei fod wedi gwneud “cyfraniad unigryw” i restr gyhoeddi’r wasg ac i astudiaeth ym maes hanes modern Cymru yn gyffredinol.
Dywedodd Daniel Gwydion Williams, Athro Saesneg ym mhrifysgol Abertawe y bydd “llawer ohonom yn gweld colli cwmnïaeth a ffraethineb Peter Stead.”[5]
Gweithiau
[golygu | golygu cod]- Coleg Harlech (1976)
- Ivor Allchurch (Christopher Davies, 1998)
- Film and the Working Class (1989)
- Richard Burton: So Much, So Little (1991)
- Dennis Potter (1995)
- Acting Wales: Stars of Stage and Screen (2002)
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ "Seren". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2007-10-26. Cyrchwyd 2009-10-12.
- ↑ "Peter Stead - Prifysgol Abertawe". www.swansea.ac.uk. Cyrchwyd 2026-03-27.
- ↑ "New Writing International". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 20 March 2012. Cyrchwyd 12 October 2009.
- ↑ Wales, The Learned Society of. "Peter Stead". The Learned Society of Wales (yn Saesneg). Cyrchwyd 2023-08-31.
- ↑ "'Cyfraniad unigryw i hanes modern Cymru': Teyrngedau i'r hanesydd a'r awdur Peter Stead". Golwg360. 2026-03-25. Cyrchwyd 2026-03-25.