Paulina Luisi

Paulina Luisi
Ganwyd	Paulina Luisi  22 Medi 1875  Colón
Bu farw	16 Gorffennaf 1950  Montevideo
Dinasyddiaeth	Wrwgwái
Alma mater	Universidad de la República
Galwedigaeth	athro, geinecolegydd, gwleidydd, meddyg, ymgyrchydd dros bleidlais i ferched, ymgyrchydd, academydd
Plaid Wleidyddol	Plaid Sosialaidd Wrwgwai
Tad	Ángel Luisi Pisano
Mam	María Teresa Josefina Janicki

Arweinydd y mudiad Ffeministaidd o Wrwgwái oedd Paulina Luisi (1875 - 1950) a oedd hefyd yn addysgwraig, geinecolegydd, gwleidydd a swffragét. Roedd nid yn unig yn feddyg benywaidd cynta'r wlad, ond hefyd yn athrawes ac yn brif olygydd y cylchgrawn Acción Femenina.

Fe'i ganed yn Colón yn 1875 a bu farw yn Montevideo yn 1950.

Yn 1909, hi oedd y fenyw gyntf o Wrwgwái i ennill gradd feddygol yn Uruguay. Roedd hi'n uchel ei pharch a chynrychiolodd Wrwgwái mewn cynadleddau menywod rhyngwladol, a theithiodd ledled Ewrop. Mynegodd ei barn ar hawliau menywod, ac yn 1919, dechreuodd Paulina gorff i ymgyrchu dros hawliau menywod yn Wrwgwái. Erbyn 1922, roedd y Gynhadledd Menywod Pan-America wedi ethol Paulina Luisi yn Is-lywydd Anrhydeddus, a pharhaodd i fod yn ymgyrchydd nes i Wrwgwái roi'r hawl i fenywod bleidleisio.

Ganwyd Paulina Luisi yn yr Ariannin ym 1875. Roedd ei mam, Maria Teresa Josefina Janicki o dras Pwylaidd a chredir bod ei thad, Angel Luisi o dras Eidalaidd. Derbyniodd Paulina Luisi radd baglor yn 1899 ac yn ddiweddarach hi oedd y meddyg a'r llawfeddyg benywaidd cyntaf a raddiodd o Ysgol Feddygaeth Universidad de la República (Prifysgol Wrwgwái, 1908). Ei chwaer, Clotilde Luisi, oedd y fenyw gyntaf o Wrwgwái i astudio yng Nghyfadran y Gyfraith Prifysgol y Weriniaeth.

Roedd yn gymarol wleidyddol ei natur, ac yn ystod ei hoes bu'n aelod o Blaid Sosialaidd Wrwgwái.

Aelodaeth

Bu'n aelod o Academi Brenhinol Galiseg am rai blynyddoedd.