Oderzo

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Oderzo
Oderzo piazzagrande.jpg
Math cymuned yn yr Eidal Edit this on Wikidata
Prifddinas Oderzo Edit this on Wikidata
Poblogaeth 20,400, 20,466 Edit this on Wikidata
Cylchfa amser UTC+01:00, UTC+2 Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Province of Treviso Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Yr Eidal Yr Eidal
Arwynebedd 42.35 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr 14 ±1 metr Edit this on Wikidata
Yn ffinio gyda Fontanelle, Gorgo al Monticano, Ormelle, Ponte di Piave, Chiarano, Mansuè Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 45.7808°N 12.4928°E Edit this on Wikidata
Cod post 31046 Edit this on Wikidata

Tref yn nhalaith Treviso, Veneto, yr Eidal ydy Oderzo. Mae'n eistedd yng nghanol y gwastadedd Fenisaidd, tua 66 km i'r gogledd ddwyrain o Fenis. Mae'r afon Monticano, is-afon y Livenza, yn llifo trwy Oderzo.

Mae'r centro storico, neu canol y dref, yn gyfoeth o olion archaeolegol sy'n rhoi mewnwelediad i hanes Oderzo fel croesffordd o bwys yn yr Ymerodraeth Rufeinig.

Adrannau Gwleidyddol[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae chwe maesdref neu frazioni yn amgylchynnu Oderzo, ac yn ffurfio hecsagon bron. Yn dechrau yn y gogledd gan ddilyn y cloc, dyma hwy:

  • Camino (tua 2,300 o drigolion)
  • Fratta (tua 1,000 o drigolion)
  • Piavon (tua 1,800 o drigolion)
  • Rustignè (tua 500 o drigolion)
  • Faè (850 o drigolion)
  • Colfrancui (1,400 o drigolion)

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfnod Fenisaidd[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae anheddiad cynharaf yr ardal yn dyddio'n ôl i Oes yr Haearn, tua'r 10g CC. Meddianwyd y safle gan y Feneti or 9g CC ymlaen, gan roi iddo ei enw. Mae geirdarddiad y "-terg-" yn Opitergium yn dod o'r enw gwraidd Feniseg sy'n cyfeirio at farchnad (yn debyg i Tergeste, hen enw Trieste). Roedd lleoliad Oderzo ar y gwastadedd Fenisaidd yn ei gwneud yn ddelfrydol fel canolfan masnach.

Olion plasdy Rhufeinig yn y Fforwm Rhufeinig

Rhufeinigeiddio[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'n ymddangos yr oedd gan y Feneti o Oderzo berthynas cyfeillgar gyda'r Rhufeiniaid, a Rhufeinigeiddwyd y boblogaeth yn araf. Fe gynyddodd ffordd Via Postumia, a gwblhawyd yn 148 CC, bwysigrwydd Oderzo. Yn ystod y Rhyfel Cartref Rhufeinig, fe ymladdodd Caius Volteius Capito, canwriad a anwyd yn Oderzo, ar ochr Iwl Cesar yn erbyn Pompey.

Yn 48 CC, fe godwyd pwysigrwydd y dref i reng y municipium Rhufeinig a throsglwyddwyd ei drigolion yn aelodau o'r llwyth Rhufeinig, y Papiria. Ymgorfforwyd gwelliannau Augustus Oderzo yn y Regio X o Italia, Venetia et Histria. Roedd yr oes Rufeinig yn dyst i brosiectau adeiladu aruthrol gan gynnwys fforwm, basilica, teml a nifer o dai preifat.

Canol Oesoedd[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn ystod goresgyniadau y "barbariaid", fe anrheithwyd Oderzo gan y Marcomanni (167) tra, yn ôl y chwedl, fe guddiodd Attila drysor ym mhwll y dref. Cipwyd y dref gan yr Ymerodraeth Fysantaidd, a daeth yn sedd a ddeilwyd gan y Bysantiaid hyd ei ddinistriad gan y brenin Lombard, Grimoald yn 667. Fe ddihengodd nifer fawr o'r boblogaeth i dref gyfagos Heraclea, a oedd yn dal dan reolaeth Fysantaidd. Fe basiwyd y rhan fwyaf o'i thir i Iarll Ceneda.

Yn ôl traddodiad, daeth Doge cyntaf Fenis, Paolo Lucio Anafesto, o Oderzo. Tyfodd y dref unwaith eto o gwmpas castell o tua 1000, a gystadlwyd drosti rhwng esgobion Belluno a Ceneda, cymundod Treviso a da Camino ffiwdal (tarddiad enw castell Camino sy'n rhan o Oderzo heddiw) a teuluoedd da Romano tan iddo ddod i feddiant sefydlog Gweriniaeth Fenis yn 1380.

Yr oes gyfoes[golygu | golygu cod y dudalen]

Ychwanegwyd Oderzo at Deyrnas yr Eidal yn 1866. Yn 1917, fe ddifrodwyd y dref yn dilyn yr ymlid Eidalaidd yn Caporetto, yn dilyn y Rhyfel Byd Cyntaf.

Roedd yng nghanol rhyfel cartref rhwng pyped Almaenaidd Gweriniaeth Salò a'r gwrthsafiad partisan yn 1943. Yn 1945, fe ddieinyddwyd 120 o bobl a'u drwgdybwyd o deyrngarwch i'r Weriniaeth (gweler Cyflafan Oderzo).

Llywodraethwyd y dref gan y Blaid Ddemocrataidd Gristnogol Eidalaidd o 1945 hyd 1993, a mwynhaodd ffyniant economaidd o nôd, a ddenodd mewnfudiad enfawr o ardaloedd de'r Eidal.

Prif nodweddion[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Yr olygfa yn y Piazza Grande
  • Duomo (Eglwys) St. Ioan y Pabydd, a ddechreuwyd yn yr 11g ar ben olion teml Rufeinig Mawrth, ac a ail-gysegrwyd yn 1535. Mae'r olwg Gothig-Rhufeinig gwreiddiol wedi cael ei newid gan has been modified by the subsequent adnewyddiadau ers hynnu. Mae'n cynnwys rhai gweithiau o nôd gan Pomponio Amalteo.
  • Ardal archeolegol y Fforwm Rhufeinig, sy'n cynnwys gweddillion y basilica a grisiau llydan.
  • Torresin (tŵr gwylio)
  • Palazzo Porcia e Brugnera y Dadeni.
  • Cyn-garcharoedd Porta Pretoria, mae'n cynnwys olioncarchar Canol-Oesol. Y carcharwr enwocaf oedd Sordello da Goito.

Yn frazione Colfrancui, mae'r Mutera dirgel, bryn ffug y Feneti Adriatig, a ddefnyddwyd yn debygol fel arsyllfa.

Cyfeilldrefi[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan Oderzo gyfeilldref:

Ffynonellau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • G.B. Brisotto (1999). Guida di Oderzo

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]