Mynydd Rhyd Ddu

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Cyfesurynnau: 53°01′N 3°25′W / 53.02°N 3.41°W / 53.02; -3.41
Mynydd Rhyd Ddu

(ger Bryniau Clwyd)
Cyfieithiad
Iaith Cymraeg
Testun y llun
Uchder (m) 389
Uchder (tr) 1276
Amlygrwydd (m) 165
Lleoliad ger Gwyddelwern, Sir Ddinbych
Map topograffig Landranger 116;
Explorer 264S
Cyfesurynnau OS SJ054477
Gwlad Cymru
Dosbarthiad Marilyn (mynydd)
Mynydd Rhyd Ddu is located in Cymru
Mynydd Rhyd Ddu (Cymru)

Mae Mynydd Rhyd Ddu yn gopa mynydd a geir ger Gwyddelwern, Sir Ddinbych; cyfeiriad grid SJ054477. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 224 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn (mynydd). Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.[1] Uchder y copa o lefel y môr ydy 389 metr (1276 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.

Y fryngaer[golygu | golygu cod y dudalen]

53°01′N 3°25′W / 53.02°N 3.41°W / 53.02; -3.41 (Mynydd Rhyd Ddu (bryngaer).)

Mynydd Rhyd Ddu
Mynydd Rhyd Ddu
Mynydd Rhyd Ddu, Betws Gwerfil Goch

Ceir bryngaer Geltaidd ar y copa, sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Betws Gwerfil Goch, Sir Ddinbych; cyfeirnod OS: SJ054477.

Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: DE252.[2] Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.

Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop.[3] Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha.[4] Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.[5]

Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonyn nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. “Database of British and Irish hills”
  2. Cofrestr Cadw.
  3. References Wales gan John May; Gwasg Prifysgol Cymru.
  4. Gwefan y BBC
  5. Gwefan CPAT

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]