Muriau tref Biwmares

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
muriau tref Biwmares
Beaumaris walls in 1610.jpg
Mathmuriau dinas Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynolArdaloedd Cadwriaeth Biwmares Edit this on Wikidata
LleoliadBiwmares Edit this on Wikidata
SirCymuned Biwmares, Biwmares Edit this on Wikidata
GwladBaner Cymru Cymru
Uwch y môr10 metr, 8.6 metr, 5 metr Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau53.2648°N 4.0897°W, 53.2647°N 4.09401°W, 53.265112°N 4.093329°W Edit this on Wikidata
Statws treftadaethadeilad rhestredig Gradd I, heneb gofrestredig Edit this on Wikidata
Manylion
Dynodwr CadwAN123 Edit this on Wikidata

Roedd muriau tref Biwmares yn strwythur amddiffynnol o'r 15g a adeiladwyd o amgylch tref Biwmares yng Nghymru .

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Adeiladwyd tref Biwmares gan Edward I ym 1296, yn dilyn goresgyniad llwyddiannus brenin Lloegr yng Ngogledd Cymru.[1] Roedd y dref yn cael ei gwarchod gan gastell, ond nid oedd ganddi fur amddiffynnol. Mae'n ymddangos bod sylfeini cyfyngedig wedi'u hadeiladu ar gyfer cylch amddiffynnol, ond er gwaethaf ceisiadau gan bobl y dref am fur tref ym 1315, ni chodwyd yr un ohonynt.

Yn 1400 arweiniodd Owain Glyndŵr tywysog Cymru wrthryfel yn erbyn rheolaeth Lloegr, a chymryd Bewmares yn 1403; ni adferwyd y dref tan 1405.[2] Mewn ymateb i hyn, gwnaed y penderfyniad i adeiladu mur tref erbyn 1407; adeiladwyd ffosydd a glannau daear ac erbyn 1414 roedd wal gerrig wedi'i hadeiladu, gyda thair giât a nifer o dyrau tebygol. Roedd hyn yn golygu bod angen symud nifer o breswylwyr yr oedd eu tai yn llwybr yr amddiffynfeydd newydd. Er gwaethaf difrod o'r môr cyfagos ym 1460, a arweiniodd at ailadeiladu rhai o'r waliau rhwng 1536 a 1540, cynhaliwyd y waliau tan ddiwedd yr 17g.[3]

Heddiw dim ond ychydig o ddarnau o'r mur sydd wedi goroesi; mae'r rhain yn cael eu gwarchod fel cofeb cofrestredig ac adeilad rhestredig gradd I. Mae yna rai sylfeini gan y "Gate next the Sea" o Gastell Biwmares, ac efallai bod wal ar ochr un eiddo ger y fynwent yn rhan o'r llenfur, yn ôl awduron canllaw yn 2009 i adeiladau'r rhanbarth. Maen nhw hefyd yn awgrymu bod llawer o'r cerrig wedi'u cymryd i adeiladu tai a Charchar Biwmares.[4]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Taylor, p.36.
  2. Taylor, p.37.
  3. Taylor, p.37, Creighton and Higham, p.88.
  4. Haslam et al., p. 105.

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Creighton, Oliver Hamilton a Robert Higham. (2005) Waliau Tref Canoloesol: Archeoleg a Hanes Cymdeithasol Amddiffyn Trefol. Stroud, UK: Tempus.ISBN 978-0-7524-1445-4 .
  • Haslam, Richard; Orbach, Julian; Voelcker, Adam (2009). "Anglesey". The Buildings of Wales: Gwynedd. Yale University Press. ISBN 978-0-300-14169-6.Haslam, Richard; Orbach, Julian; Voelcker, Adam (2009). "Anglesey". The Buildings of Wales: Gwynedd. Yale University Press. ISBN 978-0-300-14169-6. Haslam, Richard; Orbach, Julian; Voelcker, Adam (2009). "Anglesey". The Buildings of Wales: Gwynedd. Yale University Press. ISBN 978-0-300-14169-6.
  • Taylor, Arnold. (2009) Castell Biwmares. Caerdydd: Cadw.ISBN 978-1-85760-208-1ISBN 978-1-85760-208-1 .