Mostyn (teulu)

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search

Crewyd y teulu Mostyn gwreiddiol pan dynnwyd pum teulu llai (neu'r "Pum Llys") at ei gilydd yn y 14g a'r 15g: Pengwern (Llangollen), Mostyn (Sir y Fflint), Gloddaith (Llandudno) a Threcastell a Thregarnedd (y ddau o Ynys Môn). Y cyntaf i etifeddu'r Pum Llys oedd Thomas ap Richard (Thomas Mostyn I), yn 1541. Roeddent yn chwarae rhan amlwg iawn yn Eisteddfod Caerwys yn 1523 ac eilwaith yn 1567 a bu sawl cenhedlaeth o'r teulu'n noddi beirdd Cymraeg y cyfnod.

Ceir dwy gangen o'r hen deulu Cymreig Mostyn yn Sir y Fflint a cheir dwy farwniaeth wahanol:

Teulu Mostyn o bentref Mostyn
Mostyn 02554.jpg
Crewyd y farwnigiaeth yn y teulu hwn yn 1660.
Prif gartref y teulu: Plas Mostyn[1]
Gellir olrhain y teulu i o leiaf 1301 (Ithel Mostyn) ac ymhlith aelodau cynnar y teulu mae Ieuan (Pengwern a Mostyn), a oedd yn gyfoeswr i Guto'r Glyn; ar ochr ei fam, roedd yn perthyn i Edmwnd a Siasbar Tudur.
Teulu Mostyn, Talacre
N.W. view of Talacre, Flintshire. The seat of Sir E. Mostyn, Bart.jpeg
Crewyd y farwnigiaeth yn y teulu hwn yn 1670.[2]
Prif gartre'r teulu: Plas Talacre.
Mae Mostyniaid Talacre (o ran y farwniaeth) yn disgyn o Peter (Peyrs neu Piers), mab Richard ap Howel a'i wraig Catherine, merch Thomas Salusbury yr hynaf, Lleweni

Yn 2018 roedd y teulu'n dal tiroedd eang iawn, o bosib yn un o'r 'teuluoedd tiriog mwyaf blaenllaw Cymru'.[3] yn 1873 roedd gan y teulu 2,210ha o dir yn Sir y Fflint a 620ha yn Sir Gaernarfon.

Roedd Syr Roger Mostyn yn berchen ar lyfrgell o lawysgrifau Cymraeg pwysig; trosglwyddwyd y llyfrgell hon i'r Llyfrgell Genedlaethol ac i Brifysgol Bangor. Ŵyr i Syr Roger Mostyn oedd yr Arglwydd Mostyn cyntaf (teitl a grewyd yn 1831) ac erbyn ei farwolaeth yn 1854 roedd Llandudno yn datblygu fel tref glan y môr, ffasiynol iawn. Dan awdurdod Deddf Seneddol 1843, caewyd y tir comin gwastad yng nghysgod y Pen y Gogarth.

Barwniaeth Mostyn (1831)[golygu | golygu cod y dudalen]

Searchtool.svg
Prif erthygl: Barwniaeth Mostyn

Teitl sy'n rhan o Bendefigaeth y Deyrnas Unedig yw Barwniaeth Mostyn, a gychwynwyd yn 1831 ar gyfer Edward Pryce Lloyd, Barwn 1af Mostyn. Cyn hynny roedd yn cynrychioli Bwrdeistrefi Fflint a Biwmares yn y Nhŷ'r Cyffredin, fel Aelod Seneddol.

Daeth ei fab, yr ail farwn, hefyd yn Aelod Seneddol Sir Fflint a Caerlwytgoed (Lichfield) ac fel Arglwydd Raglaw Meironnydd.

Yr etifedd presennol yw Roger Hugh Lloyd-Mostyn (g. 1941), gor-gor-wyr yr AIl farwn.[4]
Yna, ceir yn etifedd: Christopher Edward Lloyd-Mostyn (g. 1968)
Alexander James Lloyd-Mostyn (g. 2000)


Crewyd y Farwniaeth yn 1831 wedi i Farwnigion Pengwerra (1778) ddod i ben:

Barwnigion[golygu | golygu cod y dudalen]

Lloyd - Barwnigion Pengwerra (1778)[golygu | golygu cod y dudalen]


Searchtool.svg
Prif erthygl: Barwnigiaeth Mostyn

Barwnigion Mostyn, o Fostyn (1660)[golygu | golygu cod y dudalen]

Nodyn: Mae 'barwnig' yn fath o farwn, gyda statws ychydig is.

Teulu Mostyn, Talacre[golygu | golygu cod y dudalen]

Aelod o'r teulu hwn oedd Francis Mostyn (1860 - 1939), pedwerydd mab yr 8fed barwnig (Syr Pyers Mostyn). Daeth ef yn Vicar Apostolic of Wales yn 1895; gwnaethpwyd ef yn esgob 'Menevia' yn 1898 ; a bu'n archesgob Caerdydd o 1921 hyd at ei farwolaeth ar 25 Hydref 1939.

Barwnigion Mostyn, o Dalacre (1670)[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Syr Edward Mostyn, barwnig 1af (1636-1715)
  • Syr Pyers Mostyn, ail farwnig (1655-1720)
  • Syr Pyers Mostyn, 3ydd barwnig (1682-1735)
  • Syr George Mostyn, 4ydd barwnig (1690-1746)
  • Syr Edward Mostyn, 5ed barwnig (1725–1775)
  • Syr Pyers Mostyn, 6ed barwnig (1749–1823)
  • Syr Edward Mostyn, 7fed barwnig (1785–1841)
  • Syr Pyers Mostyn, 8fed barwnig (1811–1882)
  • Syr Pyers William Mostyn, 9fed barwnig (1846–1912)
  • Syr Pyers Charles Mostyn, 10fed barwnig (1895–1917)
  • Syr Pyers George Joseph Mostyn, 11fed barwnig (1893–1937)
  • Syr Pyers Edward Mostyn, 12fed barwnig (1928–1955)
  • Syr Basil Anthony Trevor Mostyn, 13ydd barwnig (1902–1956)
  • Syr Jeremy John Anthony Mostyn, 14ydd barwnig (1933–1988)
  • Syr William Basil John Mostyn, 15ed barwnig (g. 1975)

Yn 2018 etifedd yr ystad oedd Rohan Jeremy Mostyn (g. 2012), mab Basil John Mostyn, 15ed barwnig.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Y Bywgraffiadur Arlein; Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Teitl: MOSTYN (TEULU), Mostyn Hall , Sir y Fflint
  2. Y Bywgraffiadur Arlein; Llyfrgell Genedlaethol Cymru; Teitl: MOSTYN (TEULU), Talacre , Sir y Fflint .
  3. Gwyddoniadur Cymru; gol: John Davies; Gwasg Prifysgol Cymru (2008); tud 640.
  4. "Archived copy". Archifwyd o y gwreiddiol ar 2013-03-24. https://web.archive.org/web/20130324013442/http://www.cracroftspeerage.co.uk/online/content/index1072.htm. Adalwyd 2012-06-09.