Moliant Cadwallon

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search

Cerdd Hen Gymraeg yw Moliant Cadwallon sy'n moli'r brenin Cadwallon ap Cadfan (Cadwallon Lawhir), rheolwr teyrnas Gwynedd ar ddechrau'r 7g. Ni cheir enw bardd wrth y gerdd, ond awgrymir mai Afan Ferddig, bardd llys Cadwallon, a'i cyfansoddodd. Mae'r testun sydd wedi goroesi yn anghyflawn ac ar gael mewn llawysgrif o'r 17g. Mae nifer o haneswyr llenyddiaeth Gymraeg yn ei derbyn fel cerdd gynnar ddilys sydd yn ail i'r Gododdin a gwaith Taliesin yn unig o ran ei hynafrwydd.[1]

Cynnwys[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r testun yn hynod dywyll ac mae rhannau'n ddyrys iawn i'w dehongli, ond ceir ynddi gyfres o gyfeiriadau at rai o fuddugoliaethau Cadwallon. Cyfeirir at sawl digwyddiad a lle, yn cynnwys Brwydr Catraeth - y cyfeiriad cynharaf ar ôl Y Gododdin ei hun - a "Porth Esgewin" (Porth Sgiwed), sy'n awgrymu fod Cadwallon yn hawlio awdurdod dros dde-ddwyrain Cymru, sef tiriogaeth Gwent.

Un arall o hynodion y gerdd yw'r ffaith mai ynddi y ceir yr enghraifft gynharaf a wyddys o'r gair Cymru.[1] Cyfeirir at Gadwallon fel 'gwron a nodded Cymru,

Draig dinas Cymru Cadwallon.[2]

ac fel cynhaliwr lluoedd Cymru:

Colofn cyrdd Cymru Cadwallon Môn.[2]

Cyfeirir ato yn ymosod ar diriogaeth Elfed, teyrnas Frythonaidd a gipiwyd gan Mercia, ac fe'i disgrifir fel "amddiffyn Cymru" ('Cymru amddiffed'):

O Gymru dygynnau tân yn nhir Elfed
Bei yd fynt heb lurig wen waedled
Rhag unmab Cadfan, Cymru amddiffed.[2]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru, d.g. 'Moliant Cadwallon'.
  2. 2.0 2.1 2.2 'Canu Cadwallon ap Cadfan', tud. 33. Diweddarwyd gan R. Geraint Gruffydd.

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • R. Geraint Gruffydd (gol.), 'Canu Cadwallon ap Cadfan', yn Astudiaethau ar yr Hengerdd (gol. Rachel Bromwich ac R. Brinley Jones, Gwasg Prifysgol Cymru, 1978), tt. 25-43. Ceir golygiad o'r testun gyda chyflwyniad, tt. 27-34.