Mao Zedong

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Mao Zedong
Mao Zedong 1963.jpg
Ganwyd 毛澤東 Edit this on Wikidata
26 Rhagfyr 1893 Edit this on Wikidata
Shaoshan Edit this on Wikidata
Bu farw 9 Medi 1976 Edit this on Wikidata (82 oed)
Achos: trawiad ar y galon Edit this on Wikidata
Beijing Edit this on Wikidata
Alma mater Dongshan Senior High School, Xiangxiang First Senior High School, First High School of Changsha, Hunan, Hunan First Normal University Edit this on Wikidata
Gwaith Gwleidydd, bardd, awdur, athronydd Edit this on Wikidata
Priod Luo Yixiu, Yang Kaihui, He Zizhen, Jiang Qing Edit this on Wikidata
Plant Mao Anying, Mao Anqing, Mao Anlong, Yang Yuehua, Li Min, Li Na Edit this on Wikidata
Teulu Mao Zemin, Mao Zetan Edit this on Wikidata
Llofnod
Mao Zedong signature.svg

Mao Zedong (hefyd Mao Ze-dong neu Mao Tse-tung) (Tsieineeg 毛泽东 neu 字润之 "Cymorth – Sain" ynganiad ) (26 Rhagfyr, 18939 Medi, 1976) oedd arweinydd y Chwyldro Tsienëaidd ac arlywydd Gweriniaeth Pobl China.

Blynyddoedd cynnar[golygu | golygu cod y dudalen]

Cafodd ei eni i rieni gwerinol yng nghefn gwlad Hunan. Erbyn 1920 roedd yn proffesu Marcsiaeth a helpodd sefydlu Plaid Gomiwnyddol Tsieina yn 1921. Erbyn diwedd y 1920au roedd yn arweinydd herwfilwrol yn ymladd yn erbyn y Guomindang (Plaid Genedlaethol Tsieina), oedd dan arweinyddiaeth Chiang Kai-Shek.

Yr Orymdaith Hir[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn 1931 daeth yn gadeirydd sofiet Jianxi. Pan orfodwyd y Comiwnyddion i ffoi o Jianxi yn 1934 fe'u harweinwyd gan Mao ar yr Orymdaith Hir. Rhoddwyd pris o $250,000 ar ei ben gan y llywodraeth. Pan gyrhaeddodd Yan'an yn 1935 roedd yn cael ei gydnabod fel un o arweinyddion pennaf y Blaid Gomiwnyddol.

Y Rhyfel Gwladgarol Mawr[golygu | golygu cod y dudalen]

Ar ôl i'r blaid honno ymuno â'i hen elynion y Guomindang i ymladd yn erbyn lluoedd Siapan yn ystod Rhyfel Tsiena a Siapan (1937 - 1945), a elwir weithiau "Y Rhyfel Gwladgarol Mawr", a gorchfygu'r goresgynwyr, ail-gychwynodd y rhyfel cartref. Dan arweinyddiaeth Mao ac eraill gorchfygwyd y Guomindang a ffoasant i Daiwan i ffurfio llywodraeth mewn alltudiaeth ar yr ynys honno.

Cyhoeddi Gweriniaeth Pobl Tsieina[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn 1949 cyhoeddodd Mao, a oedd erbyn hynny'n Gadeirydd y Blaid Gomiwnyddol, Weriniaeth Pobl Tsieina. Roedd ysgrifau gwleidyddol Mao yn cael eu derbyn fel sylfaen athronyddol y wladwriaeth newydd a'i llywodraeth gomiwnyddol ac ar eu sail sefydlwyd comiwnau a'r Naid Fawr Ymlaen.

Y Chwyldro Diwylliannol[golygu | golygu cod y dudalen]

Ymddiswyddodd Mao fel cadeirydd swyddogol y blaid yn 1958, ond mewn gwirionedd bu iddo gadw llawer o rym. Daeth yn ffigwr canolog yn y Chwyldro Diwylliannol yn ystod y 1960au pan welid ei lun a'i Lyfr Coch Bach ymhob man.

Yr olyniaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Pan fu farw yn 1979 ceisiodd ei drydedd wraig Jiang Qing ("Madam Mao") a'i chefnogwyr gymryd drosodd y blaid a'r wlad ond roeddent yn aflwyddianus a chymerodd Hua Guo Feng le Mao fel arweinydd.