Maes Awyr Rhyngwladol y Frenhines Alia

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Maes Awyr Rhyngwladol y Frenhines Alia
Queen Alia International Airport - New Terminal - 2013.JPG
Math maes awyr rhyngwladol, Maes awyr Edit this on Wikidata
Enwyd ar ôl Alia al-Hussein Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Ardal Lywodraethol Amman Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Gwlad Iorddonen Gwlad Iorddonen
Uwch y môr 2,395 Troedfedd Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 31.7225°N 35.9933°E Edit this on Wikidata

Maes Awyr Rhyngwladol y Frenhines Alia (IATA: AMM, ICAO: OJAI) (Arabeg: مطار الملكة علياء الدولي‎ ; wedi'i drawslythrennu : Matar Al-Malikah Alia Ad-Dowali) yw prif faes awyr Gwlad Iorddonen. Mae wedi'i leoli yn Zizya 30 kilometr (20 mi) i'r de o'r brifddinas, Amman. Fe'i henwyd ar ôl y Frenhines Alia, a fu farw mewn damwain hofrennydd ym 1977. Mae'r maes awyr yn gartref i awyrennau sy'n hedfan dan faner genedlaethol y wlad: Cwmni Hedfan Frenhinol yr Iorddonen ac mae'n gweithredu fel canolbwynt mawr i Awyrennau Gwlad Iorddonen.

Cafodd terfynell newydd o'r radd flaenaf ei sefydlu ym mis Mawrth 2013 i ddisodli dwy derfynfa teithwyr hŷn y maes awyr ac un derfynfa cargo.[1] Cafodd y tri therfyn gwreiddiol eu darfod unwaith i'r derfynfa newydd ddechrau gweithredu'n swyddogol. Yn 2014, derbyniodd y maes awyr newydd y wobr “Gwelliant Gorau yn ôl Rhanbarth: y Dwyrain Canol” a gwobr “Maes Awyr Gorau yn ôl Rhanbarth: Dwyrain Canol” gan y Cyngor Maes Awyr Rhyngwladol. Rhoddir y gwobrau i'r meysydd awyr a darparodd y boddhad cwsmeriaid uchaf yn yr Arolwg ASQ.[2]

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Cafodd Maes Awyr Rhyngwladol y Frenhines Alia (QAIA) ei adeiladu ym 1983 [3] mewn ymateb i'r cynydd mewn traffig y maes awyr. Doedd Maes Awyr Sifil Amman yn methu darparu ar ei gyfer. Ar y pryd, roedd traffig teithwyr yn cynyddu uwchlaw'r cyfartaledd rhyngwladol, gan gofnodi twf 25-30% y flwyddyn a rhoi pwysau sylweddol ar gyfleusterau'r maes awyr er gwaethaf ehangu a datblygu parhaus. Ym 1981, roedd nifer y teithwyr a oedd yn cyrraedd, yn gadael ac yn teithio dros 2.3 miliwn, tra bod traffig cargo wedi cyrraedd 62,000 o dunelli a thraffig awyrennau, ar ei frig, wedi cyrraedd 27,000 o symudiadau.[4]

Ymgymerodd Gweinidogaeth Trafnidiaeth Gwlad Iorddonen i adeiladu maes awyr rhyngwladol newydd gyda digon o gapasiti i ymdopi â'r galw yn y dyfodol agos. Cafodd QAIA ei adeiladu ar amcangyfrif o gyfanswm cost o 84 miliwn doller Iorddonaidd. Cynlluniwyd cyfleusterau teithwyr i wasanaethu 3.5 miliwn o deithwyr y flwyddyn.[4]

Ers hynny mae QAIA wedi tyfu i fod yn brif borth rhyngwladol y deyrnas ac yn fan sefyll i gwmnïau hedfan rhyngwladol yn y Dwyrain Canol. Erbyn 2012, roedd QAIA yn gwasanaethu dros 6 miliwn o deithwyr a 40 o gwmnïau hedfan ar draws y byd ar gyfartaledd.[4]

Yn 2007 dewisodd Llywodraeth Gwlad Iorddonen Grŵp Maes Awyr Rhyngwladol (AIG) drwy dendr agored i weithredu, ailsefydlu a rheoli QAIA dan gytundeb consesiwn 25 mlynedd. Mewn ymateb i'r ymchwydd parhaus mewn traffig teithwyr ar y pryd, bu AIG hefyd yn gyfrifol am adeiladu terfynell newydd. Terfynell byddai, nid yn unig yn ehangu capasiti blynyddol y maes awyr o 3.5 miliwn o deithwyr, ond byddai hefyd yn cyflwyno "profiad teithio unigryw" i helpu i hyrwyddo sefyllfa QAIA fel canolbwynt tramwy arbenigol yn y rhanbarth.[5][6][7]

Yn unol â hynny, buddsoddodd AIG amcangyfrif o US $ 750 miliwn wrth adeiladu'r derfynfa newydd.[8]

Mae'r derfynfa newydd hefyd yn addas ar gyfer traffig teithwyr blynyddol cynyddol, gan gymryd capasiti gwreiddiol y maes awyr o 3.5 miliwn o deithwyr y flwyddyn i 7 miliwn.

Wedi'i sefydlu ar 14 Mawrth 2013, gan y Brenin Abdullah II,[7] lansiwyd y maes awyr newydd yn swyddogol yn dilyn trosglwyddiad gweithredol dros nos. Gadawodd yr awyren olaf o'r hen derfynfa am 10:05 pm ar 20 Mawrth 2013, wedyn symudwyd yr holl weithrediadau i'r derfynfa newydd, lle gadawodd yr hediad cyntaf am 2:30 am ar 21 Mawrth 2013.[9]

Ar 20 Ionawr 2014, lansiodd AIG ail gam ehangu QAIA, wedi'i brisio ar gyfanswm cost o fwy nag US $ 100 miliwn. Wedi'i gwblhau yn 2016, cododd yr ail gam ehangu capasiti traffig teithwyr blynyddol QAIA i hyd at 12 miliwn ac fe'i prisiwyd yn $ 1 biliwn,[10] gan ddilyn hynny trwy gefnogi nodau strategaeth twristiaeth Iorddonen i fod yn ganolbwynt tramwy rhanbarthol ar gyfer teithio hamdden a busnes. Y nod yw galluogi'r hwb ymdopi a 16 miliwn o deithwyr yn flynyddol erbyn diwedd y cyfnod amser consesiwn yn 2032.[11] Yn dilyn ehangu'r maes awyr, gweithredodd Emirates wasanaeth Airbus A380 i Amman, gan ddathlu 30 mlynedd o weithrediad Emirates i'r Iorddonen. Roedd y super jumbo (rhif cofrestru A6-EUC) yn gweithredu EK901 / EK902 ar Fedi 25, 2016, a hwn oedd y gwasanaeth A380 cyntaf erioed i'r Lefant.[12]

Terfynell[golygu | golygu cod y dudalen]

Crëwyd dyluniad newydd QAIA gan benseiri Foster and Partners.[13] Ei brif nodwedd yw'r to a ysbrydolwyd gan bebyll Bedouin ac mae'n cynnwys 127 cromen goncrid, pob un yn pwyso hyd at 600 tunnell fetrig.[14]

Mae gan y maes awyr dair lolfa. Gweithredir un gan Awyrennau Brenhinol Gwlad Iorddonen ar gyfer teithwyr busnes a dosbarth cyntaf. Mae un yn cael ei weithredu gan Airport Hotel wrth ymyl Cynulliad y Gogledd. Mae'r olaf a redir gan y gweithredwr telathrebu Zain Jordan ar gyfer ei gwsmeriaid VIP. Ehangwyd gofod manwerthu o 25% yn y derfynfa newydd, gan gynnwys dros 6,000 metr sgwâr (65,000 tr sg). Mae'r derfynfa yn cynnwys nifer o leoliadau bwyd a diod ryngwladol sy'n cynnwys bwytai, archfarchnadoedd a rhostir cnau; ardal fwy di-doll; lle chwarae i blant; siopau ychwanegol; a chysylltedd rhyngrwyd.

Rheolaeth y maes awyr[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae Grŵp Rhyngwladol yr Iorddonen (AIG) yn gwmni Iordonaidd a ffurfiwyd i adsefydlu, ehangu a gweithredu Maes Awyr Rhyngwladol y Frenhines Alia o dan gytundeb consesiwn Adeiladu-Gweithredu-Trosglwyddo 25 mlynedd o hyd.[5] Dyfarnwyd y consesiwn i AIG yn 2007 gan Lywodraeth Gwlad Iorddonen ar ôl tendr rhyngwladol agored a oruchwyliwyd gan Gorfforaeth Cyllid Rhyngwladol Banc y Byd yn gweithredu fel cynghorydd i'r Llywodraeth. Mae cyfranddeiliaid AIG yn bartneriaid Ffrengig, Gwlff Persia, a Phalestina. O 2018, mae 51% o'r cyfranddaliadau yn eiddo i Aéroports de Paris (ADP). Y cyfranddeiliaid eraill yw Buddsoddiadau Meridiam Gorllewin Ewrop (32%), Mena Airport Holding Ltd (a ariennir gan yr IDB ; 12.75%) a'r Grŵp EDGO (sy'n eiddo i'r teulu al-Masri ; 4.75%).

Drwy'r fframwaith partneriaeth cyhoeddus-preifat, mae'r Llywodraeth yn cadw perchnogaeth y maes awyr ac yn derbyn 54.47% o refeniw gros y maes awyr am y chwe blynedd gyntaf, a 54.64% o'r refeniw gros ar gyfer y 19 mlynedd sy'n weddill o dymor 25 mlynedd y cytundeb .[15]

Fel rhan o'i bartneriaeth gyhoeddus-breifat â Llywodraeth Gwlad Iorddonen, mae AIG yn cydweithio'n agos â'r Llywodraeth o ddydd i ddydd ar yr holl faterion sy'n ymwneud â'r maes awyr. Mae uned rheoli prosiect penodol o fewn Gweinidogaeth Trafnidiaeth Gwlad Iorddonen yn goruchwylio'r prosiect ar gyfer y Llywodraeth. Mae'r Weinyddiaeth Drafnidiaeth yn derbyn datganiadau ariannol blynyddol llawn yn ogystal ag adroddiadau ariannol a gweithredol chwarterol.

Cargo[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan Faes Awyr y Frenhines Alia symiau amrywiol o draffig cargo, heb eu trefnu a'u trefnu. Mae amryw o gwmnïau awyrennau, gan gynnwys Cwmni Cargo Brenhinol Gwlad Iorddonen, yn gweithredu teithiau awyrennau heb eu trefnu i mewn ac allan o Faes Awyr y Frenhines Alia i wahanol rannau o'r byd. O 2015, daeth y Frenhines Alia yn ganolbwynt i rai o deithiau contract milwrol yr Unol Daleithiau a oedd yn cyflenwi peiriannau ac offer i'r rhanbarth.

Ystadegau[golygu | golygu cod y dudalen]

Lebanese airliner at Queen Alia International Airport.jpg
Y maes awyr newydd
Gellir gweld trosolwg ffedog gyda'r hen derfynell yn weladwy
Amman airport, Jordan.jpg
Inside Queen Alia International Airport.jpg
Niferoedd Teithwyr
Blwyddyn Cyfanswm teithwyr Twf
2002 2,334,779
2003 2,358,475 1%
2004 2,988,174 21%
2005 3,301,510 9%
2006 3,506,070 6%
2007 3,861,126 9%
2008 4,477,811 14%
2009 4,770,769 6%
2010 5,422,301 [16] 12%
2011 5,467,726 1%
2012 6,250,048 13%
2013 6,502,000 [17] 4%
2014 7,089,008 [18] 9%
2015 7,095,685 [19] 0%
2016 7,410,274 [20] 4.4%
2017 7,914,704 [21] 6.8%
2018 8,425,026 [21] 6.5%
Symudiad awyrennau
Blwyddyn Cyfanswm symudiadau Awyrennau
2007 44,672
2008 51,314
2009 57,726
2010 62,863
2011 63,426
2012 67,190
2014 [18] 73,125
2015 73,584
2016 73,784
2017 [21] 74,044

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Ghazal, Mohammad (14 March 2013). "King Abdullah Opens New Queen Alia Airport Terminal". The Jordan Times (Amman, Jordan: Jordan Press Foundation). http://jordantimes.com/king-abdullah-opens-new-queen-alia-airport-terminal.
  2. "Middle East". Cyrchwyd 4 June 2015.
  3. "Arab Passengers' Airlines Framework and Performance" (PDF). Economic Research Forum. Archifwyd o y gwreiddiol (PDF) ar 23 April 2014. Cyrchwyd 4 February 2014.
  4. 4.0 4.1 4.2 Tribute to King Abdullah II of Jordan – Celebrating 15 Years of Leadership, "Celebrating 30 Years of Queen Alia International Airport".
  5. 5.0 5.1 "QAIA Project". Airport International Group. Cyrchwyd 4 February 2014.
  6. "Queen Alia International Airport Takes Jordan's Aviation Industry to New Horizons" (Press release). Amman, Jordan: Airport International Group. 14 November 2011. http://www.aig.aero/en/content/queen-alia-international-airport-takes-jordans-aviation-industry-new-horizons. Adalwyd 4 February 2014.
  7. 7.0 7.1 Maslen, Richard (27 March 2013). "New Terminal Opening Boosts Queen Alia Airport's Capacity". Routesonline (Manchester, United Kingdom: UBM Information Ltd). http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/190852/new-terminal-opening-boosts-queen-alia-airports-capacity-/.
  8. "AIG Makes Substantial Headway in the Renovations of QAIA's Warehouses" (Press release). Amman, Jordan: Airport International Group. 28 August 2012. http://www.aig.aero/en/content/aig-makes-substantial-headway-renovations-qaias-warehouses. Adalwyd 4 February 2014.
  9. "New QAIA Terminal Officially Launches Full Operations" (Press release). Amman, Jordan: Airport International Group. 21 March 2013. http://www.aig.aero/en/content/new-qaia-terminal-officially-launches-full-operations. Adalwyd 4 February 2014.
  10. "Upgraded airport greets 8m passengers". The Business Report. Cyrchwyd 14 November 2018.
  11. "New phase of airport expansion completed, inaugurated". 6 September 2016. Cyrchwyd 20 May 2018.
  12. "Queen Alia International Commences Second Phase of US$100m Expansion Project". Passenger Terminal Today.Com. Cyrchwyd 20 May 2014.
  13. "Official Opening of Queen Alia International Airport in Amman, Jordan" (Press release). Amman, Jordan: Foster + Partners. 21 March 2013. http://www.fosterandpartners.com/news/archive/2013/03/official-opening-of-queen-alia-international-airport-in-amman-jordan/. Adalwyd 4 February 2014.
  14. Dalgamouni, Rand (9 March 2013). "New QAIA Terminal Gears Up for Opening Day". The Jordan Times (Amman, Jordan: Jordan Press Foundation). http://jordantimes.com/new-qaia-terminal-gears-up-for-opening-day.
  15. "Queen Alia International Airport Project, Jordan" (PDF). Norton Rose Fulbright. Archifwyd o y gwreiddiol (PDF) ar 22 April 2014. Cyrchwyd 4 February 2014.
  16. "Jordan Times". www.jordantimes.com. Cyrchwyd 20 May 2018.
  17. "Queen Alia International Airport (QAIA)". Cyrchwyd 4 June 2015.
  18. 18.0 18.1 "خبرني : أسواق : مطار الملكة علياء يستقبل 7 ملايين مسافر بـ 2014". Cyrchwyd 4 June 2015.
  19. "خبرني : أسواق : مطار الملكة علياء يستقبل 7 ملايين مسافر بـ 2014".
  20. "مطار الملكة علياء الدولي يسجل أعلى حركة مسافرين في تاريخه". Cyrchwyd 20 May 2018.
  21. 21.0 21.1 21.2 "Queen Alia International Airport Welcomes Over 7.9 Million Passengers in 2017". Airline International Group. Cyrchwyd 20 May 2018.