Ma'an

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Ma'an
Petra-Locomotive.jpg
Math dinas Edit this on Wikidata
Poblogaeth 30,046 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 1898 Edit this on Wikidata
Cylchfa amser UTC+2, UTC+03:00 Edit this on Wikidata
Iaith/Ieithoedd
  swyddogol
Arabeg Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Gwlad Baner Gwlad Iorddonen Gwlad Iorddonen
Arwynebedd 7.52 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr 1,108 metr Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 30.1933°N 35.7333°E, 30.2°N 35.7°E Edit this on Wikidata

Mae Maʿān (Arabeg: معان) yn ddinas sydd wedi'i lleoli yn ne'r Iorddonen, 218 km o'r brifddinas Amman. Dyma brifddinas Ardal Llywodraethol Ma'an.

Mae gan Ma'on boblogaeth o tua 50,000 o bobl. I fod yn fanwl gywir, roeddent yn 22 989 yn ystod cyfrifiad 1992, ac amcangyfrifwyd eu bod oddeutu 50 000 yn 2007, yn ôl yr hyn a adroddwyd gan fwrdeistref Maʿān.[1]

Mae diwylliant a ddynodir gan yr un enw â Maān wedi bodoli ers adeg y Nabateaid, ac mae'r ddinas bresennol wedi'i lleoli i'r gogledd-orllewin o'r un hynafol. Mae'r ddinas yn ganolbwynt trafnidiaeth pwysig, wedi ei leoli ar yr hen Via Regia a hefyd ar y Desert Desert modern.

Maʿān oedd y man lle bu gwrthdaro rhwng byddin yr Iorddonen a grwpiau ffwndamentalaidd yn 2002, ar ôl marwolaeth diplomydd o'r Unol Daleithiau.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Sefydlwyd Ma'an gan y Minaeaid (a elwir yn "Ma'in" yn Arabeg) - pobl Arab hynafol o Iemen yn y 2g a 4g Cyn Crist.[2] Roedd y safle ar lwybr masnach bwyasig ac fe ymsefydlodd masnachwyr Mineaid yno.[3] Yn ôl traddodiad lleol enwyd y ddinas ar ôl "Ma'an", mab Lot.[4]

Yn y cyfnod cyn-Islamaidd, roedd y Ghassanids yn byw ym Maʿān, a benododd Farwa al-Juthamī yn llywodraethwr Maān. Roedd teyrnas Ghassanid dan ddylanwad yr Ymerodraeth Fysantaidd, ac roedd o ffydd Gristnogol. Ar ôl brwydr Mu'ta, cyhuddwyd Farwa o fod yn Fwslim, felly arestiodd y Ghassanids Farwa a'i groeshoelio ger ffynnon boeth Afra. Mewn ymateb, anfonodd yr Umma Mwslemaidd newydd ei ffurfio o Medina fyddin dan arweiniad Usama ibn Zayd, a orchfygodd Maān.

stryd ym Ma'an, 2014

Pan gymerodd yr Umayyads reolaeth dros y calipad, daeth Maʿn yn ffynnu, a hyd heddiw mae wedi aros yn ganolbwynt pwysig i bererinion sy'n dod o Dwrci a Syria i gyrraedd Mecca.

Yn 1559 adeiladodd yr Otomaniaid gaer Saraya yn Maʿān, i wasanaethu fel lloches i bererinion ar eu ffordd i Mecca. Yn 1902 unodd gorsaf reilffordd Maān ddinas Damascus yn Syria â Medina yn ijāz. Gorweddau Ma'an yn Sanjak (sir) Ma'an o fewn Vilayet (talaith) Syria o Ymerodraeth yr Otomaniaid. Ar ôl cwymp Damascus yn nwylo'r Ffrancwyr ym 1920, daeth brwydr Maysalun, yr emir Hashemitiad Abdullāh - mab Sharīf Mecca a phennaeth y Gwrthryfel Arabaidd - i Maān i ad-drefnu'r lluoedd Arabaidd a gorchfygu Syria.[5] Ar 5 Ionawr 1920, dechreuodd y rhyfel yn erbyn yr Otomaniaid a'u cynghreiriaid Prydeinig, ac yn ddiweddarach yr un flwyddyn trefnwyd byddin fach o'r enw "y Fyddin Arabaidd", sef cnewyllyn yr hyn a ddaeth yn ddiweddarach yn Lleng Arabaidd.

Addysg[golygu | golygu cod y dudalen]

Prifysgol al-Husayn ibn Talal yw'r unig brifysgol ym Maʿān, ac mae'n cynnig ystod o 38 cwrs gwahanol, wedi'u rhannu'n Beirianneg, Celf, Gwyddoniaeth, Economeg, Archaeoleg, Addysg a Nyrsio.

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Nodyn:Cita web
  2. Museum With No Frontiers, p. 203.
  3. https://books.google.co.uk/books?id=Zkla5Gl_66oC&dq=Ma%27an+Minaeans&source=gbs_navlinks_s&redir_esc=y Bromiley, t. 362.
  4. Gibb, p. 897.
  5. Porath, Y. (1984). "Abdallah's Greater Syria Programme". Middle Eastern Studies 20 (2): 172–189. doi:10.1080/00263208408700579. JSTOR 4282995.