Locomotif Fairlie

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Fairlie yn Otago
Merddin Emrys
Mountaineeradeiladwyd ym 1866 ar gyfer Rheilffordd Castell Nedd ac Aberhonddu
Taliesin
Mason Janus, 1877
Fairlie Toronto a Nipissing 0-6-6-0 rhif 9 Shedden Adeiladwyd gan gwmni Avonside, Bryste ym 1871
Locomotora de Montaña Fairlie, Veracruz, tua 1903
Fairlie Dosbarth FF, Rwsia, adeiladwyd ym 1884

Dyfeiswyd y 'locomotif Fairlie gan Robert F Fairlie, peiriannydd o'r Alban ym 1864. Mae gan y locomotif 2 foeler ac mae dau ben y locomotif yr un fath, felly does dim angen troi'r locomotif ar ddiwedd ei siwrnai. Mae o'n gymalog, sydd yn fantais ar reilffyrdd troellog, ac mae pŵer y locotif yn cael ei rhannu gan pob un o'r olwynion. Wrth gario'r dŵr a glo ar y locomotif, maen nhw cyfrannu at pŵer y locomotif.

Ar y llaw arall, mae anfanteision. Does dim llawer o le i gario dŵr a glo; buasai cerbyn ar wahan yn cario mwy, ond dydy cynllun y locomoif ddim yn caniatáu'r fath cerbyd. Carir stêm at yr olwynion gan bibellau hyblig, ac oedd yn broblemau efo tyllau. Ac yn olaf, mae bogïau ar fathau eraill o locomotifau yn eu sedflydlu nhw; hebddyn nhw, mae locomotifau Fairlie, rhedeg yn arw ar y cledrau.

Adeiladwyd locomotifau Fairlie cynnar ar gyfer Rheilffordd Castell Nedd a Brycheiniog a'r Rheilffyrdd Queensland, Awstralia, ond doedden nhw ddim yn llwyddiannus iawn.[1]

Defnydd ar Reilffordd Ffestiniog[golygu | golygu cod y dudalen]

Erbyn 1869, roedd y Rheilffordd Ffestiniog mor brysur, bod rhaid ystiried dwblu'r traciau, a phasiwyd deddf i ganiatáu dwblu. Ond ym 1869, adeiladwyd y 'double Fairlie' Little Wonder ar gyfer y rheilffordd. Roedd yr injan mor bwerus, doedd dim angen dwblu'r traciau[2]. Wedyn gwerthwyd locomotifau ar draws yr Ymerodraeth Brydeinig, i Rwsia ac i'r Unol Daleithiau. Cafodd Rheilffordd Ffestiniog caniatád i adeiladu'r locomotifau heb daliad i'r cwmni Fairlie er mwyn eu hysbysebu nhw. Erbyn heddiw, mae'r rheilffordd wedi cael sawl locomotif Fairlie:-

locomotifau dwbl[golygu | golygu cod y dudalen]

locomotifau sengl[golygu | golygu cod y dudalen]

[3]

Defnydd arall[golygu | golygu cod y dudalen]

Defnyddiwyd locomotifau Fairlie'n llwyddiannus ar Ferrocaril Mexicano, rhwng Dinas Mecsico a Veracruz. Defnyddiwyd 49 o locomotifau 0-6-0 + 0-6-0, pob un yn pwyso 125 tunnell hyd at drydaneiddio'r lein yn y 1920au.

Cafodd 'Single Fairlie' dim ond un boeler. Cadwyd y syniad o fogie cymalog, ond efo bogie heb bŵer hefyd. Roed hi'n bosibl cario mwy o ddŵr a glo uwchben y bogie arall, neu hyd yn oed ychwanegu cerbyd arall ar eu cyfer nhw. Oedd gan William Mason drwydded i adeiladu locomotifau Fairlie, ac adeiladodd o 146 'Mason bogies', ei fersiwn o'r 'Single Fairlie' yn yr Unol Daleithiau.[1]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]