Llys yr Esgob, Llandaf

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Llys yr Esgob
Bishop's Palace, Llandaff 2011 5.jpg
Math llys esgob, Castell Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Lleoliad Llandaf Edit this on Wikidata
Sir Caerdydd, Llandaf Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 51.494614°N 3.217581°W Edit this on Wikidata
Manylion
Statws treftadaeth adeilad rhestredig Gradd I Edit this on Wikidata

Plasdy neu gastell canoloesol yw Llys yr Esgob yn Llandaf, sydd yn awr yn faesdref o Gaerdydd. Fe'i leolir ar ddiwedd y Stryd Fawr, nid ymhell o Eglwys Gadeiriol Llandaf. Fe'i adeiladwyd yn ôl pob tebyg gan William de Braose, esgob Llandaf o 1267 i 1287 ac aelod o'r teulu Normannaidd a fu'n arglwyddi ar Ŵyr. Er mai adfail yw'r castell bellach mae'r porthdy a'r muriau allanol yn weddol gyflawn. Mae'r porthdy yn debyg iawn i borth ddwyreiniol allanol Castell Caerffili, sy'n dyddio'n ôl i'r un cyfnod.[1] Ar ôl gwrthryfel Owain Glyn Dŵr ni ddychwelodd esgobion Llandaf i'r adeilad hwn am iddynt adeiladu plasdy newydd ym Matharn, Sir Fynwy.[2]

Mae'r castell i'w weld yn gyflawn ar fap o 1610 gan John Speed, felly mae'n debyg iddo gael ei ddatgaeru yn ystod y Rhyfel Cartref. Erbyn canol y 19g roedd esgobion Llandaf yn preswylio mewn tŷ crand lle mae ysgol breifat y Gadeirlan yn awr; roedd adfeilion y llys canoloesol yn rhan o'r ardd. Rhoddwyd Llys yr Esgob i gyngor Caerdydd ym 1971 ac fe agorodd i'r cyhoedd fel parc, ar ôl gwaith cadwraeth ar yr adeilad, ym 1972.[3]

Cyfeirnodau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Newman, John (1995). Glamorgan. The Buildings of Wales. Llundain: Penguin. p. 256.
  2. Emery, Anthony (2000). Greater Medieval Houses of England and Wales, 1300–1500: Volume 2, East Anglia, Central England and Wales. Caergrawnt: Gwasg Prifysgol Caergrawnt. p. 647.
  3. (Saesneg) Bishop's Castle. Coflein. Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru. Adalwyd ar 13 Mawrth 2014.