Llygad y dydd

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Llygad y dydd
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Plantae
Ddim wedi'i restru: Angiosperms
Ddim wedi'i restru: Eudicots
Ddim wedi'i restru: Asterids
Urdd: Asterales
Teulu: Asteraceae
Genws: Bellis
Rhywogaeth: B. perennis
Enw deuenwol
Bellis perennis
L.
Cyfystyron[1]

Planhigyn blodeuol yw llygad y dydd (Lladin: Bellis perennis; Saesneg: Daisy) sy' aelod o deulu'r Asteraceae. Mae'r gair Saesneg daisy yn tarddu o'r geiriau "day's eye" yn union fel llygad y dydd. Ceir sawl rhywogaeth o lygad y dydd ond mae'r enw fel arfer yn cyfeirio at Bellis perennis sef y mwyaf cyffredin yng Nghymru.

Mae'n frodorol o ganol a gogledd Ewrop, ond bellach wedi ymgyfatrebu mewn mewn gwledydd cynnes e.e. yr Americas.[2][3] and Australasia.

Bellis perennis

Planhigyn llysieuol ydyw gyda rhisomau byr sy'n cropian a rhosynnau o ddail bychan crwn (neu o siap llwyau) sydd rhwng 2–5 cm (3/4 - 2 fodfedd) o hyd. Yn aml, fe'i gwelir mewn lawntiau a gall fod yn anodd ei ddileu drwy beiriant torri gwair; gellir ei alw felly'n chwynyn.[4]

Mae'r blodau'n gyfansawdd, ar ffurf pseudanthiwm, ac wed'u ffurfio o nifer o flodau tua 2–3 cm (3/4 to 1-1/4) mewn diametr, a choron o betalau bychan, weithiau gyda'r pwyntiau'n binc. Maent yn tyfu at un bonyn approx. 2–10 cm (3/4 - 4 mod) o daldra.[5]

Rhinweddau meddygol[golygu | golygu cod y dudalen]

Arferid gwneud eli allan o'r blodau: tua llond dwrn go dda wedi'u malu'n gyrbibion a'u gwasgu mewn talp o fenyn. Defyddid yr eli ar y croen i wella cricmala (gwynegon) neu gymalau poenus. Mae cnoi'r dail hefyd yn beth da i wella wlser.[6]

Yn ôl rhai ysgolheigion, mae'r rhinweddau canlynol iddo: gwrthffwng, glanhau'r gwaed, lleddfu poen. Gall hefyd wella peswch, poenau yn y stumog, gwynegon (cricmala) a phroblemau'n ymwneud â beichiogrwydd.[7]

Mae llygad y dydd yn cynnwys: saponinau, tannin, olew hanfodol, fflafonau a gludiau (mucilage).[8]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. The source The Plant List used was the International Compositae Alliance. "Bellis perennis L.". The Plant List; Version 1. (published on the internet). Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden. 2010. http://www.theplantlist.org/tpl/record/gcc-29324. Adalwyd November 12, 2012.
  2. "Bellis perennis Linnaeus". Flora of North America. http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200023530.
  3. PLANTS Profile., "Bellis perennis L. lawndaisy", USDA Natural Resources Conservation Service. http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=bepe2
  4. "Weeds of Northeast - USDA PLANTS". usda.gov. http://plants.usda.gov/java/invasiveOne?pubID=NEAST.
  5. Stace, C.A. (2010). New flora of the British isles (Third ed.). Cambridge, U.K.: Cambridge University Press. p. 749. ISBN 9780521707725. 
  6. Llysiau Rhinweddol gan Ann Jenkins, cyhoeddwyd gan Wasg Gomer, 1982.
  7. Jonas: Mosby's Dictionary of Complementary and Alternative Medicine.
  8. David L. Hoffmann B.Sc. (Hons), M.N.I.M.H. ar y wefan 'Health world'

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Botanical template.svg Eginyn erthygl sydd uchod am blanhigyn. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato