Llyfr Coch Asaph

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Data cyffredinol
Teitl '''''
Iaith Cymraeg Edit this on Wikidata
Cysylltir gyda Esgobaeth Llanelwy Edit this on Wikidata
Prif bwnc yr Eglwys Gristnogol, Esgobaeth Llanelwy, cyfraith Edit this on Wikidata
Dynodwyr

Llawysgrif Gymreig ddiflanedig yw Llyfr Coch Asaph. Er i'r llyfr ei hun ddiflannu mae ysgolheigion wedi llwyddo i adfer canran sylweddol o'r testun o'r copïau a wnaed gan yr hynafiaethydd Robert Vaughan (1592-1667) ac eraill. Roedd yn cynnwys nifer o ddogfennau cyfreithiol ac eglwysig yn ymwneud ag Esgobaeth Llanelwy, yn Gymraeg a Lladin.

Ni wyddys pryd yn union y lluniwyd y dogfennau gwreiddiol a'u casglu ynghyd mewn llyfr, ond mae'n debygol mai rhywbryd yn yr Oesoedd Canol Diweddar y digwyddodd hynny, efallai dros gyfnod o amser. Diflannodd y llawysgrif wreiddiol yn ystod Rhyfel Cartref Lloegr. Gwnaeth Robert Vaughan a chopïwyr eraill bedwar copi anghyflawn o'r deunydd yn hanner cyntaf yr 17g ac mae ysgolheigion wedi cymharu'r testunau hyn i geisio adlunio'r testunau gwreiddiol.

Dogfennau cyfreithiol yn ymwneud â hanes gweinyddu Esgobaeth Llanelwy oedd cynnwys y llyfr. Mae'r dystiolaeth yn awgrymu iddynt gael eu llunio yn y 13g a'r 14g. Maent yn ffynhonnell bwysig i haneswyr ac yn dyst i weithgarwch sgriptoriwm Llanelwy yn yr Oesoedd Canol.

Ffynhonnell[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Meic Stephens (gol.), Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru, d.e. 'Llanelwy'.

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • O. E. Jones, 'Llyfr Coch Asaph. A textual and historical study' (Cymru [Aberystwyth], M.A., 1968.