Lehi
 | |
| Enghraifft o: | sefydliad parafilwrol, mudiad terfysgol, Q138635045  |
|---|---|
| Cyllideb | Revisionist Zionism, National Bolshevism |
| Daeth i ben | 1948 |
| Dechrau/Sefydlu | 1940 |
| Olynwyd gan | Fighters' List |
| Sylfaenydd | Avraham Stern |
| Olynydd | Llu Amddiffyn Israel |
| Enw brodorol | לח"י |
| Gwladwriaeth | Palesteina dan Fandad |
| Dynodwyr | |
| Freebase | /M/077w0 |
 Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia | |
Lehi (Hebraeg: לוחמי חרות ישראל–לח״י - Lohamei Herut Israel - Lehi, "Ymladdwyr dros Ryddid Israel - Lehi", a dalfyrrir weithiau yn "LHI"), ac a adwaenir yn aml yn ddifrïol fel Gang Stern, [1] [2] [3] [4] oedd y corff parafilwrol Seionaidd milwriaethus a sefydlwyd gan Avraham ("Yair") Stern ym Mhalestina dan Fandad. [5] [6] [7] Ei nod addefedig oedd troi awdurdodau Prydain allan o Balesteina trwy ddefnyddio trais, caniatáu mewnfudo anghyfyngedig i Iddewon a ffurfio gwladwriaeth Iddewig. Fe'i galwyd yn wreiddiol yn Gorff Milwrol Cenedlaethol yn Israel,[8] pan gafodd ei sefydlu ym mis Awst 1940, ond fe'i hailenwyd yn Lehi fis yn ddiweddarach.[9] Cyfeiriodd y grŵp at ei aelodau fel terfysgwyr [10] a chyfaddefodd iddynt gyflawni gweithredoedd terfysgol. [5] [11] [12]
Ymwahanodd Lehi oddi wrth grŵp milwriaethus Irgun yn 1940 er mwyn parhau i ymladd yn erbyn y Prydeinwyr yn ystod yr Ail Ryfel Byd . Ar y ddechrau, fe geisiodd ymgynghreirio â'r Eidal Ffasgaidd a'r Almaen Natsïaidd.[13] Gan gredu bod yr Almaen Natsïaidd yn llai o elyn i'r Iddewon na Phrydain, ceisiodd Lehi ymgynghreirio â'r Natsïaid ddwywaith, gan gynnig gwladwriaeth Iddewig a fyddai'n seiliedig ar "egwyddorion cenedlaetholgar a totalitaraidd, ac wedi'i chysylltu â Reich yr Almaen drwy gynghrair". [13] [14] Wedi marwolaeth Stern ym 1942, dechreuodd arweinyddiaeth newydd Lehi symud tuag at gefnogaeth i Undeb Sofietaidd Joseph Stalin [15] ac ideoleg Bolsiefigiaeth Genedlaethol, a ystyrid yn gyfuniad o'r dde a'r chwith.[16] [13] Gan eu hystyried eu hunain yn "Sosialwyr chwyldroadol", datblygodd y Lehi newydd ideoleg hynod wreiddiol oedd yn cyfuno cred oedd "bron yn gyfriniol" yn Israel Fwyaf gyda chefnogaeth i'r frwydr i ryddhau'r Arabiaid. [15] Methodd yr ideoleg soffistigedig hon ag ennill cefnogaeth y cyhoedd a gwnaeth Lehi yn wael yn etholiadau cyntaf Israel.[17]
.jpg)
Ym mis Ebrill 1948, roedd Lehi a'r Irgun yn gydgyfrifol am gyflafan a laddodd o leiaf 107 o bentrefwyr Arabaidd Palestina yn Deir Yassin, gan gynnwys menywod a phlant. Lladdodd Lehi yr Arglwydd Moyne, Gweinidog Prydeinig Preswyl y Dwyrain Canol, a gwnaeth nifer o ymosodiadau eraill ar y Prydeinwyr ym Mhalesteina.[18] Ar 29 Mai 1948, ar ôl sefydlu ei haelodau gweithredol yn Lluoedd Amddiffyn Israel, diddymodd llywodraeth Israel Lehi yn ffurfiol, er i rai o'i haelodau gyflawni un weithred derfysgol arall, sef llofruddiaeth Folke Bernadotte rai misoedd yn ddiweddarach.[19] Condemniwyd y weithred gan olynydd Bernadotte, fel cyfryngwr, Ralph Bunche.[20] Ar ôl y llofruddiaeth, cyhoeddodd llywodraeth newydd Israel Lehi yn gorff terfysgol, gan arestio tua 200 o aelodau ac euogfarnu rhai o'r arweinwyr.[21] Ychydig cyn etholiadau cyntaf Israel ym mis Ionawr 1949, caniatawyd amnest cyffredinol i aelodau Lehi gan y llywodraeth. [21] Yn 1980, sefydlodd Israel addurn milwrol, "gwobr am weithgaredd yn y frwydr dros sefydlu Israel", sef rhuban Lehi.[22] Daeth cyn-arweinydd Lehi, Yitzhak Shamir, yn Brif Weinidog Israel ym 1983.
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ "This group was known to its friends as LEHI and to its enemies as the Stern Gang." Blumberg, Arnold.
- ↑ "calling themselves Lohamei Herut Yisrael (LHI) or, less generously, the Stern Gang." Lozowick, Yaacov.
- ↑ "It ended in a split with Stern leading his own group out of the Irgun. This was known pejoratively by the British as "the Stern Gang' – later as Lehi" Shindler, Colin.
- ↑ "Known by their Hebrew acronym as LEHI they were more familiar, not to say notorious, to the rest of the world as the Stern Gang – a ferociously effective and murderous terrorist group fighting to end British rule in Palestine and establish a Jewish state." Cesarani, David.
- 1 2 Arie Perliger, William L. Eubank, Middle Eastern Terrorism (2006), t.37: "Lehi viewed acts of terrorism as legitimate tools in the realization of the vision of the Jewish nation and a necessary condition for national liberation."
- ↑ "Eliahu Amikam – Stern Gang Leader". The Washington Post. 16 Awst 1995. tt. D5. Archifwyd o'r gwreiddiol (Free Preview; full article requires payment.) ar 18 Mawrth 2009. Cyrchwyd 18 Tachwedd 2008.
- ↑ "Definition of Stern Gang in English". Oxford Dictionaries. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 3 Rhagfyr 2013. Cyrchwyd 30 Tachwedd 2013.
- ↑ Laqueur, Walter (2003) [1972]. "Jabotinsky and Revisionism". A History of Zionism (Google Book Search) (arg. 3rd). London: Tauris. t. 377. Cyrchwyd 18 Tachwedd 2008.
- ↑ Nachman Ben-Yehuda.
- ↑ Calder Walton (2008). "British Intelligence and the Mandate of Palestine: Threats to British national security immediately after the Second World War". Intelligence and National Security 23 (4): 435–462. doi:10.1080/02684520802293049. ISSN 0268-4527.
- ↑ Jean E. Rosenfeld, Terrorism, Identity, and Legitimacy: The Four Waves Theory and Political Violence, 2010 p. 161 n. 7: 'Lehi ... was the last group to identify itself as a terrorist one'
- ↑ He Khazit (underground publication of Lehi), Issue 2, Awst 1943.
- 1 2 3 Sasson Sofer.
- ↑ Leslie Stein,The Hope Fulfilled: The Rise of Modern Israel, Greenwood Publishing Group 2003 pp. 237–238.
- 1 2 Laqueur, Walter (2003) [1972]. "Jabotinsky and Revisionism". A History of Zionism (Google Book Search) (arg. 3rd). London: Tauris Parke Paperbacks. t. 377. ISBN 978-1-86064-932-5. OCLC 249640859. Cyrchwyd 18 Tachwedd 2008.
- ↑ Robert S. Wistrich, David Ohana.
- ↑ Joseph Heller.
- ↑ Ami Pedahzur, The Israeli Response to Jewish Extremism and Violence: Defending Democracy, Manchester University Press, Manchester and New York 2002 p. 77
- ↑ Gabriel Ben-Dor and Ami Pedahzur, 'Jewish Self-Defence and Terrorist Groups Prior to the Establishment of the State of Israel: Roots and Traditions,' in Ami Pedahzur, Leonard Weinberg (eds.), Religious Fundamentalism and Political Extremism, Frank Cass, 2004 pp. 94–120 [115–116]: 'one final terrorist act...'
- ↑ Ralph Bunche report on assassination of UN mediator Error in Webarchive template: URl gwag. 27 Medi 1948
- 1 2 Ami Pedahzur, Arie Perliger Jewish Terrorism in Israel, (Columbia University Press, 2011), t.28
- ↑ "Awards for military service towards the establishment of the State of Israel". Israeli Ministry of Defense. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 17 Ebrill 2006. Cyrchwyd 17 Medi 2018.