Istanbul

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Istanbul
Istanbul2010.jpg
Math dinas â miliynau o drigolion, bwrdeistref fetropolitan Twrci, cyn-brifddinas, megacity, y dinas fwyaf, dinas â phorthladd, dinas fawr, prifddinas, cyrchfan i dwristiaid Edit this on Wikidata
Istanbul pronunciation.ogg Edit this on Wikidata
Poblogaeth 14,657,434 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
Pennaeth llywodraeth Ekrem İmamoğlu Edit this on Wikidata
Cylchfa amser UTC+03:00 Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i
Daearyddiaeth
Sir Talaith Istanbul Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Twrci Twrci
Arwynebedd 5,343 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr 100 metr Edit this on Wikidata
Gerllaw Bosphorus, Môr Marmara, Y Môr Du Edit this on Wikidata
Yn ffinio gyda Talaith Kocaeli, Talaith Tekirdağ Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 41.01°N 28.9603°E Edit this on Wikidata
Cod post 34000–34990 Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y Llywodraeth
mayor of Istanbul Edit this on Wikidata
Pennaeth y Llywodraeth Ekrem İmamoğlu Edit this on Wikidata
Tu mewn Mosg Aghia Sophia yn Istanbul

Istanbul (Twrceg: İstanbul, hefyd 'Stamboul; Cymraeg: Istanbwl)[1] yw dinas fwyaf Twrci a'i ganolfan ddiwyllianol a masnachol bwysicaf. Cyn i Atatürk ei symud i Ankara yn 1923, Istanbul oedd prifddinas y wlad. Yr hen enw arni oedd Caergystennin (Lladin: Constantinopolis, Groeg: Κωνσταντινούπολις, Twrceg: Konstantinopolis), cyn 1930, a Byzantium yng nghyfnod yr Ymerodraeth Fysantaidd. Heddiw, mae tua 11 i 15 miliwn o bobl yn bwy ynddi. Saif ar lannau Culfor Bosphorus ac mae'n amgae'r harbwr naturiol a adnabyddir fel y Corn Euraidd (Twrceg: Haliç, Saesneg Golden Horn). Mae rhan o'r ddinas ar dir Ewrop (Thrace) a'r gweddill yn Asia (Anatolia); hi yw'r unig ddinas fawr yn y byd sy'n sefyll ar ddau gyfandir. Mae'n brif ddinas Talaith Istanbul yn ogystal.

Istanbul yw'r unig ddinas yn hanes y byd sydd wedi bod yn brifddinas i dair ymerodraeth wahanol, sef yr Ymerodraeth Rufeinig (330395), yr Ymerodraeth Fysantaidd (3951453) ac Ymerodraeth yr Otomaniaid (14531923). Mae'r ddinas wedi cael ei dewis yn Brifddinas Diwylliant Ewropeaidd am 2010. Ychwanegwyd rhannau hanesyddol yr hen ddinas, ar y lan Ewropeaidd, at Restr Safleoedd Treftadaeth y Byd UNESCO yn 1985.

Hinsawdd[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan Istanbul hinsawdd is-drofannol llaith, gyda 808 mm o wlybaniaeth y flwyddyn.[2][3][4]

Yn gyffredinol, mae'r hafau yn boeth ac yn glos gyda thymheredd cyfartalog o 26–28 °C a thymheredd isaf o 16–19 °C.[4] Fodd bynnag, mae'r tymheredd yn pasio 32 °C am tua 5 diwrnod bob haf.[4] Ond nid haf yw'r graddau o difrifol a hir y gorllewin a'r de Twrci.

Tuedda'r gaeafau i fod yn oer, gyda thymheredd uchaf cyfartalog o 8–10 °C a thymheredd isaf o 3–5 °C, ond gall y tymheredd ostwng cymaint a'r −5 °C am rai dyddiau.[4] Weithiau gall y tymheredd godi i hyd at y 15 °C yn ystod y gaeaf.[4] Eira a rhew yn gyffredin yn y gaeaf. Ar gyfartaledd ceir yno 19 o ddiwrnodau o eira yn flynyddol, ac ar gyfartaledd ceir yno 21 o ddiwrnodau o rhew yn flynyddol.[4]

Cyfnewidiol yw'r tywydd yn y gwanwyn a'r hydref, a gall fod yn oer neu'n gynnes, er fod y cyfnodau hyn yn bleserus gan amlaf oherwydd y lleithder isel.[4]

Mis Ion Chwe Maw Ebr Mai Meh Gor Aws Med Hyd Tach Rhag Cyfartaledd Blwyddyn
Uchafbwynt cyfartalog °C 8.5 9.0 10.8 15.4 20.0 24.5 26.5 26.7 23.6 19.1 14.7 10.8 17.47
Cyfartaledd °C 5.6 5.7 7.0 11.1 15.7 20.4 22.8 23.0 19.7 15.6 11.4 8.0 13.83
Isafbwynt cyfartalog °C 3.2 3.1 4.2 7.7 12.1 16.5 19.5 20.0 16.8 13.0 8.9 5.5 10.88
Dyodiad mm 105.3 77.3 71.8 44.9 34.1 34.0 31.6 39.8 57.9 87.7 101.3 122.6 808.3 (Cyfanswm dyodiad)
Ffynonellau:Weatherbase – Istanbul Swyddfa Feteorolegol Twrceg.


Adeiladau a chofadeiladau[golygu | golygu cod y dudalen]

Pobl o Istanbul[golygu | golygu cod y dudalen]

Flag Turkey template.gif Eginyn erthygl sydd uchod am Dwrci. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Geiriadur yr Academi, [Istanbul].
  2. World Map of the Köppen-Geiger climate classification University of Veterinary Medicine Vienna. Adalwyd 2009-01-31
  3. Climatetemps – Istanbul
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 Weatherbase – Istanbul Swyddfa Feteorolegol Twrceg. Adalwyd 2008-09-01