Howell Elvet Lewis (Elfed)

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Howell Elvet Lewis
Ganwyd 1860 Edit this on Wikidata
Bu farw 1953 Edit this on Wikidata
Cenedl Baner Cymru Cymru
Galwedigaeth bardd Edit this on Wikidata
Gweler hefyd Elfed.

Bardd ac emynydd oedd Howell Elvet Lewis (14 Ebrill 186010 Rhagfyr 1953), sy'n fwy adnabyddus dan ei enw barddol Elfed. Fe'i ganed yn y Gangell, Blaen-y-coed, Sir Gaerfyrddin. Roedd yn weinidog ac yn Archdderwydd rhwng 1924 a 1928. Mae ei waith barddonol yn nodweddiadol o gynnyrch y Bardd Newydd.

Bywgraffiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Ef oedd yr hynaf o ddeg o blant. Bu ei frawd Tom yn Athro Hebraeg ym Manceinion ac yn brifathro Coleg Diwynyddol Aberhonddu am 39 mlynedd. Roedd brawd arall, Dan, yn newyddiadurwr yn Lerpwl ac wedyn yn olygydd y Glamorgan Free Press ym Mhontypridd. Efallai mai'r enwocaf y tu allan i Gymru oedd y pensaer a pheirianwr sifil Lewis Holme Lewis. Teilwr oedd John Lewis tadcu Lefed Lewys, ac yr unig un o'r brodyr a chwiorydd a fagodd blant yn Gymraeg.[1]

Gwaith llenyddol[golygu | golygu cod y dudalen]

Ymhlith cerddi mwyaf adnabyddus Elfed mae 'Gwyn ap Nudd' (telyneg telyneg am frenin y Tylwyth Teg) a'r 'Ddau Frawd'. Ar y cyfan ni phrisir ei farddoniaeth lawer heddiw oherwydd tuedd y bardd at sentimentaliaeth ramantaidd. Enillodd Goron yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1888 ac 1891, a'r Gadair yn 1894.

Ysgrifennodd nifer o emynau yn Gymraeg a Saesneg. Fel hanesydd llên, cyhoeddodd gyfrolau ar waith Ceiriog, Morgan Rhys ac Ann Griffiths.

Llyfryddiaeth ddethol[golygu | golygu cod y dudalen]

Gwaith Elfed[golygu | golygu cod y dudalen]

  • My Christ and other poems (1891). Cerddi.
  • Planu Coed (1894). Ysgrifau.
  • Caniadau (2 gyfrol: 1895, 1901). Cerddi.
  • Songs of Assisi (1938). Cerddi.
  • Gyda'r Hwyr (1945). Ysgrifau.

Cofiant[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyhoeddwyd cofiant iddo gan Emlyn G. Jenkins yn 1957.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Elfed - Cawr ar goesau byr. Ioan Robers. Lolfa 2000