Holosen

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth Holocen)
Neidio i'r panel llywio Neidio i'r bar chwilio
VeyoVolcano.jpg
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolepoc, cyfres Edit this on Wikidata
Rhan oCwaternaidd, ICS Standard Global Chronostratigraphic (Geochronologic) Scale Edit this on Wikidata
Dechreuwyd117 g CC Edit this on Wikidata
Rhagflaenwyd ganPleistosen Edit this on Wikidata
Yn cynnwysMeghalayan, Northgrippian, Greenlandian Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia
Israniadau y System Cwaternaidd
Cyfnod Epoc Oes Oed
(Miliwn o flynyddoedd CP)
Cwaternaidd Holosen 0.0117–0
Pleistosen Tarantian 0.126–0.0117
Ionian 0.781–0.126
Calabrian 1.80–0.781
Gelasian 2.58–1.80
Neogen Pliosen Piacenzian older
Yn Ewrop a Gogledd America, rhennir yr Holocen i gyfnodau ar Raddfa Blytt-Sernander, fel a ganlyn: Preboreal, Boreal, Iwerydd, Isogledd, a Tan-Iwerydd. Ceir hefyd israniadau lleol, sydd fel arfer wedi'u mesur o ran tymheredd: cyfnodau oer (rhewlifol) a chyfnodau cynnes (rhyngrewlifol). Mae'r cyfnod rhewlifol olaf yn gorffen gyda Younger Dryas, sy'n gyfnod oer.

Cyfres neu Epoc ddaearegol ydy Holocen a gychwynodd tua 12,000 blwyddyn yn ôl hyd at y presennol; mae'n dilyn y Pleistosen[1]. Mae'r rhan o'r cyfnod Chwarteraidd.

Tardd yr enw o'r geiriau Groeg ὅλος (holos, "cyfan") a καινός (kainos, newydd); a'r cyfieithiad llythrennol, felly, ydy "popeth cyfredol neu gyfoes".

Caiff yr Holosen ei gysylltu gyda'r cyfnod cynnes, presennol, a adnabyddir gan naturiaethwyr a biolegwyr fel Marine Isotope, Stage 1, a daw'r dystiolaeth o hanes elfennau gymharol ddiweddar o'r ddaear, megis rhewlifau a ffurfiwyd yn ystod yr Oes iâ presennol. Nodwedd arall ohono yw datblygiad yr hil Ddynol, a'u heffaith ar amgylchedd y Ddaear a'r dull y maent wedi cofnodi ei hanes. Oherwydd hyn, bathwyd term arall (yn answyddogol) sef Anthroposen er mwyn cynnwys yr elfen yma o effaith dyn ar ecosystemau bregys y Ddaear, gan fod yr effaith hwn ar fioamrywiaeth mor sylweddol.

Map dychmygol o gyfnod cynnar yr Holosen tua 9,000 o flynyddoedd yn ôl; Ynys Prydain, y gwledydd Sgandinafaidd a Môr y Gogledd.

Y cyd-destyn ehangach[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r cyfnod hwn yn dilyn yr oes iâ diwethaf, sef y Wisconsinan Glacial Period. the Baltic-Scandinavian Ice Age, or the Gellir ei rannu'n bump israniad o ran newidiadau o bwys yn yr hinsawdd:

Nodyn: Ystyr "ka" yw "mil o flynyddoedd".

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "International Stratigraphic Chart" (PDF). International Commission on Stratigraphy. Cyrchwyd 2009-12-23.