Neidio i'r cynnwys

Hijab (dilledyn)

Oddi ar Wicipedia
Hijab
Enghraifft o:Islamic term, Sufi terminology Edit this on Wikidata
Mathfêl, Islamic item Edit this on Wikidata
Rhan oIslamic clothing Edit this on Wikidata
Cysylltir gydaintimate parts in Islam, mahram Edit this on Wikidata
CyfresIslamic ethics Edit this on Wikidata
Gweithredwrmerched ac Islam, women in the Qur'an Edit this on Wikidata
Dynodwyr
Freebase/M/0hw5w edit this on wikidata
QuoraHijab edit this on wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Dilledyn ysgafn yn gorchuddio pen menywod Mwslemaidd yw'r hijab (Arabeg: حجاب, orgraff Ladin: ḥijāb, ynganu [ħɪˈdʒaːb]). Defnyddir y gair hijab yn y Coran i ddynodi rhaniad, llen,[1][2] ond mewn defnydd modern mae'n aml yn cyfeirio at sgarff pen menyw. Gwneir hyn yn aml ymhlith Mwslimiaid ar gyfer menywod dros oed glasoed.[3][4] Mae'n derm sydd hefyd yn gysylltiedig ag ystod ehangach o orchudd corfforol a phatrymau ymddygiad sy'n ymestyn i emosiynau dynol.[5] Pan gaiff ei ddefnyddio yn yr ystyr o sgarff pen, mae'r term hwn yn disgrifio sgarff wedi'i lapio o amgylch y pen, gan orchuddio'r gwallt, y gwddf a'r clustiau, ond gan adael yr wyneb yn agored.[6]

Cyd-destun crefyddol

[golygu | golygu cod]

Mae'r gair ḥijāb, neu ddeilliad ohono, yn ymddangos wyth gwaith yn y Qur'an ac nid yw byth yn awgrymu unrhyw weithred o dduwioldeb na sgarff pen. Mae'n ymddangos fel "rhwystr" (7:46), "llen" (33:53), "cudd" (38:32), "wal gwahanu" (41:5, 42:52, 17:45), "cuddio" (19:14) ac "atal" neu "gwrthod mynediad at Dduw" (83:15).[7]

Dydy gwisgo a defnydd o'r hijab heb achosi gymaint o drafodaeth wleidyddol ag y mae defnydd o'r bwrca neu'r nicab ar draws gwledydd Gorllewinnol neu Fwslemaidd. Mae hyn am nad yw'r hijab yn gorchuddio'r wyneb ac y bu gwisgo sgarff neu benwisg ysafn yn rhan o arferiad y mwyafrif o wledydd hyd nes canol yr 20g.

Persbectifau

[golygu | golygu cod]
Defnydd o'r hijab yn fyd-eang

I'r rhan fwyaf o Fwslimiaid, mae'r sgarff pen, symbol o hijab, yn cael ei wisgo ym mhresenoldeb gwrywod sy'n oedolion y tu allan i'w teulu agos; Nid yw'n angenrheidiol pan fo menywod neu wrywod o fewn eu teulu agos. Fodd bynnag, mae rhai ysgolheigion ac ymgyrchwyr Mwslimaidd yn mynnu nad yw'r arfer o orchuddio'r gwallt â hijab yn orfodol yn Islam.[8]

Mathau

[golygu | golygu cod]

Gall yr hijab fel sgarff pen ddod mewn sawl math gwahanol, fel gorchudd cyffredin, sydd ond yn gorchuddio'r pen. Gall hefyd gael ei wisgo gyda'r abaia - ffrog llaes, llac, sy'n gorchuddio'r corff cyfan, neu unrhyw fath ddilledyn.[9] Mae yna lawer o arddulliau i'w gwisgo. Fodd bynnag, nid oes gan y Quran unrhyw ofyniad bod menywod yn gorchuddio eu hwynebau â gorchudd, nac yn gorchuddio eu cyrff â'r burqa neu'r chador corff llawn.[10]

Gorchudd Hijab

[golygu | golygu cod]

Ar hyn o bryd mae'n ofynnol yn ôl y gyfraith i fenywod yn Iran ac Affganistan wisgo'r hijab fel sgarff pen.[11] Nid yw bellach yn ofynnol yn ôl y gyfraith yn Arabia Sawdi ers 2018.[12] Yn Gaza, mae jihadistiaid Palesteinaidd sy'n perthyn i'r Arweinyddiaeth Unedig (UNLU) wedi gwrthod polisi hijab i fenywod.[13] Maent hefyd wedi targedu'r rhai sy'n ceisio gorfodi'r hijab.[13]

Gwaharddiad ar hijab

[golygu | golygu cod]
Dwy Iraniaid ifanc yn gwisgo hijab sy'n orfodol yn y wladwriaeth yn 2026

Mae gwledydd eraill, yn Ewrop ac yn y byd Mwslemaidd, yn enwedig Ffrainc, [14][15] wedi pasio deddfau sy'n gwahardd rhai neu bob math o hijab yn gyhoeddus neu mewn rhai mathau o leoliadau.[16] Mae gan Awstria, Lwcsembwrg, yr Iseldiroedd, Denmarc, Gwlad Belg, Bwlgaria, yr Eidal, Sbaen a Norwy lefelau amrywiol o waharddiad ar hijab.[16]

Cymru a'r Hijab

[golygu | golygu cod]

Nid oes gan Lywodraeth Cymru na deddfwriaeth y DU unrhyw waharddiad cyffredinol ar wisgo'r hijan, (na'r burqa a'r niqab sy'n fwy dadleuol) mewn mannau cyhoeddus. Mae gwisgo dillad crefyddol yn cael ei ddiogelu o dan hawliau rhyddid crefyddol a mynegiant.

Fodd bynnag, mae yna reoliadau penodol yn ymwneud â'i wisgo mewn amgylchiadau lle mae angen gwirio hunaniaeth bersonol neu ddiogelwch:

Dibenion Adnabod: Gall gweithwyr proffesiynol, megis swyddogion ffiniau neu staff mewn ysbytai, ofyn i fenyw dynnu gorchudd wyneb dros dro os oes angen cadarnhau ei hunaniaeth yn erbyn pasbort neu ddogfen deithio.
Pwerau Heddlu: Mae gan yr heddlu’r hawl i ofyn i rywun dynnu gorchudd wyneb os ydynt yn credu y gallai gael ei ddefnyddio i guddio hunaniaeth mewn ardal sy'n destun gorchymyn stopio a chwilio. Os oes modd, mae'n rhaid i hyn ddigwydd mewn man preifat ac o flaen swyddog o'r un rhyw.
Polisïau Cyflogaeth: Mae gan sefydliadau unigol (fel yr NHS neu ysgolion) y rhyddid i osod eu codau gwisg eu hunain ar gyfer rhesymau iechyd, diogelwch, neu ymarferoldeb.[17]

Oriel

[golygu | golygu cod]

Gweler hefyd

[golygu | golygu cod]

Dolenni allanol

[golygu | golygu cod]

Cyfeiriadau

[golygu | golygu cod]
  1. ↑ Mark Juergensmeyer, Wade Clark Roof, gol. (2012). "Hijab". Encyclopedia of Global Religion. 1. SAGE Publications. t. 516. doi:10.4135/9781412997898. ISBN 9780761927297.
  2. ↑ El Guindi, Fadwa; Sherifa Zahur (2009). Hijab. The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. doi:10.1093/acref/9780195305135.001.0001. ISBN 9780195305135.
  3. ↑ Murphy R.F. 1964. Social distance and the veil. American Anthropologist. New Series, 66, No. 6, Part 1, pp. 1257–1274.
  4. ↑ Brenner S. 1996. Reconstructing self and society: Javanese Muslim women and "the veil". American Ethnologist, 23, (4) , pp. 673–697.
  5. ↑ "Tureng - hicap - Turkish English Dictionary". Tureng. Cyrchwyd 6 May 2026.
  6. ↑ "Hijab." Cambridge Dictionary, dictionary.cambridge.org/dictionary/english/hijab. Adalwyd 6 Medi 2023.
  7. ↑ https://www.washingtonpost.com/news/acts-of-faith/wp/2015/12/21/as-muslim-women-we-actually-ask-you-not-to-wear-the-hijab-in-the-name-of-interfaith-solidarity/
  8. ↑
  9. ↑ Wear, Muslima. "Muslima Hijabs". Muslima Wear (yn Saesneg). Archifwyd o'r gwreiddiol ar 4 Rhagfyr 2021. Cyrchwyd 2 Rhagfyr 2021.
  10. ↑ Tristam, Pierre. Does the Quran require women to wear the veil? About News. Archifwyd 11 Hydref 2014 yn y Peiriant Wayback
  11. ↑ "'Why didn't you wear a hijab?' Taliban militants shoot 21-year-old Afghan girl". News Track. 5 Awst 2021. Cyrchwyd 15 Awst 2021.
  12. ↑
  13. 1 2 "Women, the Hijab and the Intifada". 4 Mai 1990.
  14. ↑ Marshall, Jill (April 15, 2015). "S.A.S. v France: Burqa Bans and the Control or Empowerment of Identities". Human Rights Law Review 15 (2): 377–389. doi:10.1093/hrlr/ngv003. https://academic.oup.com/hrlr/article-abstract/15/2/377/611773. Adalwyd December 26, 2024.
  15. ↑ Cohen-Almagor, Raphael (2021). "Indivisibilité, Sécurité, Laïcité: the French ban on the burqa and the niqab". French Politics 20 (1): 3–24. doi:10.1057/s41253-021-00164-8. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8525454. Adalwyd December 26, 2024.
  16. 1 2 Bislimi, Bekim (October 3, 2024). "Kosovo At The Center Of Europe's Ongoing Hijab Debate". Radio Liberty. Cyrchwyd December 26, 2024.
  17. ↑ "What are the rules on burkas and niqabs in the UK?". Gwefan Full Fact. 10 Awst 2018.
Eginyn erthygl sydd uchod am Islam. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.
Eginyn erthygl sydd uchod am ddillad. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.
Wedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Hijab_(dilledyn)&oldid=15302748"