Henry Acland

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Henry Acland
Henry W Dyke Acland.jpg
Ganwyd23 Awst 1815 Edit this on Wikidata
Killerton Edit this on Wikidata
Bu farw16 Hydref 1900 Edit this on Wikidata
Rhydychen Edit this on Wikidata
DinasyddiaethBaner Lloegr Lloegr
Alma mater
Galwedigaethmeddyg Edit this on Wikidata
Swyddmeddyg, Regius Professor of Medicine, llywydd corfforaeth, meddyg Edit this on Wikidata
TadSir Thomas Dyke Acland, 10th Baronet Edit this on Wikidata
MamLydia Hoare Edit this on Wikidata
PriodSarah Acland Edit this on Wikidata
PlantAlfred Dyke Acland, Theodore Dyke Acland, Reginald Acland, Sarah Angelina Acland, Sir William Acland, 2nd Baronet, Henry Dyke Acland, Herbert Dyke Acland, Francis Edward Dyke Acland Edit this on Wikidata
Gwobr/auCymrawd y Gymdeithas Frenhinol, Marchog Cadlywydd Urdd y Baddon, Cydymaith Urdd y Baddon, barwnig, Harveian Oration Edit this on Wikidata

Roedd Syr Henry Wentworth Dyke Acland, Barwnig 1af, KCB FRS (23 Awst 181516 Hydref 1900) yn feddyg ac addysgwr Seisnig.[1]

Cefndir[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganwyd Henry Acland yn Killerton, Exeter, yn bedwerydd mab Syr Thomas Acland a Lydia Elizabeth Hoare, ac addysgwyd ef yn Harrow ac yn Eglwys Crist, Rhydychen. Fe'i hetholwyd yn Gymrawd Coleg yr Holl Eneidiau, Rhydychen ym 1840, ac yna astudiodd feddygaeth yn Llundain a Chaeredin.[2]

Gyrfa[golygu | golygu cod y dudalen]

Gan ddychwelyd i Rydychen, fe'i penodwyd yn ddarllenydd Lee mewn anatomeg yn Eglwys Crist ym 1845, fe'i gwnaed yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol ym 1847, ac ym 1851 fe'i penodwyd yn llyfrgellydd Radcliffe a meddyg Ysbyty Radcliffe.

Saith mlynedd yn ddiweddarach daeth yn Athro Meddygaeth Regius, swydd a gadwodd hyd 1894. Roedd hefyd yn guradur orielau'r brifysgol ac yn Llyfrgell Bodleian, ac o 1858 i 1887 bu'n cynrychioli ei brifysgol ar y Cyngor Meddygol Cyffredinol, ac o hynny gwasanaethodd fel llywydd rhwng 1874 a 1887.[3]

Ym 1860 aeth gydag Albert, Tywysog Cymru, fel ei feddyg personol ar ei daith o amgylch Canada a'r Unol Daleithiau.

Cymerodd Acland ran flaenllaw yn adfywiad ysgol feddygol Rhydychen ac wrth gyflwyno'r astudiaeth o wyddoniaeth naturiol i'r brifysgol. Fel darllenydd Lee dechreuodd ffurfio casgliad o baratoadau anatomegol a ffisiolegol ar gynllun John Hunter. Defnyddiodd ei gasgliad i sefydlu Amgueddfa Prifysgol Rhydychen, a agorwyd ym 1861. Bwriad yr amgueddfa oedd bod yn ganolfan ar gyfer annog astudio gwyddoniaeth, yn enwedig mewn perthynas â meddygaeth. Ar y cyd â'r Deon Liddell, chwyldroid yr astudiaeth o gelf ac archeoleg. Trwy ei ymdrechion ffynnodd astudiaethau celf ac archeoleg yn y brifysgol am y tro cyntaf.

Roedd gan Acland ddiddordeb hefyd mewn cwestiynau iechyd cyhoeddus. Gwasanaethodd ar y Comisiwn Brenhinol ar gyfreithiau glanweithdra yng Nghymru a Lloegr ym 1869. Cyhoeddodd astudiaeth o'r achosion o golera yn Rhydychen ym 1854, ynghyd â phamffledi amrywiol ar faterion glanweithdra.

Gwobrau[golygu | golygu cod y dudalen]

Penodwyd Acland yn Gydymaith Urdd y Baddon (CB) ym 1883, a dyrchafwyd ef yn Farchog Cadlywydd (KCB) ym 1884. Cafodd ei greu yn farwnig ym 1890.

Teulu[golygu | golygu cod y dudalen]

Priododd â Sarah Cotton, merch William Cotton a Sarah Lane, ar 14 Gorffennaf 1846. Bu iddynt saith mab a merch:

Marwolaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Bu farw yn ei gartref yn Broad Street, Rhydychen yn 85 mlwydd oed, a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Holywell Rhydychen.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Acland, Sir Henry Wentworth, first baronet (1815–1900), physician". Oxford Dictionary of National Biography. doi:10.1093/ref:odnb/62. Cyrchwyd 2020-10-17.
  2. Thorne, J. O.; Collocott, T. C., gol. (1984). Chambers biographical dictionary. Caeredin: Chambers. ISBN 0-550-16010-8. OCLC 13665413.
  3. "Sir Henry Wentworth Dyke Acland | RCP Museum". history.rcplondon.ac.uk. Cyrchwyd 2020-10-17.