Hadsa

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Heliwr Hadsabe o ardal Llyn Eyasi, Tansanïa

Tylwyth brodorol o ogledd-canolbarth Tansanïa yw’r Hadsa (neu Hadsabe)[1]. Maent yn byw o amgylch Llyn Eyasi ac yng ngwastatir y Serengeti. Tua 1,000 ohonynt sydd wedi goroesi, gyda 3-400 o’r rhain yn dilyn yn rhannol y dull heliwr-gasglwr o fyw. Maent felly, ymhlith yr olaf ar y ddaear i ddilyn y patrwm hwn a fodolai cyn y datblygiad amaethyddiaeth a gafwyd tua 15,000-13,000 o flynyddoedd yn ôl. Nid oes ganddynt berthnasau DNA (genetegol) agos, ac nid yw perthynas eu hiaith i ieithoedd eraill (gan gynnwys y grŵp Khosa cyfagos) yn wybyddus.

Microbiom yr Hadsa[golygu | golygu cod y dudalen]

Oherwydd natur ynysig eu hanes, mae gan cyllau (perfeddion) yr Hadsa amrywiaeth bacteria (microbiom) neilltuol o gyfoethog[2]. Gan fod ymchwil diweddar yn awgrymu fod amrywiaeth felly yn effeithio’n llesol ar nifer o glefydau sydd ar gynnydd yn y Gorllewin (megis y fogfa, clefyd siwgir a chlefydau awto-imiwn)[3][4], mae hyn o ddiddordeb arbennig i glinigwyr a dietegwyr. Mae’r clefydau hyn yn anghyffredin ymhlith yr Hadsa. Un gobaith y gwyddonwyr yw y gellir adfer bacteria llesol sydd wedi diflannu o boblogaethau'r Gorllewin.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]