Gwladwriaeth Islamaidd Irac a'r Lefant
| Mae'r erthygl hon yn cofnodi mater cyfoes. Gall y wybodaeth sydd ynddi newid o ddydd i ddydd. |
| Y Wladwriaeth Islamaidd | |||||
|---|---|---|---|---|---|
|
|
|||||
| Motto: باقية وتتمدد (Arabeg) "Bāqiyah wa-Tatamaddad" (trawslythreniad) "Y gweddill sy'n cynyddu"[1][2] |
|||||
| Prifddinas | Ar-Raqqah, Syria[3][4] 35°57′N 39°1′E / 35.950°N 39.017°E |
||||
| Llywodraeth | Califfiaeth | ||||
| - | Caliph | Ibrahim[5][6] | |||
| Sefydliad | |||||
| - | Cyhoeddi sefydlu Gwladwriaeth Islamaidd Irac a'r Lefant | 3 Ionawr 2014[7][8] | |||
| - | Cyhoeddi Califfiaeth | 29 Mehefin 2014 | |||
| Rhanbarth amser | Amser Safonol Arabia Amser +3) | ||||
| Côd deialu | +963 (Syria) +964 (Iraq) |
||||
Cyfundrefn ymbarél derfysgol yw'r Wladwriaeth Islamaidd[9] (Arabeg: الدولة الإسلامية ad-Dawlah l-ʾIslāmiyyah) (Saesneg: Islamic State (IS)) a adnabyddir cynt fel Gwladwriaeth Islamaidd Irac a'r Lefant (Arabeg: الدولة الاسلامية في العراق والشام اختصاراً: داعش Dawlat al-ʾIslāmiyya fi al-'Iraq wa-l-Sham), ISIS neu ISIL. Yn 2014 roedd ei haelodau'n weithgar yn Irac a Syria. Bwriad y grŵp a'i gynghreiriad yw sefydlu gwladwriaeth Islamaidd Sunni ffwndamentalaidd a fyddai'n ymestyn o'r Lefant i Gwlff Persia a gweddill y byd. Galwant eu hunain yn galiffad, ac maent yn hawlio awdurdod crefyddol dros pob Mwslim dros hyd a lled y byd[10] a cheisiant reoli'n wleidyddol gwledydd Mwslemaidd y byd,[11] gan gychwyn gydag Irac, Syria a thiriogaethau'r Lefant (yr Iorddonen, Israel, Palesteina, Libanus, Cyprus a rhan o dde Twrci.[12][13]
Cynnwys
Grŵp "terfysgol"[golygu | golygu cod y dudalen]
Dynodwyd y grŵp yn derfysgol gan nifer o wledydd gan gynnwys: Unol Daleithiau America, y Deyrnas Gyfunol, Awstralia, Canada, Indonesia a Sawdi Arabia, ac fe'i disgrifiwyd gan y Cenhedloedd Unedig[14] a'r wasg yn y Gorllewin fel grŵp "terfysgol". Mynegodd y CU eu bod yn euog o "mass atrocities" ac yn euog o droseddau rhyfel.[15][16]
Irac[golygu | golygu cod y dudalen]
Mae'r grŵp wedi newid ei enw sawl tro; pan ffurfiwyd ef gyntaf yng ngwanwyn 2004 galwyd ef yn Jamāʻat al-Tawḥīd wa-al-Jihād, sef "Y Sefydliad dros Undduwiaeth a Jihad" (JTJ).[17] Fe'i sefydlwyd yn Irac ar 15 Hydref, 2006 dan yr enw Gwladwriaeth Islamaidd Irac.
Roedd y grŵp gwreiddiol yn cynnwys sawl grŵp Iracaidd, yn cynnwys Cyngor Shwra y Mujahideen, Al-Qaeda, Jeish al-Fatiheen, Jund al-Sahaba, Katbiyan Ansar Al-Tawhid wal Sunnah, Jeish al-Taiifa al-Mansoura, a.y.y.b., a mudiadau eraill o ffydd Sunni. Y bwriad oedd sefydlu califfiaeth yn ardaloedd Sunni Irac.
Pan oedd Rhyfel Irac ar ei anterth, hawliai bresenoldeb sylweddol yn nhaleithiau Iracaidd Al Anbar, Ninawa, Kirkuk, Salah ad Din, a rhannau o Babil, Diyala, a Baghdad. Hawliai Baqubah yn "brifddinas". Mae miloedd o bobl, yn sifiliaid ac yn aelodau o'r lluoedd diogelwch, wedi cael eu lladd gan y grŵp yn Irac.
Syria[golygu | golygu cod y dudalen]
Ers dechrau'r Rhyfel yn Syria, mae'r grŵp wedi sefydlu presenoldeb sylweddol yn nhaleithiau Syriaidd Ar-Raqqa, Idlib ac Aleppo. Ei brif gynghreiriad yn Syria yw Jabhat al-Nusra, y cryfaf o'r grwpiau jihad Salaffaidd sy'n ceisio dymchwel llywodraeth yr Arlywydd Bashar al-Assad.[18]
Ym mis Mehefin 2013, cyhoeddodd al-Nusra jihad yn erbyn Cyrdiaid gogledd Syria. Ar 5 Awst 2013, llofruddiodd rhyfelwyr al-Nusra dros 450 o bentrefwyr mewn gwaed oer, yn cynnwys 120 o blant, ym mhentref Cyrdaidd Tal Abyad.
Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]
- ↑ Hassan, Hassan (11 Mehefin 2014). "Political reform in Iraq will stem the rise of Islamists". The National. http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/political-reform-in-iraq-will-stem-the-rise-of-islamists#full. Adalwyd 18 Mehefin 2014.
- ↑ Khatib, Lina (12 Mehefin 2014). "What the Takeover of Mosul Means for ISIS". Carnegie Endowment for International Peace. http://carnegieendowment.org/2014/06/12/what-takeover-of-mosul-means-for-isis/hdng. Adalwyd 18 Mehefin 2014.
- ↑ "ISIS on offense in Iraq". Al-Monitor. 10 Mehefin 2014. http://www.al-monitor.com/pulse/security/2014/06/syria-iraq-isis-invasions-strength.html. Adalwyd 11 Mehefin 2014.
- ↑ Kelley, Michael B. (20 Awst 2014). "One Big Question Surrounds The Murder Of US Journalist James Foley By ISIS". Business Insider. http://www.businessinsider.com/how-did-isis-kidnap-james-foley-2014-8. Adalwyd 20 Awst 2014. ""...the de facto ISIS capital of Raqqa, Syria...""
- ↑ Rubin, Alissa J. (5 July 2014). "Militant Leader in Rare Appearance in Iraq". The New York Times. http://www.nytimes.com/2014/07/06/world/asia/iraq-abu-bakr-al-baghdadi-sermon-video.html. Adalwyd 6 July 2014.
- ↑ "ISIS Spokesman Declares Caliphate, Rebrands Group as Islamic State". SITE Institute. 29 June 2014. http://news.siteintelgroup.com/Jihadist-News/isis-spokesman-declares-caliphate-rebrands-group-as-islamic-state.html. Adalwyd 29 June 2014.
- ↑ "Iraqi City in Hands of Al-Qaida-Linked Militants". 4 Ionawr 2014. http://www.voanews.com/content/iraqi-city-in-hands-of-alqaidalinked-militants/1823591.html. Adalwyd 16 Ionawr 2014.
- ↑ "The Crisis in Iraq". UMAA. 18 Mehefin 2014. http://www.umaamerica.net/sites/default/files/2014_06_19_UADV_TheIraqCrisis_FINAL.pdf. Adalwyd 29 Awst 2014.
- ↑ "ISIL renames itself ‘Islamic State’ and declares Caliphate in captured territory". 30 Mehefin 2014. http://www.euronews.com/2014/06/30/isil-renames-itself-islamic-state-and-declares-caliphate-in-captured-territory/. Adalwyd 30 Mehefin 2014.
- ↑ "داعش تعلن تأسيس دولة الخلافة وتسميتها "الدولة الإسلامية" فقط دون العراق والشام والبغدادي أميرها وتحذر "لا عذر لمن يتخلف عن البيعة". Arabic CNN. 29 Mehefin 2014. http://arabic.cnn.com/middleeast/2014/06/29/urgent-isis-declares-caliphate. Adalwyd 31 Gorffennaf 2014..
- ↑ "Isis rebels declare 'Islamic state' in Iraq and Syria". BBC News. 30 Mehefin 2014. http://www.bbc.com/news/world-middle-east-28082962. Adalwyd 30 Mehefin 2014.
- ↑ "What is ISIS? — The Short Answer". The Wall Street Journal. 12 Mehefin 2014. http://blogs.wsj.com/briefly/2014/06/12/islamic-state-of-iraq-and-al-sham-the-short-answer/. Adalwyd 15 Mehefin 2014.
- ↑ Tharoor, Ishaan (18 Mehefin 2014). "ISIS or ISIL? The debate over what to call Iraq's terror group". The Washington Post. http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/06/18/isis-or-isil-the-debate-over-what-to-call-iraqs-terror-group/. Adalwyd 18 Mehefin 2014.
- ↑ "Security Council concerned about illicit oil trade as revenue for terrorists in Iraq, Syria". Y Cenhedloedd Unedig. 2014-07-28. http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=48363#.U-_eLpp0y00. Adalwyd 2014-08-17.
- ↑ http://www.bbc.com/news/world-middle-east-28948555 www.bbc.com
- ↑ http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/un-accuses-islamic-state-group-war-crimes-2014827153541710630.html www.aljazeera.com
- ↑ Uppsala Data Conflict Programme: Conflict Encyclopaedia (Iraq). http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=77®ionSelect=10-Middle_East#. ; adalwyd 5 Awst 2014.
- ↑ "Islamic law comes to rebel-held Syria". The Washington Post. 23 Gorffennaf 2013.