Gwaun Cwm Garw
 | |
| Enghraifft o: | gwaith llenyddol  |
|---|---|
| Awdur | cyfieithiad Sharon Morgan o waith Moisés Kaufman |
| Cyhoeddwr | heb ei chyhoeddi yn Gymraeg |
| Iaith | Saesneg |
| Genre | documentary theatre |
| Lleoliad y perff. 1af | Denver Center for the Performing Arts |
| Dyddiad y perff. 1af | 2000 |
| Lleoliad y gwaith | Laramie |
| Dynodwyr | |
| Freebase | /M/02n_b8 |
 Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia | |
Addasiad gan Sharon Morgan o'r ddrama The Laramie Project gan Moisés Kaufman yw Gwaun Cwm Garw. Mae'r ddrama wreiddiol yn ymwneud â llofruddiaeth Matthew Shepard yn Laramie, Wyoming ym 1998, llofruddiaeth a gymhellwyd gan homoffobia mae'n debyg. Cynhaliodd Cwmni Theatr Tectonic dros 200 o gyfweliadau â thrigolion Laramie wrth i'r ddrama cael ei hysgrifennu, ac mae dyddiaduron aelodau'r cwmni a gohebiadau a ymddangosodd yn y wasg yn ymddangos yn y ddrama yn ogystal.
Cymeriadau
[golygu | golygu cod]Mae dros 50 o gymeriadau yn y ddrama wreiddiol, sy'n cynnwys enwau aelodau o'r cwmni drama fu'n cynnal yr holl gyfweliadau.
| Cymeriadau gwreiddiol Kaufman | Cymeriadau addasiad Sharon Morgan | Disgrifiad |
|---|---|---|
| Sherry Aanenson | lletywraig Russell Henderson | |
| Anonymus | Ffrind anhysbys | cyfaill anhysbus Aaron McKinney |
| Bailiff | ||
| Baptist Minister | Gweinidog y Bedyddwyr | |
| Baptist Minister's Wife | ||
| Stephen Belber | aelod o'r cwmni drama | |
| Dr Cantway | Dr Curig | meddyg yn yr ysbyty |
| Catherine Connolly | athrawes lesbiaidd agored | |
| Murdock Cooper | ||
| Robe DeBree | ditectif | |
| Kerry Drake | newyddiadurwraig | |
| Philip Dubois | newyddiadurwr | |
| Tiffany Edwards | newyddiadurwraig lleol | |
| Ysgrifennydd yr e-bost | ||
| Gil & Eileen Engen | ||
| Reggie Fluty | Ruby Williams | plismones |
| Leigh Fondakowski | aelod o'r cwmni drama | |
| Matt Galloway | Micky Rowlands | gweithiwr yn y bar |
| Governor Jim Geringer | llywodraethwr | |
| Andrew Gomez | ||
| Amanda Gronich | aelod o'r cwmni drama | |
| Russell Henderson | Wayne Hughes | un o'r drwgweithredwyr |
| Rebecca Hilliker | pennaeth drama | |
| Sergeant Hing | Sarjant Harris | ditectif |
| Jen | cyfaill Aaron McKinney | |
| Sherry Johnson | Cheryl Jones | gweinyddydd |
| Stephen Mead Johnson | gweinidog | |
| Jurors & Foreperson | Barnwr a Clerc y Llys | |
| Moisés Kaufman | aelod o'r cwmni drama | |
| Aaron Kreifels | myfyriwr | |
| Phil Labrie | cyfaill Matthew Shepard | |
| Doug Laws | arweinydd Mormoniaid | |
| Jeffrey Lockwood | un o gymdogion | |
| Aaron McKinney | Andy King | un o'r drwgweithredwyr |
| Bill McKinney | Tony King | tad Aaron McKinney |
| Alison Mears | gwirfoddolwraig | |
| Media / newspaper people | ||
| Matt Mickelson | Meic Mitchell | perchenog Fireside |
| Conrad Miller | Conrad Morse | mecanic |
| Mormon home teacher | athro | |
| Marge Murray | Marj Mainwaring | mam Reggie Fluty |
| Doc O'Connor | Doc O'Riley | gyrrwr |
| Andy Paris | aelod o'r cwmni drama | |
| Romaine Patterson | lesbian | |
| Jon Peacock | cynghorydd addysgiadol | |
| Reverend Fred Phelps | gweinidog | |
| Greg Pierotti | aelod o'r cwmni drama | |
| Barbara Pitts | aelod o'r cwmni drama | |
| Kristin Price | Kirsty Price | cariad Aaron McKinney |
| Priest at the funeral | ||
| Cal Rerucha | Erlynydd | twrnai erlynnol |
| Zackie Salmon | gweinyddydd | |
| Father Roger Schmit | Offeiriad | offeiriad Catholig |
| Jedadiah Schultz | myfyriwr | |
| Shadow | DJ | |
| Shannon | cyfaill Aaron McKinney | |
| Dennis Shepard | Dennis Shep | tad Matthew Shepard |
| April Silva | myfyriwr deurywiol | |
| Jonas Slonaker | dyn hoyw | |
| Rulon Stacey | Pennaeth yr Ysbyty | |
| Trish Steger | chwaer Romaine Patterson | |
| Lucy Thompson | nain Russell Henderson | |
| Zubaida Ula | Zubida Ala | dynes Mwslim |
| Waitress (Debbie Reynolds) | ||
| Harry Woods | un o drigolion y pentref | |
| Judi Shepard |
Cefndir
[golygu | golygu cod]Ar y 7 Hydref 1998, daethpwyd o hyd i fachgen ifanc hoyw wedi’i glymu i ffens, yn y bryniau tu allan i dref Laramie yn nhalaith Wyoming yn yr Unol Dalieithau. Roedd Matthew Shepard wedi’i glymu a’i guro’n ddidrugaredd, ac wedi’i adael yno i farw mewn gweithred o drais a ddychrynodd cenedl gyfan. Cafodd y digwyddiad effaith mawr ar y dramodydd a’r cyfarwyddwr Moisés Kaufman a’i gyd aelodau o Brosicet Theatr Tectonic. Bu’r cwmni yn ymweld â Laramie chwe gwaith dros gyfnod o flwyddyn a hanner yn dilyn y llofruddiaeth gan gynnal dros 200 o gyfweliadau gyda thrigolion y dref. Trwy ddefnyddio’r cyfweliadau yma ynghyd ag ymateb personol a gonest aelodau’r cwmni, aethpwyd ati i lunio’r ddrama The Laramie Project sy’n adrodd hanes y dref a’i thrigolion, flwyddyn wedi’r llofruddiaeth. Trwy ddefnyddio 8 actor i bortreadu dros 60 o leisiau, mae’r canlyniad yn agoriad llygad trawiadol a dramatig ynglŷn ag ymateb cymuned gyfan tuag at lofruddiaeth gŵr ifanc hoyw.[1]
Addasiad Cymraeg
[golygu | golygu cod]Addaswyd y ddrama i'r Gymraeg gan Sharon Morgan, a'i hadleoli i gymuned wledig yng Nghymru, "mewn tre golegol sy’n atgoffa rhywun o Gaerfyrddin - er nad oes enw yn cael ei grybwyll", yn ôl adolygydd theatr Y Cymro.[1] Mae’r Waun sy’n rhoi’r teitl i’r ddrama ar gyrion y dref, a’i thrigolion yn gymysgfa o ffermwyr, academyddion, darlithwyr, myfyrwyr a sawl sect grefyddol. Cadwyd enw'r llanc gwreiddiol, Matthew Shepard, ac yn ystod y ddrama, cawn ein cyflwyno i’r heddlu lleol, i gyfeillion a chydnabod Matthew, i’r ddau lofrydd "Andy King" a "Wayne Hughes", i’r meddygon, newyddiadurwyr, cyfreithwyr a llu o drigolion eraill.[1]
Nododd Sharon yn rhaglen cynhyrchiad Theatr Bara Caws yn 2007 mai "Cwestiwn Moisés Kauffman wrth benderfynu mynd ati i greu'r ddrama yma oedd 'Sut gallwn ni sy'n gweithio yn y theatr ymateb? Ac yn bwysicach, oes modd i'r theatr gyfrannu i'r ddeialog genedlaethol ar faterion cyfoes?' Yn fy nhyb i mae'n holl bwysig, mae'n gwbl bosib, mae'n rhan o'n cyfrifoldeb, ac yn weithred angenrheidiol - gwae ni os torrwn ni'r theatr yn arena sy'n cadarnhau ein rhagdybiaethau, yn cyfiawnhau ein rhagfarnau, sy'n ein suo i drwmgwsg gyda'r un hen hwiangerddi".[2]
Yn anffodus, ni chafodd yr addasiad Cymraeg ei chyhoeddi, hyd yma.
Cynyrchiadau nodedig
[golygu | golygu cod]
Llwyfannwyd yr addasiad Cymraeg am y tro cyntaf gan Theatr Bara Caws yn 2007 i ddathlu penblwydd y cwmni yn 30 oed. Nododd Sharon Morgan ei bod hi a chyfarwyddydd y cynhyrchiad Catrin Edwards "...ym mherfformiad cynta Bara Caws yn Eisteddfod Wrecsam 1977" wrth i'r cwmni newydd greu y sioe Croeso i'r Roial.[2] "O'n ni am newid y byd - a'r theatr yng Nghymru", noda Sharon wrth gofio'r cynhyrchiad cynta Bara Caws, "Ein bwriad oedd adlewyrchu realiti cymdeithasol a gwleidyddol cymunedau Cymraeg mewn ffordd ddifyr; o'n ni ishe creu trafodaeth, taflu goleuni a lleisio gofidiau. Ac mae Gwaun Cwm Garw'n torri'r un gwys."[2] Actorion y cynhyrchiad yn 2007 oedd Ifan Huw Dafydd, Rhodri Evan, Jonathan Nefydd, Geraint Pickard, Maria Pride a Delyth Wyn. Cynllunydd Emyr Morris-Jones, sain Berwyn Morris-Jones, goleuo Iestyn Griffiths, gwisgoedd Jilly Thornley.[2]