Gwalchwyfyn gwenynaidd ymyl gul

Hemaris tityus
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas:	Animalia
Ffylwm:	Arthropoda
Dosbarth:	Insecta
Urdd:	Lepidoptera
Teulu:	Sphingidae
Genws:	Hemaris
Rhywogaeth:	H. tityus
Enw deuenwol
	Hemaris tityus; (Linnaeus, 1758)
Cyfystyron
	Sphinx tityus Linnaeus, 1758; Sphinx musca Retzius, 1783; Sphinx bombyliformis Linnaeus, 1758; Macroglossa scabiosae Zeller, 1869; Macroglossa knautiae Zeller, 1869; Hemaris tityus reducta Closs, 1917; Hemaris tityus karaugomica Wojtusiak & Niesiolowski, 1946; Hemaris tityus flavescens Cockayne, 1953; Haemorrhagia tityus ferrugineus Stephan, 1924;

Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw gwalchwyfyn gwenynaidd ymyl gul, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy gwalchwyfynod gwenynaidd ymyl gul; yr enw Saesneg yw Narrow-bordered Bee Hawk-moth, a'r enw gwyddonol yw Hemaris tityus.^[2]^[3] Mae'n un o ddau wyfyn o deulu'r Sphingidae sy'n dynwared y wenynen o ran lliw ei chorff. Mae ei diriogaeth yn eitha eang: o Iwerddon ar hyd Ewrop i Fynyddoedd yr Wral, Gorllewin Siberia ac hyd at Altai. Caiff ei weld hefyd o Tian Shan i'r dwyrain hyd at Mongolia ac i ogledd-ddwyrain Tsieina ac i'r de hyd at Tibet. Mae clwstwr annibynnol ohonynt hefyd hefyd ar gael rhwng Twrci ac Iran.

Mae'r oedolyn i'w weld rhwng Mai a Mehefin yng ngwledydd Prydain a hynny liw dydd, sy'n ei wneud yn wahanol i weddill teulu'r sphingidau. Fel arfer fe'i welir o ganol y bore hyd at ddechrau'r cyfnos.^[4]

Mae'n hoff iawn o wlyptir coediog, gyda'r siani flewog yn gwledda ar Succisa pratensis a Knautia arvensis. 40 – 50 mm ydy lled adenydd agored yr oedolyn.

Hemaris tityus ♂
Hemaris tityus ♂ △
Hemaris tityus ♀
Hemaris tityus ♀ △

Gwybodaeth gyffredinol

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd. Wedi deor o'i ŵy mae'r gwalchwyfyn gwenynaidd ymyl gul yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd

Cyfeiriadau

↑ "CATE Creating a Taxonomic eScience - Sphingidae". Cate-sphingidae.org. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-11-10. Cyrchwyd 2011-10-19.
↑ Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
↑ Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
↑ "''Hemaris tityus''". Tpittaway.tripod.com. Cyrchwyd 2011-10-19.

[1] "CATE Creating a Taxonomic eScience - Sphingidae". Cate-sphingidae.org. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-11-10. Cyrchwyd 2011-10-19.

[2] Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.

[3] Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.

[4] "''Hemaris tityus''". Tpittaway.tripod.com. Cyrchwyd 2011-10-19.

[1]

[2]

[3]

[4]