Gukurahundi

Oddi ar Wicipedia
Neidio i'r panel llywio Neidio i'r bar chwilio
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynoldigwyddiad Edit this on Wikidata
Dyddiad22 Rhagfyr 1987 Edit this on Wikidata
LleoliadSimbabwe Edit this on Wikidata

Ymgyrch o ormes yn erbyn y Ndebele yn Simbabwe oedd y Gukurahundi a oedd yn cynnwys lladdfeydd ar raddfa eang, cyrchoedd milwrol, artaith, a chamdriniaethau hawliau dynol eraill. Cyflawnwyd y cyflafanau a'r terfysgoedd gan Fyddin Genedlaethol Simbabwe yn y cyfnod 1983–87. Bu farw miloedd ar filoedd o bobl, yn debyg 20,000 o leiaf, a gelwir y Gukurahundi yn enghraifft o hil-laddiad gan Gymdeithas Ryngwladol Ysgolheigion Hil-laddiad.[1] Ystyr yr enw Shona yw "y glaw cynnar sydd yn golchi'r us ymaith cyn glawogydd y gwanwyn".[2]

Sefydlwyd y Bumed Frigâd gan Robert Mugabe, Prif Weinidog Simbabwe, yn 1981. Cawsant eu hyfforddi yn ardal Nyanga yn y cyfnod o Awst 1981 i Fehefin 1982, gyda chymorth o luoedd arfog Gogledd Corea. Ymfyddinwyd y Bumed Frigâd yn Ionawr 1983 i ostegu gwrthryfel yng Ngogledd Matabeleland.[3] Mae'n debyg i Mugabe gynllunio'r lladdfeydd er mwyn difa gwrthsafiad gwleidyddol yn ei erbyn, oherwydd roedd y mwyafrif o'r Ndebele yn cefnogi plaid ZAPU yn hytrach na llywodraeth ZANU a arweinid gan Mugabe.[4]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. (Saesneg) "Genocide experts say Gukurahundi justice needed for real peace", The Zimbabwean (27 Gorffennaf 2011). Adalwyd ar 2 Mawrth 2020.
  2. Geoffrey Nyarota, Against the Grain: Memoirs of a Zimbabwean Newsman (Tref y Penrhyn: Zebra Press, 2006), t. 134.
  3. (Saesneg) "Gukurahundi carefully planned", Zimbabwe Independent (18 Ebrill 2019). Adalwyd ar 2 Mawrth 2020.
  4. (Saesneg) Stuart Doran, "New documents claim to prove Mugabe ordered Gukurahundi killings", The Guardian (19 Mai 2015). Adalwyd ar 2 Mawrth 2020.