Gorfodi'r gyfraith

Gorfodi'r gyfraith

Heddwas yn yr hen wisg ar batrôl yn yr Wyddgrug, ym 1977.
Enghraifft o:	maes gwaith, sefydliad
Math	gorfodiad
Dynodwyr
Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Mae gorfodi’r gyfraith yn cyfeirio at y broses lle mae awdurdodau cyhoeddus yn sicrhau bod deddfau a rheoliadau yn cael eu dilyn mewn cymdeithas. Ei brif ddiben yw cynnal trefn gyhoeddus, diogelu unigolion ac eiddo, atal troseddau, a sicrhau bod y gyfraith yn cael ei gweithredu'n deg ac yn gyson.

Fel arfer, caiff gorfodi'r gyfraith ei gyflawni gan asiantaethau'r wladwriaeth sydd â phwerau cyfreithiol penodol, megis plismona, ymchwilio i droseddau, ac arestio unigolion dan amheuaeth. Dros amser, mae'r maes hwn wedi datblygu o systemau syml o warchod trefn i strwythurau proffesiynol gyda hyfforddiant safonol a goruchwyliaeth gyfreithiol.

Mae gwahanol fathau o orfodi'r gyfraith yn bodoli, gan gynnwys plismona cyffredinol, unedau arbenigol ar gyfer troseddau penodol, a gorfodi sifil neu weinyddol. Yn ogystal, mae cydweithredu rhyngwladol yn chwarae rhan gynyddol bwysig wrth fynd i'r afael â throseddau ar draws ffiniau.

Er bod gorfodi'r gyfraith yn hanfodol ar gyfer diogelwch cymdeithas, mae hefyd yn destun dadleuol. Mae pryderon ynghylch camddefnyddio pŵer, atebolrwydd, a pharch at hawliau dynol, sy'n tanlinellu'r angen am gydbwysedd rhwng diogelwch cyhoeddus a hawliau sylfaenol dinasyddion.

Yn y Deyrnas Unedig

Yn y Deyrnas Unedig, mae gorfodi'r gyfraith wedi'i drefnu ar wahân mewn tair system gyfreithiol: Lloegr a Chymru, Yr Alban, a Gogledd Iwerddon. Swyddogion heddlu tiriogaethol sy'n cyflawni'r rhan fwyaf o ddyletswyddau gorfodi'r gyfraith.