Getúlio Vargas

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Getúlio Vargas
Getulio Vargas (1930).jpg
Ganwyd 19 Ebrill 1882 Edit this on Wikidata
São Borja Edit this on Wikidata
Bu farw 24 Awst 1954 Edit this on Wikidata (72 oed)
Achos: hunanladdiad drwy ddryll Edit this on Wikidata
Rio de Janeiro Edit this on Wikidata
Alma mater
  • Prifysgol Ffederal Rio Grande do Sul
Galwedigaeth cyfreithiwr, Unben Edit this on Wikidata
Swydd Aelod o Siambr Dirprwyon Brasil, President of Brazil, President of Brazil Edit this on Wikidata
Plaid Wleidyddol Brazilian Labour Party Edit this on Wikidata
Priod Darci Vargas Edit this on Wikidata
Gwobr/au Coler Urdd Isabella y Catholig, Urdd yr Eryr Gwyn, Uwch Groes y Marchog gyda Choler Teilyngdod Gweriniaeth yr Eidal, Uwch Groes Dosbarth Arbennig Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen, Gwobr y Groes Uwch Genedlaethol o Groes y De, Urdd Teilyngdod y Llynges, Sash of the Three Orders, Grand Cross of the Order of the Tower and Sword, Grand Cross of the White Rose of Finland Edit this on Wikidata
Llofnod
Getúlio Vargas Signature.svg

Gwleidydd Brasilaidd oedd Getúlio Dorneles Vargas (19 Ebrill 1882 – 24 Awst 1954) a wasanaethodd yn swydd Arlywydd Brasil yn y ddau gyfnod 1930–45 a 1951–54.

Ganwyd yn nhalaith Rio Grande do Sul, a gwasanaethodd yn y fyddin ac astudiodd y gyfraith cyn iddo droi'n wleidydd. Cafodd ei ethol i'r Gyngres Genedlaethol ym 1922, ac wedi iddo gyflawni tymor o pedair blynedd fe gafodd ei benodi yn weinidog cyllid yn llywodraeth yr Arlywydd Washington Luís. Ym 1928 cafodd Vargas ei ethol yn llywodraethwr Rio Grande do Sul. Collodd etholiad arlywyddol 1930, ond ym mis Hydref y flwyddyn honno fe gipiodd grym mewn chwyldro.

Llywodraethodd Vargas ei wlad am bymtheg mlynedd, y mwyafrif o'r cyfnod hwnnw heb y gyngres. Yn ôl ei wrthwynebwyr unben ydoedd, ond cafodd ei gefnogi fel arweinydd sefydlog yn ystod oes o ffasgaeth a chomiwnyddiaeth. Ar 29 Hydref 1945 cafodd ei ddymchwel, ond parhaodd ei yrfa wleidyddol a chafodd ei ethol yn seneddwr i Rio Grande do Sul. Ymgyrchodd am yr arlywyddiaeth eto ym 1950, fel ymgeisydd y Blaid Lafur. Dychwelodd i'r arlywyddiaeth ar 31 Ionawr 1951. Erbyn 1954 wynebai Vargas gwrthwynebiad i'w lywodraeth o sawl ochr, ac fe saethodd ei hunan yn farw yn hytrach nag ymddiswyddo.