Getúlio Vargas

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Getúlio Vargas
Getulio Vargas (1930).jpg
Ganwyd 19 Ebrill 1882 Edit this on Wikidata
São Borja Edit this on Wikidata
Bu farw 24 Awst 1954 Edit this on Wikidata (72 oed)
Rio de Janeiro Edit this on Wikidata
Alma mater Federal University of Rio Grande do Sul Edit this on Wikidata
Gwaith Cyfreithiwr, gwleidydd Edit this on Wikidata
Aelod o Academia Brasileira de Letras Edit this on Wikidata
Priod Darci Vargas Edit this on Wikidata
Gwobr/au Coler Urdd Isabella y Catholig, Urdd yr Eryr Gwyn, Knight Grand Cross with Collar of the Order of Merit of the Italian Republic, Uwch Groes Dosbarth Arbennig Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen, grand-croix de l'ordre national de la Croix du Sud, Order of Naval Merit, Sash of the Three Orders, Q15042103, Grand Cross of the White Rose of Finland Edit this on Wikidata
Llofnod
Getúlio Vargas Signature.svg

Gwleidydd Brasilaidd oedd Getúlio Dorneles Vargas (19 Ebrill 1882 – 24 Awst 1954) a wasanaethodd yn swydd Arlywydd Brasil yn y ddau gyfnod 1930–45 a 1951–54.

Ganwyd yn nhalaith Rio Grande do Sul, a gwasanaethodd yn y fyddin ac astudiodd y gyfraith cyn iddo droi'n wleidydd. Cafodd ei ethol i'r Gyngres Genedlaethol ym 1922, ac wedi iddo gyflawni tymor o pedair blynedd fe gafodd ei benodi yn weinidog cyllid yn llywodraeth yr Arlywydd Washington Luís. Ym 1928 cafodd Vargas ei ethol yn llywodraethwr Rio Grande do Sul. Collodd etholiad arlywyddol 1930, ond ym mis Hydref y flwyddyn honno fe gipiodd grym mewn chwyldro.

Llywodraethodd Vargas ei wlad am bymtheg mlynedd, y mwyafrif o'r cyfnod hwnnw heb y gyngres. Yn ôl ei wrthwynebwyr unben ydoedd, ond cafodd ei gefnogi fel arweinydd sefydlog yn ystod oes o ffasgaeth a chomiwnyddiaeth. Ar 29 Hydref 1945 cafodd ei ddymchwel, ond parhaodd ei yrfa wleidyddol a chafodd ei ethol yn seneddwr i Rio Grande do Sul. Ymgyrchodd am yr arlywyddiaeth eto ym 1950, fel ymgeisydd y Blaid Lafur. Dychwelodd i'r arlywyddiaeth ar 31 Ionawr 1951. Erbyn 1954 wynebai Vargas gwrthwynebiad i'w lywodraeth o sawl ochr, ac fe saethodd ei hunan yn farw yn hytrach nag ymddiswyddo.