Ffullyn cotwm

Oddi ar Wicipedia
Neidio i'r panel llywio Neidio i'r bar chwilio
White menbo.jpg
Data cyffredinol
Mathpersonal hygiene item Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia
Blwch o Ffullon Cotwm
Cŵyr ar Ffullyn Cotwm
Ffullyn cotwm a ddefnyddir i gasglu sampl DNA gan ddarpar rhoddwr mêr esgyrn

Mae ffullyn cotwm (hefyd bydiau cotwm[1]) fel rheol yn belen bychan tynn o gwlân cotwm sydd ynghlwm wrth ffon bren neu blastig. Dyfeisiwyd y ffullyn [2] cotwm ym 1923 gan yr Americanwr o dras Pwyleg, Leo Gerstenzang.[3] Byddai'n arsylwi sut roedd ei wraig yn cau bwa cotwm ar ddiwedd pigyn dannedd ar gyfer glanhau ei plentyn. Sefydlodd Gerstenzang y "Infvel Novelty Company" i lansio ei arloesedd, a newidiodd yr enw ychydig flynyddoedd yn ddiweddarach yn "Q-tips".

Defnydd[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn nodweddiadol, defnyddir ffullyn cotwm i daenu hylif neu eli ar y croen (er enghraifft, diheintydd ar glwyf), i gymryd sampl poer (sampl DNA), neu i lanhau rhai ardaloedd anodd eu cyrraedd yn y corff (tu fewn y glust) neu rhannau cyfung o fewn peiriant neu declyn. Mae'r ddyfais yn un hylaw iawn ar gyfer glanhau pob math o ddefnyddiau bob dydd.[4]

Glanhau clustiau[golygu | golygu cod y dudalen]

Defnyddir ffullon cotwm hefyd i lanhau'r clustiau. Fodd bynnag, nid yw meddygon yn argymell hyn, oherwydd bod y glust yn organ hunan-lanhau a gall ffullyn cotwm wthio'r cwyr yn bellach fewn i'r glust, a all arwain at lid. Yn ogystal, mae risg o niweidio neu dyllu'r clust yn enwedig drwm y glust â ffullyn cotwm, a all hyd yn oed fygwth bywyd.[5]

Gwahardd y ffullyn cotwm[golygu | golygu cod y dudalen]

Nodwyd peryglon ffullynau cotwm nid yn unig i ddrwm y glust ond hefyd i amgylchedd oherwydd nad ffyn plastig yw'n fioddiraddwy a hefyd bod casgliad ohonynt yn aml yn cael eu gwaredu lawr toiled neu drwy ffosydd ac yn ychwanegu at greu dom saim sy'n achosi difrod anferthol i systemau carthffosiaeth ar draws y byd, gan gynnwys Cymru.

Cafwyd ymgyrchoedd i hysbysu pobl o beryglon y ffullynau cotwm gan fudiadau ymgyrchu ac ar y rhyngrwyd. Maent yn aml yn pwysleisio niwed y ffullyn cotwm i'r moroedd lle mae cymaint yn llifo wedi defnydd bersonol neu ddiwydiannol.[6]

Ym mis Mai 2019 cyhoeddodd Michael Gove, Ysgrifennydd Amgylchedd Llywodraeth San Steffan, y byddai ffullynau cotwm (ynghŷd â gwellt yfed a troellwyr diod plastic) yn cael eu gwahardd yn y Lloegr ym mis Ebrill 2020.[7]

Ym mis Mawrth 2020, cyhoeddodd Hannah Blythyn, Dirprwy Weinidog Tai a Llywodraeth Leol Llywodraeth Cymru am wahardd ffullynau cotwm a deunydd plastig untro helaethach megis cynhwyswyr neu flychau bwyd a diolch wedi eu gwneud o polystyren yng Nghymru, gan ddilyn canllawiau'r Undeb Ewropeaidd fel mae Llywodraeth yr Alban.[8] Y deunydd sydd i'w gwahardd yw:

  • gwellt yfed
  • troellwyr diod
  • ffullyn cotwm
  • ffyn balŵn
  • platiau a chytleri
  • cynwysyddion bwyd a diod wedi’u gwneud o bolystyren wedi’i ehangu,
  • cynnyrch wedi’i wneud o blastig oxo-bioddiraddiadwy; megis rhai mathau o fagiau siopa [1]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 https://llyw.cymru/gwahardd-y-defnydd-o-blastig-untro-yng-nghymru
  2. http://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?ffullyn
  3. Cotton swab at Encyclopedia.com
  4. https://www.youtube.com/watch?v=btHid6ShiQE
  5. https://web.archive.org/web/20081201060715/http://www.cbc.ca/canada/story/2008/02/06/swab-warning.html
  6. https://www.youtube.com/watch?v=5RhK9lUuyqg
  7. https://www.walesonline.co.uk/news/uk-news/plastic-straws-stirrers-cotton-buds-16311662
  8. "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2020-07-09. Cyrchwyd 2020-07-09.

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]

Eginyn erthygl sydd uchod am yr amgylchedd. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato