Farangiaid

Oddi ar Wicipedia
Neidio i'r panel llywio Neidio i'r bar chwilio
Scandinavian Pendants from Gnyozdovo 01.jpg
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolgrŵp ethnig Edit this on Wikidata
MathLlychlynwyr Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Llychlynwyr, yn bennaf o Sweden, a ymsefydlodd, masnachodd, a brwydrodd yn Nwyrain Ewrop o'r 9g i'r 11g oedd y Farangiaid. Teithiasant o arfordir y Môr Baltig, dros y tir ac ar hyd yr afonydd tua'r de i'r Môr Du a'r Ymerodraeth Fysantaidd. Daw enw'r Farangiaid o'r ffurf Ladin ganoloesol Varangus, o'r Hen Norseg Væringjar, sef "dynion a chleddyfau ganddynt", sydd yn tarddu yn y bôn o vár, "gwystl" neu "llw" mae'n debyg. Rhoesant eu henw i warchodlu personol yr Ymerawdwr Bysantaidd, y Gwarchodlu Farangaidd. Mae'n debyg taw Farangiaid oedd y Rws, y llwyth a sefydlodd Rws Kyiv yn y 9g.

Ers mordeithiau cynharaf y bobloedd Germanaidd yng Ngogledd Ewrop, fe'u atynnwyd i'r dwyrain wrth chwilio am grwyn anifeiliaid i wneud dillad, yn ogystal â chaethweision. Daeth y mwyafrif ohonynt o dde-ddwyrain gorynys Llychlyn—taleithiau Uppland ac Östergötland yn Sweden gyfoes—ac o ynys Gotland yn y Môr Baltig. Gelwid rhanbarth Uppland ac Östergötland yn yr oesoedd hynny gan yr enw Hen Norseg Roþer neu Roþin, a gelwid y trigolion yn Róðskarlar neu Róðsmen. Sefydlwyd gwladfeydd ar lannau dwyreiniol y Môr Baltig gan y masnachwyr Llychlynnaidd, a chyfeiriasant at ogledd Rwsia fel Sviþjóð en mikla (Sweden Fawr) a chanolbarth Rwsia fel Sviþjóð en kalda (Sweden Oer). Mae'n debyg i'r bobloedd Slafonig fenthyg eu henw nhw ar y gwladychwyr hyn—y Rws (Rus)—o enw'r Ffiniaid arnynt, sydd yn ei dro yn tarddu o Róðskarlar neu Róðsmen; o'r Hen Slafoneg, daw'r ffurfiau Rhos yn yr iaith Roeg Canol a Rûs yn Arabeg.[1]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Sigfús Blöndal a Benedikt S. Benedikz, The Varangians of Byzantium (Caergrawnt: Cambridge University Press, 1978), t. 1.